VOV4.Bahnar -Xơnăm 2022 hlôi truh, rim ‘nu bơ̆n hơpơi hăm minh xơnăm ‘nao hiôk hian hloh, tơdrong erih ‘nao chôt vih păng akŏm ƀenh kơ tơdrong ‘meh pơm jang ăn unh hnam, pơlei pơla Tây Nguyên hơtŏk tơ iung.

- Mă đơ̆ng jĭ hơbŭh Covid – 19 pơrăm kơtang, mă lei lơ̆m sơnăm 2021, dêh char Gia Lai oei iŏk jơnei kơtang lơ̆m thuê̆ ăn hơnĭh mong jên tĕh đak hlŏh 7000 ti hlak jên. GDP jô̆ hơtŏ măt bơngai iŏk đei 56 trĭu 310.000 hlak jên. Lơ̆m sơnăm au, hlôi đei dơ̆ng 17 tơring iŏk đei jing tơring tơrang ‘nao, tơdrong erĭh sa kơ kon pơlei roi năr roi sơđơ̆ng. Ƀok Wut, Kơdră chĕp pơgơ̆r dơnŏ anĭh bơ̆ jang măt trân pơlei Dơ̆k Rơng, tơring G‘Lăr, apŭng Đak Đoa hơpơi ‘mĕh vă lơ̆m sơnăm ‘nao 2022, gô tang găn kĕ jĭ hơbŭh, kon pơlei hơnơ̆ng mơ̆ng kiơ̆ pơm kiơ̆ trong bơ̆ jang đơ̆ng Đảng păng tĕh đak vă yak hlŏh hơnŭh hin kơ jăp ‘lơ̆ng, adoi nhen vei kơ jăp hơnăn tơ iung pơjing tơring tơrang ‘nao mă tơring hlôi iŏk đei: “ Pơlei hlôi tơplĭh ‘nao đei bơ̆n trong, hnam rơgŏh ‘lơ̆ng, kon pơlei bơ̆n tơgoăt pôm ƀơ̆r đon. Đơ̆ng dang ei hơpơi ăn kon pơlei hơdrin hlŏh dơ̆ng chă jang sa pơnam, dang ei bơ̆n lăp chă pơtho khan ăn dôm bơngai hơlăh, pơgau dĭh băl chă et bơ̆n tơdrô hơlăk. Ba ‘mĕh vă kon pơlei hơdrin jang sa, mă đơ̆ng tơdrong jĭ lơ liơ mă lei kon pơlei jei ‘nĕ pơhơi, hơdrin jang sa vă erŭh sa sơđơ̆ng, pă đei pơngot rơvĕt nhen sơ̆ bơih.”

- Pơmai A Nhưng (kang ƀô̆ anih jang xăh Chư Đăng Ya, apŭng Chư Păh, Gia Lai) ăn tơbăt, xăh Chư Đăng Ya đe ư ang păng hơvơn tơmoi truh tơmang lơ̆m păng ‘nguaih kơ dêh char gơnơm đei kông unh păng pơkao rŭng reng chôh ang jâ̆p pơlei pơla. Chŏng mă ăh xơnăm 2021, pơrang jĭ COVID-19 hlôi pơm ăn tơmoi truh tơ̆ âu tơjur hơdăh. Mă lei, gơnơm đei tơdrong kơ ‘nôh đơ̆ng jơnŭm pơgơ̆r tơring păng anih jang y tê̆, atŭm hăm tơdrong tơguăt đơ̆ng kon pơlei, noh dang ei pơrang jĭ hlôi đei hơlen tang găn, kon pơlei hơpơi tơdrong jang tơmang pơhiơ̆ pơlei pơla gô đei hơmet pran kơtang lơ̆m pơyan Têt păng lơ̆m xơnăm 2022:  “Lơ̆m xơnăm 2021, pơrang jĭ pơtoi lang xă pơm tơnap tap ăn kon pơlei, mă lei gơnơm đei Đảng, teh đak tơgŭm đei tơmam xŏng xa, xơđơ̆ng lơ̆m dôm năr pơm kiơ̆ pơkăp oei tơklăh, pơkăp pơvei lơ̆m khei năr tơring hơbuh pơrang jĭ. Lơ̆m xơnăm 2022 âu, inh hơpơi tôm kon pơlei gô pơtoi mơ̆ng kiơ̆ dôm nơ̆r pơtho lơ̆m tơdrong tang găn păng tơjră pơrang jĭ, atŭm hăm noh tơnăp lơ̆m tơdrong jang vă hơtŏk mŭk drăm unh hnam, vă tơdrong erih gơh phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng”.

- Sơnăm 2021 au ki, Dak Ndrung ‘nŏh jing tơring đei jĭ Covid-19 blŭng a tơ̆ apŭng Dak Song, dêh char Dak Nông. Gơnơm tơdrong chĕp pơgơ̆r kơtang đơ̆ng kơdră đảng, kơdră chĕp pơgơ̆r tơring, atŭm hăm atŏk kơtang pơtho khan, kơna hlôi tơpŭh hŭt kĕ jĭ hơbŭh. Lơ̆m tơdrong jang sa jei đei lơ trong hơ iă, mă kăl kơ jă chehphe păng tiu hlôi đei tŏk măt, kơna tơdrong erĭh sa kơ kon pơlei hlôi sơđơ̆ng. Ƀok Điểu Minh – Kơdră chĕp pơgơ̆r Dơnŏ anĭh Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tơring Dak Ndrung apŭng Dak Song tơbăt: “Tơdrong hơpơi ‘mĕh vă kơ kon pơlei lơ̆m sơnăm ‘nao, mă blŭng hơpơi Đảng, Tĕh đak atŏk kơtang bơ jang tang găn jĭ hơbŭh. Pơgơ̆r ƀet bơ̆ng tôm ăn kon pơlei ư̆h khan lăp hơdrô̆ tơ̆ Dak Ndrung păng hơdrô̆ tơ̆ Dak Song mă lei ƀet bơ̆ng ăn đĭ đăng kon pơlei lơ̆m tĕh đak, vă kon pơlei năm tơ̆ yơ jei gơ̆h, sơđơ̆ng jơhngơ̆m hlôi ƀet đei vaccine. Mă 2 dơ̆ng ‘nŏh sơnăm ‘nao 2022 ksu, chehphe kon pơlei jei đei răt măt ƀiơ̆. Dôm sơnăm hơdrol kơ jă chehphe, tiu tôch kơ re, kon pơlei tôch tơnap tap, mă lei hrei au kơ jă tĕch mơdro jei tŏk ƀiơ̆ bơih, kơna kon pơlei jei chhôk hơ iă mơ̆n”.

 – Xơnăm 2021 gơnơm chă adrin răt phŏng rei, vei lăng trŏ kih thuơ̆t noh 500 tơm ka phê kơ unh hnam A Thiếu, 27 xơnăm păng pơmai Y Chạp, 23 xơnăm tơ̆ pơlei Đăk Ka Long, xăh Đăk Hring, apŭng Đăk Hà, dêh char Kon Tum đei yua lơ hloh kơ xơnăm adrol. Đơ̆ng jên tĕch ka phê păng minh ƀar tơdrong pơyua nai, bre klo hơkăn mơlôh man đei minh pôm hnam kơjăp ‘lơ̆ng tơ̆ hơgăt teh hloh 200m2 răt đơ̆ng xơnăm xơ̆. A Thiếu ăn tơbăt, vă hơtŏk mŭk drăm unh hnam, xư hlôi pơđăp hơdăh hăm hơkăn păng tơchơ̆t ăh xơnăm ‘nao năm jang tơ̆ teh đak đe: “Xơnăm âu ki, pơrang jĭ hơbuh hli, pơm tơnap tap ăn tơdrong jang xa. Mă thoi noh, inh duh chơt hơ iă kơlih kơjă ka phê tŏk kăp. Xơnăm âu ki inh adrin jang ka phê hăm hơgăt iĕ lơ̆m pơgar, tĕch ka phê chă đei minh ƀar hlak vă chă man hnam. Xơnăm ‘nao đei hnam ‘nao duh hơ iă bơih. Mă thoi noh, pơrang jĭ hơbuh hli thoi âu, ưh kơ băt lai yơ mă kĕ klaih, hăp pơrăm tôm tong lơ̆m tơdrong erih. Ning mônh mưh pơrang jĭ hlôi da ƀiơ̆, inh păng kon pơlei tơ̆ âu duh kơchĕng, hơbŏ nhôn gô năm jang tơ̆ Sài Gòn, Bình Dương, ataih hloh noh năm jang tơ̆ teh đak đe nhen Đài Loan, Hàn Quốc, Nhâ̆t... ƀơ̆t doh hơpơi đei tơdrong erih brăm hloh lơ̆m hơtŏk mŭk drăm unh hnam”.

- Tơring Đạ Sar, apŭng Lạc Dương (Lâm Đồng) tŏk bŏk lơ̆m tơring sơđơ̆ng dơ̆ng kơ jăp, mă lei tơdrong tang găn jĭ hơbŭh Covid-19 ling lang đei Dơnŏ anĭh Đảng, Kơdră chĕp pơgơ̆r tơring păng kon pơlei tơ̆ au lăng kơ jăp.Kiơ̆ đơ̆ng ƀok Liêng Jrang Ha Rô Ky, Kơdră chĕp pơgơ̆r tơring Dạ Sar tơbăt, ‘ngoăih atŏk kơtang jơhngơ̆m đon kơchăng lơ̆m tang găn jĭ hơbŭh, kon pơlei oei hơdrin jang sa, atŏk tơ iung mŭk drăm ŭnh hnam. Gơnơm đơ̆ng nŏh, mă đơ̆ng jĭ hơbŭh Covid-19 pơrăm kơtang mă lei tơdrong jang sa atŏk tơ iung mŭk drăm-tơpôl kơ tơring oei iŏk yua kơ jăp. Hăm tơdrong vang iung jang, tơgoăt mĭnh ƀơ̆r đon kơ kon pơlei, tơdrong tơlĕch jang kiơ̆ ƀar tơdrong atŏk tơ iung mŭk drăm păng tang găn jĭ lơ̆m khei năr au rŏ năng gô jơnei hlŏh dơ̆ng lơ̆m khei năr kơnh. Ƀok Liêng Jrang Ha Rô Ky, tơbăt: “Pơyan jang sa sơnăm 2020-2021, jĭ hơbŭh Covid-19 hlôi pơm kơnê̆ tôch kơtang lơ̆m tĕh đak pơma atŭm păng tơring Dạ Sar pơma hơdrô̆, mă đơ̆ng lơ lŏh ră, kon pơlei rim hơdrung lơ̆m tơring oei hơnơ̆ng sơđơ̆ng jang sa păng vei lăng năng tông ‘lơ̆ng ăn chehphe. Sơnăm 2021 au, plei chehphe ư̆h kơ gan lơ, mă lei kơ jă hăp măt hlŏh ƀar ‘măng pơtêng hăm hơdrol kơna tơdrong erĭh sa kơ kon pơlei hơnơ̆ng sơđơ̆ng, Mŭk drăm-Tơpôl kơ tơring Dạ Sar hơnơ̆ng atŏk tơ iung, kon pơlei chơt hơ iă ‘nă hal. Tơring jei tŏk bŏk atŏk kơtang jang kiơ̆ Tơdrong tơchơ̆t 128 đơ̆ng Khŭl kơdră tĕh đak lơ̆m khei ‘năr hiôk hian ‘nao. Atŭm hăm rim trong jang iung jang kiơ̆ ƀar tơdrong jang răh atŏk tơ iung mŭk drăm păng jang hloi tang găn jĭ hơbŭh Covid-19 jơnei”.

– Xơnăm ‘nao âu, unh hnam pơmai H’Hẹ Niê, tơ̆ pơlei Pan B, xăh Ea Yông, Krông Pach, Đăk Lăk chơt hơ iă đei oei tơ̆ hnam ‘nao. Hnam ‘mêm kơ eng xă hloh 43 met vuông, kơyuơ Anih jang Đoan dêh char Đăk Lăk tơgŭm ming man hăm jên huach hloh 80 trĭu hlj, lơ̆m noh unh hnam tơgop 20 trĭu hlj. Đoan hơdruh tơdăm xăh Ea Yông tơgŭm bơ̆ cham ƀê tŏng xă 20 met vuông găh anăp hnam. Pơmai Chị H’Hẹ ăn tơbăt, unh hnam pơmai oei lơ̆m pơkăp unh hnam hin dơnuh, ưh đei teh choh jang, mŭk drăm unh hnam gơnơm lơ̆m jên jang xa hơpăh kơ bre klo hơkăn, noh duh măh chă xŏng xa rim kơ năr păng rong 2 ‘nu kon hŏk pơhrăm.

Hơpơi đei hnam kơjăp đơ̆ng lơ xơnăm kơ âu hlôi jing tơpă. ‘Nâu jing tơdrong tơm mă unh hnam pơkăp lơ̆m xơnăm ‘nao pơtoi adrin jang xa, hơtŏk lơ̆m tơdrong erih: Xô̆ hơ iă kơlih xơnăm âu đei xơng xơnăm ‘nao lơ̆m hnam ‘nao. ‘Meh vă lơ̆m xơnăm ‘nao pơrang jĭ gô kĕ tang găn, jơhngơ̆m jăn rim bơngai gô đei vei xơđơ̆ng, rim bơngai lơ̆m unh hnam adoi pran jăng, xơđơ̆ng pơm jang. Kơdih po noh duh grăng pran, đei tơdrong jang vă đei jên kla đĭ hre, xơđơ̆ng jang xa, hơtŏk tơ iung. 

Tơblơ̆ nơ̆r: Amazưt - Lan