VOV4.Bahnar - Bơ\n to\k bo\k ăh ‘năr mă blu\ng kơ xơnăm ‘nao, xơnăm Bính Thân. Jăh vă akhan, jơ pơn^t âu, rim bngai hơ iă pơ ư pơ ang hlôi yak hloh xơnăm 2015 - Ất Mùi hăm tơdrong tơnap tap, hrat hr^n; ‘meh vă xơnăm Bính Thân 2016 gô ‘nhăk ăn dôm hơyak hiôk hian [ôh hơdăh hloh. Hăm tơring Tây Nguyên, tơdrong pơ ư pơ ang roi tơnap tap hloh [ơ\t lơ dêh char duh oei ato\k tơ iung lơ, mă minh [ar tơmam dơnơm đei tơxu\l tơxa\l kơlih kjă te\ch ưh kơ đei kăp; to# phang hơnơ\ng pơm ăn tơdrong jang xa răm lơ hloh dơ\ng.

‘Meh vă xơnăm 2016 kơ Tây Nguyên duh hơdăh hloh lơ\m khei năr tơnap tap, kơlih anih choh jang xa roi năr roi keh đang hloh, hăm dôm kon pơlei jang mir pơngơ\t kơ đon păng dôm doanh nghiệp băt vang glơng yak hadoi atu\m hăm kon pơlei jang mir. Tơdrong pơyua ăh xơnăm 2016 đei dơ\ng hơdăh hloh hăm dôm tơdrong đei yua găh trong nơnăm, pơnơ\ đak păng dôm tơdrong choh jang xa ‘nao, găh tơdrong jang păng trong jang hloi.

Dôm năr je# đ^ xơnăm xo Ất Mùi, kjă cà phê, kxu tơjur hloh kơ dôm xơnăm adrol duh ưh kơ tơjur tơdrong hăt hot chă răt tơmam tết. Năm răt gre thu\t ăn kon hơdruh chă thông tết, yă Ngô Thị Tiến, oei tơ\ thôn Sơn Lộc 2 xăh Chư Bao, th^ xăh Buôn Hồ, dêh char Đak Lak ăn tơbăt, mă kjă cà phê to\ xe\t, mă lei lơ unh hnam lơ\m pơlei duh răt kơte\ch gre hơyuh đei kjă dôm hre\ng triu hlak jên, gơnơm đơ\ng chă te\ch tiu pơtăm atu\m hăm pơgar cà phê. Nhen yă Tiến, răt minh tong gre ga, đơ\ng jên chă jang thêm đe\ch: ‘Năr âu năm răt ăn kơ kon hơdruh gre Vision.  Inh ngêh gô đơ\ng ro\ng Tết noh răt mă lei xư ‘meh jat noh inh răt lơ\mTết hloi. Xơnăm âu noh cà phê ưh kưo đei xa ôh, mă lei tiu noh da [iơ\. Unh hnam inh cà phê noh đei 1 hecta  4 sào, tiu noh 350 tơm. Lơ noh ưh đei, mă lei jên yua đei răh rai. Lăng atu\m kon pơlei tơ\ tơring Chư\ Bao - Bình Thuận jang tiu noh đei yua lơ. Lơ\m minh unh hnam đei [ar pêng tấn.

Ưh kơ adro# kiơ tơring Chư\ - Bao, Bình Thuận kơ tơring kơdra#m Buôn Hồ klaih đơ\ng tơdrong gơnơm adro# hăm tơm cà phê, dôm tơring juăt jang cà phê tih xă tơ\ Dak Lak, Đak Nông, Gia Lai, duh to\k pơdro\ng đơ\ng hơdre\ch ‘long pơtăm atu\m âu nhen tơm tiu, sầu riêng, [ơ\r. Kjă ‘long pơtăm atu\m dang ei lơ hloh pơtêng hăm ‘long pơtăm tơm cà phê noh cà phê ưh kơ đei kjă kăp oei jing minh tơdrong kăp g^t hloh. ‘Nho\ng Nguyễn Văn Hiếu tơ\ thôn Phước Hòa, xăh Ea Yông, apu\ng Krông Pách pơtăm 80 tơm sầu riêng lơ\m pơgar cà phê hloh 1 héc ta, duh đei yua je# 200 triu hlak jên: “Đei yua lơ hloh kơ cà phê. Đei 80 tơm, pơtăm đei 7 xơnăm bơih, đei yua pơhlom 10 tấn, te\ch hăm kjă đơ\ng 18 truh 19 rơbâu hlak jên minh k^”

Atu\m hăm kjă cà phê, kxu jur kơtang, xơnăm 2015, Tây Nguyên oei tơjră hăm to# pơđang, pơrăm ăn tơdrong pơm jang. Mă lei truh xơnăm 2016, tơdrong mă âu gô đei hơmet kăp g^t, [ơ\t hơbong pơnơ\ đak keh đang. Tơ\ Đak Lak, lơ\m dôm năr je# đ^ xơnăm, dêh char hlôi io\k yua dơnâu mong đak Ea Rớt, măh vă ruih đak ăn hloh 2.000 héc ta. ‘Nâu pơtơm jing minh păh kơ tơdrong man pơnơ\ đak Krông Pách thượng, minh tơdrong jang tih, ke\ ruih ăn hloh 14 rơbâu héc-ta - duh oei je# keh đang. Atu\m hăm tơdrong ming man pơnơ\ đak Krông Buk Hạ hlôi io\k yua đơ\ng xơnăm 2013, ke\ ruih ăn hloh 12 rơbâu ha ‘long pơtăm, dôm j^t rơbâu unh hnam kon pơlei tơ\ dêh char hlôi pă đei pơngơ\t hăm to# pơđang, xđơ\ng pơm jang. Tơdrong pơma dơnuh hăm ‘nho\ng Y Jor Mlô, bngai Êđê, oei tơ\ pơlei Krông Buk, xăh Krông Buk, apu\ng Krông Pách, ăn [ôh tơdrong  chơt hơ iă đơ\ng kon pơlei păng lui ngeh [ơ\t đei dôm pơnơ\ đak âu: Đei tơdrong jang vă man pơnơ\ đak âu yuơ teh đak axong, kon pơlei xo# hơ\k tôch dêh. Mih ma duch nă adrin jang xa hloh. Đei pơnơ\ đak âu noh mih ma duch nă pơtăm hơ[o, tơh, [a, păng pơtăm dôm hơdre\ch ‘long pơtăm nai dơ\ng nhen pơtăm ‘nhe\t ăn rơmo xa..., minh xơnăm mih ma pơtăm đei 3 pơyan. Mih ma duch nă bơnê kơ teh đak hlôi man tơgu\m pơnơ\ đak âu.

Tơje# hăm minh tơdrong choh jang xa roi năr roi tro\ [lep hăm hơdre\ch ‘long pơtăm tơ\ minh pơnơ\ đak đei axong ming man kjăp, Tây Nguyên oei hơyak ato\k tơ iung lơ\m rong kon tơrong, [ơ\t đei dôm j^t tơdrong chih măt vă jang lơ\m xơnăm 2015, hăm kxo# jên hloh 20 rơbâu hlak jên. Lơ\m kxo# âu, tơ\ tơring tu Tây Nguyên, Anih jang găh kon tơrong Gia Lai, hlôi tom axong 6.500 tih hlak jên, pơjing đei 6 pơgar rong 12 rơbâu to\ rơmo io\k đak toh, jang atu\m hăm Nuti Food man minh pôm hnam kmăi bơ\ đak toh păng pơm tơle\ch hơnăn đak toh ăn kơdih po. Mưh nhen rim tơdrong đei pơgơ\r [lep hăm tơdrong pơkăp, dôm pơgar rong kon tơrong kơ Hoàng Anh Gia Lai gô jing anih tơm vă rong rơmo io\k đak toh truh hăm kon pơlei. {ok Lê Đình Vũ, Kdră anih jang rong kon tơrong Gia Lai - kơ anih jang Hoàng Anh Gia Lai, ăn tơbăt: Kiơ\ tơle\ch jang ăh jăl mă mônh kơ Anih jang gô hơto\k 120 rơbâu to\. Tởong vă rong rơmo xa ‘nhe\m dang ei pơhlom 80 rơbâu to\. Jăl mă 2 noh hơto\k đơ\ng 100 rơbâu truh 200 rơbâu to\, păng kiơ\ kơ tơdrong ke\ đei. Tơdrong pơkăp jang đunh đai noh ba duh jang atu\m hăm kon pơlei jang mir, axong ăn hơdre\ch, pơtho găh tơdrong hlôh vao khoa ho\k kih thuơ\t păng te\ch răt tơmam drăm pơm tơle\ch.

Rơmo io\k đak toh, rơmo xa ‘nhe\m to\k bo\k oei jing trong jang hiôk đơ\ng tơring tu Tây Nguyên truh găh pơbăh Tây Nguyên, [ơ\t tơ\ Lâm Đồng, anih jang găh rong rơmo io\k đak toh juăt jue kơ dêh char đei tơdrong tơgop jơhngơ\m đơ\ng dôm anih jang tih pran. {ok Vũ Văn Tư, Kdră anih axong jang păng tơmang pơhiơ\ dêh char Lâm Đồng ăn tơbăt: Dang ei Lâm Đồng hlôi hơvơn dôm anih axong jang pran nhen  Vinamilk, TH True Milk. Mă kăl noh trong jang kơ dêh char găh rong rơmo io\k đak toh ưh kơ adro# rong rơmo io\k đak toh đe\ch ôh, mă oei pơm tơle\ch dôm tơmam drăm đơ\ng đak toh, ‘măn te\ch lơ\m teh đak păng tơ\ teh đak đe hloi, păng oei ‘măn ăn tơmoi truh tơmang pơhiơ\ chă et xa. Tơring tơm rong noh dêh char gô axong ăn dôm doanh nghie#p kơ dôm tơring đei bri mă jang ưh kơ đei yua, tơ\ dôm apu\ng Lâm Hà Đơn Dương. Păng g^t hloh noh, dôm tơdrong jang âu gô tơguăt hăm kon pơlei jang mir vă io\k đei jơnei păng đei ye\t gô tơplih jang đơ\ng ‘long pơtăm ưh kơ đei yua lơ vă pơtăm ‘nhe\t rong rơmo.

Atu\m hăm hơyak tơplih dơh po lơ\m choh jang xa, trong nơnăm tơ\ Tây Nguyên duh đei hơmet tenh kuăng. Đơ\ng ro\ng kơ jăl trong 14, lơ\m hloh 1 xơnăm, dôm tơdrong axong hơmet jăl trong 19 (pơtoi tơring tu Tây Nguyên hăm dơno\k duk Quy Nhơn), jăl trong 20 (pơtoi Lâm Đồng hăm tơring Đông Nam bộ) duh hlôi keh đang. Tơdrong vă hơmet jăl trong 26, pơtoi Đak Lak hăm Khánh Hoà hlôi keh đang lơ jăl tơm. Minh tơdrong jang choh pơtăm oei hơto\ hơnơ\ng găh choh pơtăm păng rong kon tơrong, gơnơm đei pơnơ\ đak xă ja#p jang păng trong nơnăm hiôk hian, hơbo\ dôm tơdrong tơm kăp g^t vă dôm dêh char Tây Nguyên ato\k tơ iung kjăp lơ\m xơnăm 2016 păng dôm xơnăm truh âu kơnh.

Lan chih păng rapor