VOV4.Bahnar - Đơ\ng ro\ng kơ dôm năr pơchơt Puih mak, xơng Têt Tân Sửu, kon pơlei Tây Nguyên hlôi hăt hot chôt vih hăm tơdrong pơm jang, hăm dôm tơdrong hơpơi đei minh xơnăm 'nao pơm jang đei jơnei keh kong.

-Hơp tak xah dui brai vai tanh khăn Tơng Bông đei pơjing đơ\ng sơnăm 2003. Hrei au, Hơp tak xah đei 45 ‘nu bơngai ‘no\h bơngai Êđê, jang sa io\k đei lơ\m 1 sơnăm dang 1 ti 200 tr^u hlak jên. Jang sa io\k đei kơ m^nh ‘nu bơngai đơ\ng 3 tr^u 200.000 hlak jên tru\h 3 tr^u 500.000 hlak jên lơ\m 1 khei. Đơ\ng sơnăm 2020, Hơp tak xah hlôi pơjing hơn^h tơmang pơ hiơ\ pơlei pơla tơ\ buôn Tơng Ju\ hăm 3 to\ hnam pơtăm kơ jung kơ bơngai Êđê chă pơdă tơmam drăm tôn re\h kơ kon pơlei. Atu\m hăm ‘no\h, Hơp tak xah rong bơ\n nhu\ng, ie\r vă chă pai sa ăn tơmoi tơmang pơ hiơ\ đei rơgo\h ‘lơ\ng.Lơ\m jơ ‘năr têt sơnăm au, hơp tak xah hlôi đei rim tơdrong pơgơ\r sơng tơmoi năm tơmang lăng tơdrong oei sa joăt joe kơ bơngai Êđê.

Yă H’Yam Buôn Krông, Kơdră che\p pơgơ\r Hơp tak xah tơbăt, đơ\ng ro\ng dôm năr jang sa năr têt, đ^ đăng bơngai jang lơ\m Hơp tak xah gô đei m^nh [ar năr pơdơ\h pơdei hơdrol vă iung jang sa lơ\m sơnăm 2021. “Đơ\ng ro\ng dôm năr pơdơ\h Têt ‘no\h Hơp tak xah iung jang sa lơ\m sơnăm ‘nao hăm hơmo\ sơnăm ‘nao đei rơvơn hlo\h, pơ đ^ lơ\m pơm tơle\ch tơmam drăm adoi nhen lơ\m ato\k tơ iung tơmang pơ hiơ\, sơng hơ vơn tơmoi. &nh hơmo\ lơ\m sơnăm ‘nao au, Hơp tak xah gô đei sơng hơvơn lơ tơmoi đơ\ng rim tơring tơrang năm tơmang ngôi vă tơ [o#h tơbăt jơ\p jang hlo\h dơ\ng găh tơdrong oei sa, jang sa joăt joe kơ bơ\n, đơ\ng tơdrong dui brai vai tanh khăn, pai por ‘nhot tru\h tơdrong jo\h hơri păng tôn ch^ng chêng”.

– Rim xơnăm ăh blu\ng xơnăm 'nao. Puih mak 'nao, 21 tơring kơ plei tơm  Kon Tum pơgơ\r iung pơm jang blu\ng xơnăm. Xơnăm âu tơdrong jang tơm mă jơnu\m pơgơ\r rim tơring adoi pơgơ\r iung pơm jang noh pơjing tơring pơxe\l 'nao păng tơring kơdra#m gơh rơgei. Hăm hloh 9.000 măt kon pơlei mă tơm noh kon pơlei Bahnar erih pơm jang tơ\ 9 thôn, jơnu\m pơgơ\r tơring Đak Bla pogơ\r kon pơlei iung pơm jang ăh blu\ng xơnăm. Tơ\ tôm thôn adoi đei kang [o# xăh kơtă jur pơtho păng atu\m vang jang hăm kon pơlei chơt hơ iă. Rim bơngai adoi hăt hot pơm jang, đơ\ng đơ\ng ie\ khe\ tơ\ đe kră, hơdruh tơdăm. Pơmai  Y Hlẻo, kang [o# pơgơ\r găh tơdrong pơkăp teh choh jang xa kơ tơring Đak Bla chơt hơ iă ăn tơbăt:  “Xơnăm 2021, Anih vei lăng kon pơlei tơring Đak Bla hlôi tơle\ch trong jang hăm rim thôn pơlei tơle\ch tơdrong pơm jang, pơtăm [um [lang, pơtăm [a, pơjing mir na xă, pơjing mu\k drăm unh hnam. Atu\m hăm noh Anih vei lăng kon pơlei xăh duh tơle\ch truh rim thôn pơlei chă pơ 'nguaih trong pơlei pơla, vei rơgoh cham char tăp dăr, hơko\m rơm re\k tro\ anih pơkăp, vă tang găn păng tơjră pơrang j^, vei lăng xơđơ\ng jơhngơ\m jăn kơ tôm kon pơlei, vă gơh xơng xơnăm 'nao chơt hơ iă, xơnêp xơnua ...”

- Hăm pơlei Yon Tok, tơring ia Glai, apu\ng Chư\ Sê, dêh char Gia Lai, atu\m hăm tơdrong cho\h jang sa tơm, hơdru\h tơdăm lơm pơlei, gơnơm hơdrin ho\k pơhra\m kơna hlôi io\k đei jơnei lơ\m rim tơdrong jang anai, mă kăl tơdrong jang pơgang, jang pơgang vei lăng kon tơrong, pơm [ok thây kô … Mo\ Kpă H’Hlik, kang [o# vei lăng măt bơngai kơ Hnam pơgang tơring Ia Glai tơbăt, mă đơ\ng jang tơdrong jang yă kiơ, ‘no\h đơ\ng ro\ng pơdơ\h têt, rim bơngai jei v^h hơlơ\k hăm tơdrong jang kơ d^h. Kpă H’Hlik tơbăt, hăm tơdrong jang kơ d^h bơ\n, sơ\ mo\ hơnơ\ng chă năm tru\h 11 pơlei vă pơtho tơbăt, hmă hmă kon pơlei hru\l năm tơ\ mir, kơna chă yak v^h vơ\t lơ ‘măng tôch gle\h hrat. Hrei au hlôi rơvơn [iơ\ bơih kơ yuơ kon pơlei đ^ joăt hăm khu\l bơ\ jang tơroi tơbăt: “Lăp đơ\ng ro\ng hnam pơgang tơring pơm đang, kon pơlei năm ming hơmet lơ hlo\h păng pơgang đei tôm [iơ\, chă j^ jăn au to kon pơlei năm tơ\ hnam pơgang ngăl. Dôm năr pơdơ\h ‘no\h pơge\nh jang lơ\m u\nh hnam, nhen năr tơdrau, năr tơpơ\h ư\h kơ bơ\ jang lei jang tơdrong jang lơ\m u\nh hnam nhen tơruih chehphe, cho\h bu\ch ‘ngie\t [a. Dang ei chăl sơnăm kmăi kmo\k 4.0, bơngai Jrai jei đei điên thoăi, chă lăng dôm tơdrong mă bơ\n ‘me\h nhen lăng phim, kơtơ\ng ang vă chă tơroi d^h băl kơna jei hlôi băt [iơ\ lơ\m tơdrong vei lăng năng tông jơhngơ\m jăn ăn bơngai me\, đe hơ io\h, rơne\h kon hơ ‘lơ\p, j^ jăn tơdrong dro\ kăn jei năm chă răt pơgang ming hơmet”.

– {ơ\t blu\ng puih mak xơnăm 'nao, đe mơlôh tơring xơlam Thuận An, apu\ng Đăk Mil, dêh char Đăk Nông gô iung pơm jang. 'Nho\ng Y Arôn – Pho\ [^ thư Đoan hơdruh tơdăm CSHCM xăh Thuận An ăn tơbăt, xơnong jang tơm kơ 'măng iung jang blu\ng xơnăm âu noh jang hadoi hăm Anih linh vei xơlam teh vă tang găn păng tơjră pơrang j^ Covid-19, tang găn păng tơjră te\ch tơtông tơmam drăm ưh kơ 'lơ\ng, pơtăm 'long jơk tơ\ dôm jăl trong tơ\ tơring pơxe\l 'nao. 'Nâu jing tơdrong jang tơnăp vă xơng kơ kuh kơ Hop ako\m Đảng đei jơnei keh kong: “Yak ăh xơnăm 'nao, Đoan hơdruh tơdăm nhôn pơtru\t đe đoan viên hơdruh tơdăm pơm jang vă hơto\k mu\k drăm păng tơroi pơtho găh vei xơđơ\ng tơpôl. Mă kăl, ăh xơnăm 'nao ưh đei mơ\t le\ch glăi kiơ\ tơring xơlam, ưh đei yua ngoi đôh glăi, dăh mă yua kơchơ\t ma tuy\, păng te\ch pơdro tơmam drăm ưh kơ 'lơ\ng găn xơlam teh. Duh lơ\m blu\ng puih mak, nhôn jang hadoi hăm Măt tra#n xăh pơtăm 'long jơk. Hơdăh noh nhôn hlôi rơih jăl trong tơring pơxe\l 'nao hloh 1km vă pơtăm 'long 'Nâu duh jing tơdrong jang vă xơng kơ kuh kơ hop ako\m Đảng păng xơng xơnăm 'nao”.   

            - {ok Y Wé Ktla (joăt krao akhan aê Ngân), oei lơ\m buôn Gram A, tơring Cư Bao, th^ xah Buôn Hồ, dêh char Dak Lăk tơbăt, sơnăm au ki u\nh hnam jang sa lăp măh so\ng sa đe\ch. Tơdrong jang tơm kơ klo akăn [ok Y We\ ‘no\h vei lăng păng răih ksu, găh kon hơ ‘lơp ‘no\h pơtăm păng vei lăng chehphe. Hăm 4ha ksu to\k bo\k khei ‘năr răih io\k kơ jăr, lơ\m 1 khei klo akăn [ok jang sa io\k đei đơ\ng 6-8 tr^u hlak jên. Atu\m hăm ‘noh, jei jang chu\n na [a đak 2 pơyan, lơ\m 1 sơnăm ke\ch yoă đei 7 tân [a.

{ok Y Wé đei 6 ‘nu kon, hlôi iok u\nh om pơlei pơla anai lơ\m dêh char. Tru\h khei ‘năr têt, kôn mon kon sau jei v^h ngôi sa têt hăm me\ [a\ vă sơng sơnăm ‘nao. ‘Nau jing tơdrong mă pơm ăn kơ [ok chơt hơ iă ‘nă hal hlo\h. {ok Y We\ tơbăt, mư\h kôn mon kon sau v^h ngôi, atu\m hăm chơt hơ iă sơng Têt, [ok jei ư\h kơ hiơt chă pơtho khan ăn kon hơ ‘lơ\p hơdrin jang sa, pơtho khan ăn kon hơ ‘lơ\p ho\k pơhra\m mă ‘lơ\ng. “Dang ei ba oei hơnơ\ng chă tơche\ng tru\h au kơnh jang yă kiơ vă u\nh hnam đei [o#h [iơ, hơdrin jang sa hơmo\ io\k đei kơ jăp. Nhen sa têt đang ‘no\h năm rei [a, pơtăm [a hloi. Mư\h jang chu\n na [a đak đang ‘no\h ba v^h hơlơ\k hăm mir pơgar ksu, đơ\ng no\h năm pơ pro\ hơn^h vă răih ksu, chă do\ng pơnhan mong kơ jăr. Tru\h khei 4, ‘no\h khei ‘năr tơm răih kơ jăr lơ\m sơnăm đơ\ng no\h  chă năm io\k kơ jăr ksu”.

– Pơmai H’Doa ksơr, oei tơ\ pơlei Yun, tơ\ xăh Dliê Ya, apu\ng Krông Năng, dêh char Dak Lak, jang ko\ng nhơ\n ataih đơ\ng hnam hloh 10 xơnăm kơ âu. Dôm 'năr Têt chôt vih hăm unh hnam hăm pơlei pơla đei lơ tơdrong chơt hơ iă. Xơnăm 'nao hơpơi đei dôm tơdrong 'lơ\ng ro\ truh hăm unh hnam păng đơ\ng ro\ng kơ dôm 'năr pơchơt Têt bre klo hơkăn pơmai hơmet yơ yak pơtoi kơ tơdrong jang po: “ 'Năr Têt nhôn chôt vih hăm pơlei pơla, unh hnam atu\m pơma dơnuh kơ minh xơnăm hlôi hloh mă ưh đei tơjra#m băl. Tơdrong erih tơjra#m lơ tơnap tap mă lei nhôn adrin yak hloh đe\ch. Đ^ dôm 'năr Têt, klo hơkăn măr nhi chôt vih tơ\ Đồng Nai pơtoi kơ tơdrong jang vă chă jên ăn tơdrong erih unh hnam, kon hơ ioh ho\k pơhrăm. Xơnăm 'nao hơpơi tôm unh hnam grăng pran păng xo# xôn”.

- ’Nưn Mlô ( Aduôn rak- 58 sơnăm), buôn Trưng, phương An Lạc, th^ xah Buôn Hồ, dêh char Dak Lăk tơbăt, sơ\, lơ\m dôm năr blu\ng sơnăm ‘nao lăp đơ\ng ro\ng jang sa đang ‘no\h pơgơ\r et sa, ming hơdrơ\m đak. Dang ei kon pơlei đ^ băt chă jang sa hăm ‘long pơtăm đunh sơnăm, kơna đơ\ng ro\ng dôm năr pơchơt Têt kon pơlei jei jur năm jang vei lăng năng tông ‘long pơtăm. “Kon pơlei lơ\m pơlei bơ\n hrei au hlôi băt chă pơtăm bơ\n ksu, chehphe bơih. Lăp đơ\ng ro\ng Têt, kon pơlei jei iung jang vei lăng năng tông mir pơgar. Chă tơruih đak ăn chehphe, kăt sơdrai, bu đei chu\n na ‘no\h vei lăng năng tông chu\n na [a đak kơ d^h. Hơmo\ m^nh sơnăm ‘nao jang sa io\k yua kơ jăp.”

– {ok A Mek tơ\ pơlei Ea Mao, xăh Ea Yiêng, apu\ng Krông Pach, dêh char Đăk Lăk atu\m hăm 'nho\ng oh lơ\m unh hnam iung pơm jang ăh blu\ng puih mak. {ok A Mek 'meh vă, lơ\m xơnăm 'nao Tân Sửu 2021, rim bơngai lơ\m unh hnam grăng pran, 'long pơtăm đei yua lơ; kon pơlei lơ\m kueng [ôt atu\m erih xa tơguăt tơguăl, adrin pơm jang hơto\k mu\k drăm, tơ iung pơjing pơlei pơla teh đak: "Đơ\ng ro\ng dôm năr pơdơh têt noh unh hnam nhôn iung jang mir. {ơ\t 'măng âu nhôn ruih đak păng tuh pho\ng ăn ka phê, đơ\ng ro\ng kơ noh chă hleh xơdrai păng choh 'nhe\t tơ\ pơgar 'long keo, vei lăng dôm sao [a na. Xơnăm âu inh ‘meh vă ka phê, [a na đei lơ plei, tơm keo to\k giơ\ng ‘lơ\ng. ‘Nguaih kơ noh, inh duh ‘meh vă kon pơlei pơ ‘nam pơm jang, pơm kiơ\ [lep trong pơkăp jang đơ\ng Đảng, khôi luơ\t teh đak. ‘Meh vă teh đak roi năr roi ato\k tơ iung...”

- Kră pơlei Y Thành oei lơ\m pơlei Kdung, tơring H’Ra, apu\ng Mang Yang, dêh char Gia Lai tơbăt, lơ\m sơnăm ‘nao 2021, kon pơlei lơ\m pơlei [ok đei te\h đak tơgu\m ăn hơdre\ch [a plei ăl vă jang [a phang. J^ bơngai kră pơlei, bơngai đei kon pơlei yom, [ok gô chă pơro# pơ rôp kon pơlei pơnam jang sa vă atu\m d^h băl xut xa pơngot rơve\t tơ jur dơnu\h hin, tơ iung pơjing pơlei pơla. Kră pơlei Y Thanh tơbăt: “Lơ\m khei blu\ng sơnăm au, kon pơlei nhôn iung jang [a phang, kon pơlei tôch chơt hơ iă ‘nă hal jang sa, rim bơngai hơdrin chă cho\h rơ uơ chu\n na hơmet ăn rei [a. Găh hơdre\ch [a ‘no\h đei Đảng, te\h đak chă tơgu\m ăn, [ơk ăn tôm bơih, chu\n na [a đak jing ‘lơ\ng, kon pơlei nhôn tôch bơnê kơ đảng, te\h đak pơtho ăn kơ nhôn trong jang sa păng tơgu\m ăn kon pơlei nhôn hơdre\ch [a ‘nao, plei ăl vă tơgu\m ăn rim bơngai, rim u\nh hnam đei tơdrong er^h sa ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng dơ\ng kơ jăp …”

– Đơ\ng ro\ng dôm năr pơdơh Têt juăt jue Tân Sửu 2021, pơgê âu, rim bơngai lơ\m unh hnam [ok A Rô (bơngai Xơdang) tơ\ thôn Đăk Viên, xăh Tê Xăng, apu\ng Tu Mơ Rông, dêh char Kon Tum pơgơ\r iung jang ăh blu\ng puih mak xơnăm ‘nao. {ok A Rô ăn tơbăt, lơ\m xơnăm Tân Sửu 2021, [ok ‘meh vă hơyuh to# ‘mi ‘lơ\ng xơđơ\ng, pơrang ke\ tang găn, ‘long pơtăm păng kon tơrong tk giơ\ng pran pơyua lơ găh mu\k drăm; rim bơngai lơ\m unh hnam păng kon pơlei kueng [ôt grăng pran, tơguăt tơguăl:  "Đơ\ng ro\ng dôm năr xa Têt, rim bơngai, rim unh hnam lơ\m pơlei adoi ako\m pơm jang nhen choh ‘nhe\t [a, tơmam pơtăm, pơtăm [um [lang lơ [um... ‘meh vă lơ\m pơyan jang ‘nao gô đei yua lơ hloh. Atu\m hăm noh, kon pơlei pơtoi hơto\k pơm jang vă xut le# pơngot tơjur hin dơnuh, hơto\k pơm pơdro\ng nhen ‘nho\ng oh yuăn. Kon pơlei athei pơtho ho\k pơhrăm jing bơngai, hơdruh tơdăm athei pơ ‘nam pơm jang tơgu\m unh hnam ưh đei pơngot rơve\t hin dơnuh; rim unh hnam jang tơnăp tơdrong pơ ‘nguaih hnam oei, pơlei pơla trong glung; hơto\k rong kon tơring ier bip. Mă kăl, kon pơlei athei che\p vei tơdrong tơguăt tơguăl tơgu\m dih băl, oei xa ‘nho\ng oh kueng [ôt mă ‘lơ\ng, atu\m băl chă tơ iung pơjing pơlei pơla pơdro\ng pran kơjăp."

Tơblơ\ nơ\r: Lan - Amazưt