VOV4.Bahnar - Hơ nơ\ng dôm sơ năm tơ je# âu, to\ ‘mi kial roi ưh kơ sơ đơ\ng, roi kơ ne# pơm ưh ‘lơ\ng truh tơ drong pơ tăm che\h phe đơ\ng kon pơ lei Tây Nguyên. {ai chih tơ\ âu tơ roi truh tơ drong đei [ôh tơ\ apu\ng Đak Hà, tơ ring pơ tăm che\h phe tơm kơ dêh char Kon Tum, hăm hlo\h 8.300ha che\h phe lơ\m khei ‘năr đei plei.

Tam mă đei pơ yan phe\ yơ mă bơ ngai pơ tăm che\h phe tơ\ apu\ng Đak Hà, dêh char Kon Tum gleh hrat, mơ mat tat hăm tơ drong sơ\k che\h phe nhen sơ năm ‘nâu. Tơ drong tơm ‘no\h, pha hăm rim sơ năm, truh hơ tuch khei 11 bơ\ih mă lei tơ\ tơ ring oei đei ‘mi pơm ăn kơ hre\ng rơ bâu tân che\h phe ‘nao phe\ kơ kon pơ lei sơ\k hơ nơ\ng mă lei ưh đei hre\ng.

Năng che\h phe pôi hlôk ưh đei to\ vă sơ\k, đ^ phơ\k ôm đ^ yoa [ơm đak ‘mi, ‘nho\ng Phạm Văn Quyết, hnam tơ\ thôn 5, xăh Đak Mar tơ tok: “Sơ năm ‘nâu jang che\h phe [ôh mơ mat dêh. ‘Mi hơ nơ\ng ưh gơ\h sơ\k che\h phe, kơ na jing phơ\k đ^. ‘Mi đunh năr. Thoi rim sơ năm sơ\ sơ\k dang 20- 25 ‘măng tơ\ to\ đe\ch mă lei sơ năm ‘nâu ‘mi kial thoi âu ro\ năng sơ\k đơ\ng 30- 35 ‘năr to\ ‘mơ\i gơ\h hre\ng.”

Tơ drong sơ\k che\h phe athei sơ\k đunh năr yao to\ ‘mi ưh sơ đơ\ng.

Ku\m hăm gleh hrat mơ mat tat mưh sơ\k che\h phe, bơ ngai pơ tăm che\h phe tơ\ apu\ng Đak Hà oei đei 1 tơ drong pơ ngơ\t tih hlo\h dơ\ng. ‘No\h j^ dôm ‘măng ‘mi tih kơ tă lơ\m pơ yan phang pơm ăn che\h phe le\ch pơ kao, kơ plăh [ât oei phe\ plei đum tơ\ dơng. Tơ drong ‘nâu ưh jor gô ưh ‘lơ\ng truh tơ\ plei che\h phe lơ\m pơ yan đơ\ng ro\ng kơnh.

Yă Vũ Thị Nga, bơ ngai pơ tăm che\h phe dôm j^t sơ năm tơ\ groi te\h Đak Hà ăn tơ băt: “Kơ so# pơ kao âu sư ưh gơ\h kơ te\n plei. Kiơ\ kơ inh băt, ‘mi jur pơm ăn ‘long le\ch pơ kao lơ\m khei bơ\n oei phe\ plei ‘no\h ning mônh kơnh ‘long ưh đei plei kiơ. Yoa kơ bơ\n phe\ plei pơm ăn pơ kao hơ lu\ng đ^, sư le\ch pơ kao ưh kơ tro\ pơ yan dơ\ng kơ na sư ưh gơ\h kơ te\n plei, jing ưh đei xa”.

‘Mi jur ưh sơ đơ\ng pơm ăn ‘long che\h phe le\ch pơ kao [ât mă plei đum oei tam mă phe\

Kiơ\ tơ drong hơ len năng đơ\ng an^h cho\h jang xa apu\ng Đak Hà ăn [ôh, plei che\h phe tơ\ apu\ng lơ\m dôm sơ năm ‘nâu roi đunh roi to\ se\t. Mă hơ dăh, nhen pơ yan phe\ sơ năm sơ\, jo# păh lăp 1 ha phe\ đei đơ\ng 13 - 15 tân plei hơ drih mă lei pơ yan phe\ sơ năm ‘nâu hiong dang 20% plei.

Kiơ\ [ok Nguyễn Văn Hậu, Pho\ Kơ dră An^h vei lăng cho\h jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ rang apu\ng Đak Hà, ku\m hăm tơ drong đei lơ pơ gar che\h phe kră tam đei pơ tăm ming ‘no\h đei m^nh tơ drong kăl dơ\ng, ‘no\h j^ yoa hơ yuh to\ ‘mi kial tơ plih, [ôh hơ dăh j^ to\ phang pơ dui đunh lơ\m pơ yan ‘mi, oei lơ\m pơ yan phang ‘no\h tơ tă đei ‘mi dơ\ng:

“{ât blu\ng sơ năm ‘no\h El Nino, hơ tuch sơ năm ‘no\h La Nina tơ drong [ôh tôch hơ dăh. Plei che\h phe sơ năm ‘nâu jur ku\m yoa đơ\ng El Nino. Yoa to\ đunh dêh hnang, to\ tôch dêh lơ\m khei ‘năr plei che\h phe tăh găr jing pơm kơ ne# truh tơ\ plei. {ât blu\ng khei 11, lơ\m khei 11 păng dôm năr vă truh khei 12 âu ki tơ tă đei ‘mi ngăl. Mă ‘mi ưh đei tih ră mă lei ‘mi jur hơ nơ\ng [ơm kơ ne# truh tơ drong jang che\h phe. ‘Long che\h phe le\ch pơ kao ku\m kơ gơ\h kơ te\n plei ‘năi”. {ok Nguyễn Văn Hậu pơ ma thoi no\h.

Tơ\ hơ năp tơ drong kơ ne# đơ\ng to\ ‘mi kial tơ plih, bơ ngai pơ tăm che\h phe tơ\ Kon Tum pơ ma adro# păng tơ ring Tây Nguyên pơ ma atu\m athei hu\t jên jang roi lơ, athei răt săy tôm pho\ng, jang tro\ ki thuơ\t ‘mơ\i na che\h phe gơ\h đei plei hơ kâu, ‘lơ\ng.

Ning mônh kơnh, m^nh tơ drong nol dơ\ng oei tơ le\ch ăn tơ drong jang che\h phe tơ\ tơ ring, ‘no\h j^ athei pơ jing đei trong jang, ot, hơ dre\ng che\h phe ‘nao lăp hăm hơ yuh to\ ‘mi kial tơ plih ‘mơ\i vă gơ\h tơ gu\m ăn an^h jang che\h phe gơ\h jang to\k pran kơ jăp nhen nơ\r hơ găt.

Khoa Điềm: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\