VOV4.Bahnar - Lơ\m tơdrong tơblăh tih ăh pơyan puih mak xơnăm 1975, Buôn Ma Thuột jing anih tơm pơih blu\ng ăn tơdrong tơblăh. Buôn Ma Thuột ưh kơ x^ minha nih kăp g^t pran găh linh, mă lei jing anih kăp g^t. Rơih tơdrong tơchơ\t tơdru\t anih koe noh Buôn Ma Thuột, bơ\n tenh kuăng tơblăh io\k vă pơ rơngei ja#p tơring Tây Nguyên păng tơring tơmăn pơbăh to\k bo\k, hơyak pơ rơngei Sài Gòn. Tơbăt 40 xơnăm Năr đei jơnei Buôn Ma Thuột (10/3/1975-10/3/2015), Cao Thoa, chih kơtơ\ng ang ăn anih rađiô nơ\r pơma Việt Nam tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh đei [ai chih hơnăn “Tơdrong jơnei Buôn Ma Thuột: Ako\m kơ\l ‘ngok rơgei găh linh Việt Nam” chih tơbăt nơ\r pơma đơ\ng minh [ar yo\ng linh hloi vang tơblăh păng dôm bngai jang hơlen găh tơdrong jơnei âu.

Pơ ma truh tơ drong tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột, yo\ng kră Phan Khắc Hy vă tơ\l 90 sơ năm, [ôh lơ\m jơ hngâm tôch hơ iă, hưch hanh, ‘nă hal. Kơ plăh do\h sơ\, [ok j^ Pho\ kơ dră che\p kơ\l Binh Đoàn 559-{ô đo#i Trường Sơn pơ gơ\r tơ blăh Buôn Ma thuột. {ok akhan, tam đei lai yơ [ô đo#i bơ\n năm tơ blăh mă jơ hngâm tôch ‘nă hal, sơ đơ\ng jơ hngâm nhen ‘măng năm tơ blăh tơ\ Buôn Ma Thuột pơ yan phang 1975. Kơ plăh do\h sơ\, tơ drong iung tơ blăh đơ\ng hơ dre\ch bơ\n mât lơ\m khei ‘năr tôch g^t kăl, đei lơ tơ drong ‘lơ\ng. Trung ương păng An^h che\p kơ\l linh rơih an^h tơ blăh tơm. Rơih an^h yơ g^t kăl hlo\h? An^h âu ‘no\h j^ Buôn Ma Thuột – an^h tôch g^t kăl mă lei ayăt tơ blăh tơ răn vă tơ blăh, pơih trong ăn tơ drong tơ blăh tih sơ năm 1975. Dôm sư đoàn tơm kơ {ô đo#i Trường Sơn io\k 2 sư đoàn gre tih tơ blăh io\k lơ an^h đei yoa adrol kơ truh năr tơ blăh tih. Tơ drong hơ met ăn tơ blăh, tam đei lai yơ khul linh bơ\n lơ thoi no\h, [ô đo#i hơ nơ\ng kơ chăng iung tơ blăh. Thiếu tướng Phan Khắc Hy [lo\k dơ\ng: “ ‘Năr 9/3 bơ\n tơ blăh Đức Lập ‘măng jang mât lơ\m Buôn Ma Thuột, ‘năr 10/3 drut mât tơ\ an^h che\p kơ\l ayăt tơ\ Buôn Ma Thuột. ‘Năr 11/3 bơ\n tơ blăh đang. A yăt ako\m khul linh tơ blăh plơ\ tơ\ Phước An, mă lei bơ\n hlôi hơ met đang khul linh vă tơ blăh plơ\ păng mưh ayăt tơ blăh ‘no\h bơ\n tơ blăh plơ\ dơ\ng, pơ lôch đei lơ ayăt, pơm ăn ayăt hli tăr văr dih d^h păng lu sư tơ che\ng tôch glăi dơ\ng, 1 păh ‘no\h yoa tơ blăh thuơ tơ\ Buôn Ma Thuột mă ayăt vă kơ du\n le\ch đơ\ng Tây Nguyên jur ako\m linh tơ\ tơ ring tơ hnă. ‘Năr 17/3 ayăt athei kơ du\n quân đoàn 2 ngụy vih tơ\ tơ ring tơ hnă. Bơ\n băt tơ drong ‘no\h kơ na krao ako\m khul linh đơ\ng lơ sư đoàn to\k tơ\ trong kơ so# 7 găn trong kơ du\n đơ\ng linh, ayăt hli tăr văr ako\m 1 [ôt. Đ^ đăng quân đoàn 2 kơ ayăt tơ blăh thuơ, bơ\n rôp vei đ^ đăng”.

Tơ drong tơ blăh tih pơ yan phang sơ năm 1975 pơih blu\ng hăm tơ drong tơ blăh Buôn Ma Thuột hlôi io\k đei jơ nei. Tơ drong tơ blăh jơ nei Tây Nguyên pơm dơ dro\, tơ plih pơ đ^ trong tơ blăh đơ\ng ayăt păng pơ jing ăn bơ\n yak to\k tôch ‘lơ\ng, pơm ăn tơ drong tơ blăh jơ nei đơ\ng bơ\n jing tôch g^t kăl, pơih đei tơ drong ‘lơ\ng ‘nao lơ\m tơ drong tơ blăh io\k rơ ngei tơ ring Pơ băh adrol kơ pơ yan ‘mi sơ năm 1975.

Giáo sư, Tiến sĩ, Thiếu tướng Huỳnh Nghĩ, kơ plăh do\h sơ\ jang lơ\m khul linh Quân đoàn 3 vang tơ blăh mât tơ\ Buôn Ma Thuột, jing gru\p linh kiơ\ trong Tây Bắc dru\t mât tơ\ Sài Gòn chih đei lơ [ai ho\k tih đơ\ng tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột: “Gơ\h pơ ma tơ drong hơ met ăn tơ blăh blu\ng a lơ\m tơ drong iung tơ blăh tih, rơih Tây Nguyên păng Buôn Ma Thuột kiơ\ dôm bơ ngai juăt tơ blang tơ\ dôm te\h đak găh pơ mât akhan rơih Buôn Ma Thuột j^ tơ drong tôch rơ gei. Tơ le\ch đei tơ drong ‘nâu bơ\n hơ met prăt 2 sơ năm. Rơih Buôn Ma Thuột ‘no\h j^ tơ drong rơ gei đơ\ng dôm yo\ng linh Việt Nam, ako\m tơ drong rơ gei, hơ be\ch hơ bal đơ\ng khul linh Vệt Nam ‘mơ\i mă gơ\h rơih Buôn Ma Thuột pơm an^h tơ blăh blu\ng a. Buôn Ma Thuột j^ trong huan tơm. Đơ\ng ro\ng kơ hiong Buôn Ma thuột, Nguyễn Văn Thiệu kơ du\n le\ch đơ\ng Tây Nguyên, kơ dâu jăk, pơ jing đei hơ yak tôch g^t kăl ăn tơ drong tơ blăh.”

Vă tơ blăh đei âu, bơ\n hlôi ho\k đei trong juăt tơ blăh ayăt đơ\ng yă [ok adrol sơ\. Nguyễn Trãi sơ\ pơ ma: “Hut an^h pran, tơ blăh re\ng an^h tơ răn, veh an^h kơ jăp re\ng an^h rơ muăn, ‘no\h tơ blăh tam đ^ jơ hngâm mă đ^ xa tih bơih”. ‘Me\h tơ blăh Buôn Ma Thuột jơ nei hre\nh, athei tơ hli vă tơ blăh Pleiku vă Buôn Ma Thuột ưh kơ chăng, oei tơ răn nhen so. Păng bơ\n hlôi tơ hli nhen vă tơ blăh Pleiku, ayăt nge\h tơ pă kơ na bơ\n tơ blăh tro\ trong bơ\n tơ le\ch. Yak tro\ trong, tơ blăh tro\ an^h kăl, tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột hlôi đei dôm bơ ngai tơ che\ng hơ len găh jơ hnpơr erih tơ che\ng ‘lơ\ng găh trong tơ blăh đơ\ng Việt Nam. Phó giáo sư, Tiến sĩ, Đại tá Hồ Sơn Đài, sơ\ pơm Kơ dră An^h jang Khoa ho\k khul linh Quân khu 7 pơ ma: “Tơ drong jơ nei đơ\ng tơ blăh Buôn Ma Thuột ‘măn ăn lơ [ai ho\k g^t kăl, lơ no\h đei [ai ho\k găh rơih trong tro\ păng an^h kăl vă tơ blăh kơ na bơ\n hlôi pơm ăn ayăt ưh ê. Tơ drong ‘nâu pha hăm đon tơ che\ng đơ\ng khul linh Việt Nam Cộng hòa ‘no\h bơ\n vă tơ blăh tơ drut io\k rơ ngei KonTum păng Pleiku. Kơ na ayăt tơ\ Tây Nguyên ako\m lơ tơ\ găh tu Tây Nguyên păng pơm ăn ayăt ưh gơ\h kơ chăng, ưh băt thoi yơ, ưh ê păng đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h athei kơ du\n đ^, pơ jing tơ drong ‘lơ\ng ăn bơ\n tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột, io\k rơ ngei đ^ đăng tơ ring Tây Nguyên păng dôm dêh char tơ ter đak dơ s^ găh Pơ băh tơ ring To\k bo\k.”   

Đơ\ng ro\ng kơ tơ blăh rơ ngei Tây Nguyên, jơ hngâm pran bơ\n to\k tôch hre\nh, bưng ai, tơ mam drăm ku\m to\k. Nơ\r athei tơ tom mă hre\nh-mă hre\nh-kho\m tơ blăh jơ nei hlôi tơ iung jơ hngâm đ^ đăng khul linh năm tơ blăh. M^nh tơ drong năm tơ blăh lơ\m pơ yan phang hăm đon lui gô io\k jơ nei hlôi pơ jing đei jơ hngâm pran ăn [ô đo#i bơ\n dru\t mât tơ\ Sài Gòn, tơ blăh io\k rơ ngei đ^ đăng tơ ring Pơ băh, pơ gơ\r đang ‘lơ\ng tơ drong tơ blăh Hồ Chí Minh io\k đei jơ nei tih lơ\m ‘năr 30/4/1975.

Cao Thoa: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\ nơ\r