VOV4.Bahnar - Hơ tuch gie\ng âu ki, tơ\ pơ lei tơm Đà Lạt, An^h vei lăng kon pơ lei de#h char Lâm Đồng jang hơ dai hăm gru\p jang Sâm Hàn Quốc păng Ko\ng ti tơ mơ\t jên jang hơ dai Sâm Việt pơ gơ\r hop ako\m apu\ng ple\nh te\h găh hơ to\k tơ iung Sâm Việt Nam. Kơ tơ\ng ang hop ako\m ăn [o#h, sâm Ngọc Linh Việt Nam lăp đei pơ tăm tơ\ hơ la yơ\p bri Ngọc Linh, dang ei gơ\h pơ tăm kiơ\ kơ măy kơ mo\k ‘nao lơ\m pơ gar đei pơm pơ bu\ng pe\ng ăn io\k yua lơ păng ‘lơ\ng, hăm kơ jă lăp hăm ‘me\h vă răt yua păng te\ch ăn te\h đak đe.  

Kiơ\ kơ tơ\ng ang hop ako\m, pơ long pơ tăm Sâm Ngọc Linh hăm găr lơ\m te\h hăm pơ bu\ng pe\ng pơm kơ d^h tơ\ de#h char Lâm Đồng lơ\m 5 sơ năm âu ki (2014-2019) ăn [o#h, pơ tăm Sâm Việt Nam kiơ\ kơ măy kơ mo\k ‘nao ‘lơ\ng ngăl mơ\n. ‘Long sâm pơ tăm đơ\ng găr đei chăt, le\ch pơ kao, io\k yua lơ. Mă loi ‘no\h, ‘long sâm pơ tăm tơ\ Lâm Đồng đei rơ\h păng tơm rơ\h blu\h vơ\ ‘lơ\ng, đei  kơ so# saponin lơ hlo\h ‘me\h vă đơ\ng Dược Điển Việt Nam. Găr phe\ io\k đơ\ng ‘long sâm 3 sơ năm tơ\ kơ pal mư\h rei hơ lơ\k dơ\ng đei ke\ chăt hlo\h 80% păng ăn ‘long sâm blu\h vơ\ ‘lơ\ng. 

Lơ\m an^h hop ako\m

Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Minh Đức- kơ dră khoa Dược, hnam trưng Đại học Tôn Đức Thắng m^nh lơ\m dôm bơ ngai jang khoa ho\k kơ tă pơ tăm Sâm Ngọc Linh tơ\ de#h char Lâm Đồng tơ băt, io\k yua pơ tăm sâm tơ\ de#h char Lâm Đồng kiơ\ kơ măy kơ mo\k ‘nao đei tơ drong ‘lơ\ng tôch kơ t^h hăm tơ drong blu\h vơ\ đơ\ng Sâm Việt Nam. ‘Nâu j^ ‘măng mă blu\ng ‘long sâm đei pơ tăm lơ lơ\m kơ dơ tơ hnă hăm pơ bu\ng pe\ng pơm kơ d^h. Ku\m jing ‘măng mă blu\ng sâm đei io\k pơ tăm pơ long lăng jơ nei tơ\ Lâm Đồng ‘no\h j^ tơ ring đei te\h kông kơ jung [iơ\, to\ ‘mi kial jo# păh lăp kơ jung [iơ\ păng hơ tăih kơ tơ ring sâm Ngọc Linh. “Hăm tơ drong jơ nei pơ tăm sâm tơ\ Lâm Đồng pơ\ih ăn tơ drong hơ me\ng tơ\ lơ tơ ring ăn te\h đak bơ\n. Đơ\ng Lâm Đồng tơ\ kơ pal hăm te\h kơ jung păng hơ yu\h to\ thoi no\h ‘no\h adoi gơ\h pơ tăm sâm ngăl. Mă loi ‘no\h Lâm Đồng tơ dăh tơ ge\ch io\k đei tơ drong hiôk âu hơ to\k tơ iung pơ tăm sâm kiơ\ kơ măy kơ mo\k ‘nao ‘no\h tơ mam bơ\n gô to\k tôch kơ hre\nh. Păng hơ me\ng Lâm Đồng gô jing 1 an^h kơ drơ\m sâm Việt Nam tơ\ hơ năp kơnh”.

Dôm ‘long sâm Ngọc Linh đei rei hăm găr đei pơ tăm tơ\ Lâm Đồng

Tiến sĩ Phạm S-Pho\ kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei de#h char Lâm Đồng akhan tơ drong ‘long sâm Ngọc Linh blu\h vơ\ ‘lơ\ng tơ\ Lâm Đồng ư\h khan lăp tơ mơ\t tơ drong kăp kăl ‘nao găh tơ drong kla\ih song cho\h pơ tăm hơ tăih hlo\h găh tơ ring pơ băh đơ\ng ‘long sâm mă oei tơ gu\m pơ jing đei tơ mam sâm đei kơ jă kăp g^t hăm io\k yua lơ păng ‘lơ\ng, tơ gop tơ drong vei lăng jơ hngơ\m jăn kon pơ lei, tơ gop lơ\m tơ drong hơ to\k tơ iung mu\k drăm – tơ pôl, tơ mang lăng păng vei lăng cham char kơ de#h char Lâm Đồng. “’Moi kiơ\ pơ tôch tơ che\ng hơ len Sâm Việt Nam ăn [o#h blu\h jing tôch kơ hre\nh. Hơ dai hăm dôm tơ mam saponin ako\m đ^ đăng hoei kơ to\ se\t pơ têng hăm tơ ring joăt pơ tăm sư. Yua thoi no\h tơ\ hơ năp kơnh, de#h char gô pơ jao kơ An^h jang Khoa ho\k – kơ măy kơ mo\k ku\m hăm rim an^h jang kơ pal hơ nơ\ng tơ che\ng hơ len păng hơ met ‘lơ\ng trong pơ tăm kiơ\ kơ măy kơ mo\k hơ gei. Pơ jao kơ an^h vei lăng găh cho\h jang sa păng hơ to\k tơ iung tơ ring tơ rang gơ\h băt trong jang vă [rư\ [rư\ pơ jao hơ to\k tơ iung jang sa t^h tơ\ hơ năp kơnh tơ\ de#h char Lâm Đồng”.

Long Sâm m^nh sơ năm pơ dă tơ\ Hop ako\m

Hăm dôm jơ nei io\k đei lơ\m tơ drong io\k ‘long sâm Ngọc Linh năm pơ tăm jơ nei tơ\ de#h char Lâm Đồng, Pho\ Giáo sư-Tiến sĩ Lê Quốc Doanh, Pho\ kơ dră An^h tơm vei lăng găh cho\h jang sa păng hơ to\k tơ iung tơ ring tơ rang lui nge\h, ‘long sâm gô hro#ih jing 1 lơ\m dôm ‘long hơ to\k tơ iung mu\k drăm tơm kơ de#h char Lâm Đồng. Đơ\ng no\h kon pơ lei gô đei tơ drong hiôk đei yua dôm tơ mam đơ\ng sâm hăm kơ jă lăp vă vei lăng jơ hngơ\m jăn păng sâm Việt Nam gô hro#ih jing tơ mam te\ch ăn te\h đak đe. “An^h tơm khoa ho\k kơ măy kơ mo\k păng An^h tơm vei lăng găh cho\h jang sa păng hơ to\k tơ iung tơ ring tơ rang ku\m hlôi pơ jing lơ tơ drong jang pơ đ^ hloi khoa ho\k tơ che\ng hơ len đang kơ ‘no\h pơ đ^ hloi pơ tru\t cho\h jang sa vă tơ gu\m tơ ring, rim an^h jang mơ dro sa lơ\m tơ drong hơ to\k tơ iung ‘long pơ gang pơ ma atu\m păng ‘long sâm pơ ma hơ dro#. &nh lui nge\h akhan hăm io\k yua blu\ng a tôch kơ ‘lơ\ng ku\m hăm trong jang hơ len păng đ^ jơ hngơ\m đơ\ng rim bơ ngai jang khoa ho\k, rim an^h jang mơ dro sa, mă loi ‘no\h tơ gu\m đơ\ng rim bơ ngai joăt jang, rim gru\p jang Hàn Quốc hăm tơ drong hơ drin đơ\ng de#h char Lâm Đồng, ^nh lui nge\h akhan đơ\ng gơ\h băt đon tơ che\ng kơ măy kơ mo\k ‘nao lơ\m hơ to\k tơ iung sâm Việt gô jing tơ pă đei io\k yua ‘lơ\ng.”

            Tuấn Anh: Ch^h

Thuem: Tơ blơ\