VOV4.Bahnar  - Tơ\ Dak Lak rim tơ drong jang nhen: “ Kâu lak [o# tang găn te\h dong lơ\m u\nh hnam”, “ Kâu lak [o# u\nh hnam rong ‘me pơ tho kon ‘lơ\ng”,“ Kâu lak [o# bơ ngai [a\ ‘lơ\ng kơ kon”,….hlôi vang tơ gop tơ gu\m rơ bâu u\nh hnam klăih đơ\ng dơ nu\h hin, pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa.

U|nh hnam mo\ Lê Thị Sửu oei tơ\ thôn 14, xăh Ea Kiết, apu\ng Cư Mgar hlôi đei dơ nu\h hin mơ mat tat, kon lơ, kơ na klo kăn đoa đei [o#h pơ ma tơ hil băl. Lơ\m tơ drong ar^h sa thoi no\h, Jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn apu\ng hlôi dơ\ng io\k ăn kơ u\nh hnam mo\ to\k io\k 10 triệu hlak jên đơ\ng tơ drong jang ăn to\k io\k u\nh hnam dơ nu\h hin, gru\p ‘mơ ‘met jên kơ Khu\l vei lăng dro\ ăn xăh ku\m ăn to\k io\k 2 triệu hlak jên. Đei jên, u\nh hnam mo\ Sửu tơ mơ\t jên jang rong nhu\ng păng ie\r, hăm tơ drong jang roi ‘năr roi pơ\ih xă. Gơ nang đơ\ng no\h, u\nh hnam mo\ hlôi klăih đơ\ng dơ nu\h hin, răt thim đei 3 sào mir, man đei hnam kơ jăp ‘lơ\ng, io\k yua 1 sơ năm đơ\ng 150 triệu tru\h 200 triệu hlak jên; tơ drong ar^h sa lơ\m u\nh hnam  hiôk hian rơ nu\k rơ noa. Mo\ Lê Thị Sửu chhôk hơ iă tơ roi: “Hơ drol sơ\ [ơ\t tam mă vang jang lơ\m Khu\l dro\ kăn u\nh hnam ^nh mơ mat tat de#h. gơ nang đơ\ng khu\l dro\ kăn tơ gu\m găh jên păng ho\k dôm lăm pơ hrăm ki thuơ\t vei rong kon tơ rong kơ na tơ drong ar^h sa u\nh hnam hlôi sơ đơ\ng, klăih đơ\ng dơ nu\h hin, ư\h pă bơ ngơ\t kơ dâu chă sa rim ‘măng bơ\ih, u\nh hnam lăp đon băl kơ hơ drol tôch kơ lơ”.

Ku\m hăm u\nh hnam mo\ Sửu, sơ năm sơ\, lơ\m de#h char Dak Lak hlôi đei hlo\h 1.600 u\nh hnam dro\ kăn jang lơ\m khu\l klăih đơ\ng dơ nu\h hin gơ nang đơ\ng rim kon jên to\k io\k tơ gu\m đơ\ng khu\l gru\p. Ư|h khan lăp tơ gu\m jên, rim kơ dră khu\l lơ\m de#h char hlôi pơ jing lơ kâu lak [o# tơ klep hăm tơ drong pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa nhen : Pơ jing u\nh hnam “ 5 ư\h, 3 rơ go\h”, “ an^h lui nge\h”, “ kâu lak [o# pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa kơ jăp”… Rim kâu lak [o# ling lang đei tơ drong ho\k pơ hrăm hơ dăh ‘lơ\ng, sơng io\k roi ‘năr roi lơ dro\ kăn vang jang. Mo\ Trần Thị Tuyết Lan, Kơ dră jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn apu\ng Cư Kuyn pơ ma: “Mă loi ‘no\h j^ dôm bơ ngai dro\ kăn nhôn đei dôm tơ drong jang nhen pơm hơ kăn, pơm me\, me\ klo hăm mo\ mai hăm u\nh hnam đei 3 jơ hnơr vang ar^h sa hơ dai. Ku\m hăm ‘no\h nhôn rơ\ih dôm đe mo\ tơ\ lơ\m khu\l dro\ kăn tơ\ rim pơ lei pơ la đei dôm tơ drong hlo#h vao, ke\ jang vă tơ roi tơ băt tơ\ hơ năp mo\ o\h păng kiơ\ đơ\ng dôm ‘măng tơ roi tơ băt thoi no\h đei tôch kơ lơ me\ o\h dro\ kăn vang jang păng io\k yua ‘lơ\ng tơ\ tơ drong jang âu tôch kơ lơ”.

Hơ dai hăm rim tơ drong jang ‘măn hơ dro# ăn kơ mo\ o\h, rim khu\l gru\p dră kăn oei pơ gơ\r lơ tơ drong jang kâu lak [o#, khu\l, gru\p vă kơ rim bơ ngai nai lơ\m u\nh hnam vang jang nhen: ‘ Kâu lak [o# tang găn te\h dong lơ\m u\nh hnam”, “ kâu lak [o# yua kơ jơ hngơ\m jăn u\nh hnam”…Vang ho\k pơ hrăm tơ\ rim kâu lak [o# âu, rim bơ ngai lơ\m u\nh hnam hơ to\k đon băt kơ d^h găh tơ drong pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa, vang tơ gu\m băl sơ nong jang, tơ klep ‘mêm kơ eng băl. ‘No\h j^ 1 lơ\m dôm bơ ngai jang ‘lơ\ng đơ\ng kâu lak [o# “ U|nh hnam rong ‘me pơ tho kon ‘lơ\ng”, ‘nho\ng Nhữ Văn Phức tơ\ plei Quyết Tiến 1, xăh Ea Tý, apu\ng Ea Kar tơ roi tơ băt: “ Io\k đơ\ng vang jang lơ\m rim ‘măng ho\k pơ hrăm lơ\m rim kkau lak [o#, ^nh [o#h mo\ o\h hlôi tơ roi đei dôm tơ drong mă mo\ o\h kăl tơ\ bơ ngai dro\ ‘nglo lơ\m u\nh hnam. Mă loi ‘no\h sơ nong jang đơ\ng bơ ngai dro\ nglo lơ\m u\nh hnam vă pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa tôch kơ g^t kăl. Đơ\ng no\h kơ d^h kâu ^nh hlôi ho\k kiơ\ đei tôch kơ lơ tơ drong hlo#h vao rong ‘me kon hơ ‘lơ\p, vei lăng u\nh hnam, pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa”.

Tru\h dang ei, Jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn de#h char Dak Lak hlôi pơ jing đei hlo\h 380 tơ drong jang kâu lak [o# hăm 6.700 ‘nu bơ ngai vang jang. Tơ drong jang đei io\k yua jơ nei đơ\ng rim kâu lak [o# âu hlôi vang tơ gop ‘lơ\ng lơ\m tơ drong pơ jing u\nh hnam ar^h sa ‘lơ\ng, hơ met pơ ‘lơ\ng gru\p tơ goăt 1 jơ hngơ\m đon tơ\ tơ ring kon pơ lei oei, tang găn rim tơ drong pơm glăi tơ pôl. Vă hơ nơ\ng bơ\ jang kiơ\ ‘lơ\ng tơ drong jang dro\ kăn pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa kơ jăp, yă Nguyễn Thị Lộc, Pho\ kơ dră che\p kơ\l pơ gơ\r Jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn Việt Nam de#h char Dak Lak tơ roi tơ băt: “ Lơ\m khei ‘năr tru\h Jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn de#h char hơ drin hơ to\k loi dơ\ng rim tơ drong jang tơ gu\m ăn kơ khu\l vei lăng dro\ kăn tơ\ tơ ring pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa kơ jăp. Ako\m tơ gu\m găh kon jên ăn kơ rim an^h jang, rim tơ ring oei mơ mat tat găh jên găh năr jang, kon tơ rong, hơ dre\ch ‘long, tơ gu\m tơ drong hlo#h vao vei lăng păng rong ‘me pơ tho kon kiơ\ khoa ho\k. ‘Ngoăih kơ ‘no\h hơ nơ\ng pơ gơ\r lơ hop ako\m pơ\ih xă bơ ngai ‘lơ\ng pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa”.

Đơ\ng dôm tơ drong jang hơ dăh ‘lơ\ng ‘no\h, Jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn de#h char Dak Lak hlôi vang tơ gop hơ to\k ‘lơ\ng đon hlo#h vao ăn kơ khu\l dro\ kăn găh pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa, tơ jur kơ so# rơ ne\h kon mă 3 păng kơ so# u\nh hnam dro\ kăn dơ nu\h hin. Tơ drong jang pơ jing u\nh hnam hiôk hian rơ nu\k rơ noa tơ\ Dak Lak ku\m vang tơ gop g^t kăl lơ\m tơ drong hơ met ming pơ ‘lơ\ng gru\p tơ goăt đ^ đăng 1 jơ hngơ\m đon, pơ jing tơ drong ar^h sa ‘lơ\ng hơ iă, hơ gei tơ\ tơ ring.

Thuem tơ blơ\