VOV4.Bahnar – Đơ\ng sơ năm 2007, khei ‘năr ‘long cao su oei măk, dêh char Kon Tum hăt hot bơ\ jang tơ plih hlo\h 39.000ha bri ‘long ưh ‘lơ\ng păng te\h bri kơ ne# jing pơ tăm ‘long cao su. Mă lei, kơ jă kơ tăk cao su jur đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h pơm ăn lơ an^h jang vang tơ plih ‘long pơ tăm âu huo\ng lơ\m tơ drong hre đom, mơ mat tat. M^nh [ar an^h jang ưh ke\ vei lăng ‘long, pră hơ chăng rơ bâu ha ‘long cao su. Hiong răm ‘no\h j^ ku\m hăm pơ gar ‘long kơ ne#, rim ‘măng pơ yan phang truh, lơ pơ gar cao su jing bri [ônh đei u\nh xa păng jing tơ drong trăp tr^n hăm khul kơ dră tơ ring.

Đunh kơ âu hlo\h 4 sơ năm, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dêh char Kon Tum drơ\ng nơ\r ăn Công ty TNHH Một thành viên pơm tơ le\ch tơ mam đơ\ng cho\h jang xa, tơ\r ‘long Nghĩa Phát tơ plih hlo\h 400ha te\h bri ưh ‘lơ\ng tơ\ xăh Đak Pơ Si, apu\ng Đak Hà vă pơ tăm cao su. Đei hla ar asong jang lơ\m ti, Công ty âu hăt hot ko\h io\k pơ đ^ ‘long đang kơ ‘no\h pơ tăm đei 300ha cao su ku\m hăm 80ha ‘long tơ [ăr. Mă lei hrei ‘nâu, đơ\ng ro\ng dôm sơ năm Nghĩa Phát ưh pă ke\ vei rong, đ^ đăng pơ gar ‘long âu ‘ngie\t chăt [e\nh. Yoa ‘ngie\t, hla kro hơ lu\ng [e\nh lô cao su kơ na đei he# 1 ‘măng u\nh xa tih đunh 4 năr, đơ\ng ‘năr 29/3 truh ‘năr 1/4 âu ki, xa pơ go\h vă ve# 50ha cao su.

{ok Trần Việt Hòa, bơ ngai vei lăng, ku\m jing 1 ‘nu bơ ngai đơ\ng Công ty đei măt [ât đei u\nh xa ăn tơ băt: “Inh tơ roi ăn Kơ dră che\p kơ\l bơih. U|nh xa đei đơ\ng groi kông kơ jung hlo\h kơ Công ty. Công ty pơ ma dang ei ie\m p^t văi mă lei nhôn ku\m hăm khul p^t u\nh p^t ưh ke\ yoa bơ ngai kơ tuei, lăp răp tơ roi ăn kơ pal đe\ch bơih. Truh năr mă 2, mă 3 nhôn năm lăng [ôh u\nh xa roi dêh, tơ roi ăn Kơ dră che\p kơ\l, ‘no\h đe ăn khul bơ ngai jang păng tơ mam vă p^t u\nh. Krao hloi đe bơ ngai jang vei lăng bri vang p^t, mă lei lăp truh dơ\ng lăng đe\ch ưh gơ\h jang kiơ. U|nh xa truh năr mă 4 ‘no\h tôch kơ pu\n năr ‘no\h đei ‘mi. Tơ dăh ưh ‘no\h u\nh xa pơ go\h đei kiơ dơ\ng.”

Mă đơ\ng hơ găt te\h cao su ‘nao pơ tăm đơ\ng hơ găt te\h bri ‘long kơ ne# tơ\ Kon Tum ‘no\h j^ tơ mam kơ dôm an^h jang, tơ drong vei lăng năng tông yoa đơ\ng an^h jang vei lăng kơ dih ră, mă lei dang ei tơ tă jing tơ drong jang tơ pu\ ăn khul kơ dră tơ ring, hơ dăh hlo\h ‘no\h j^ tơ drong tang găn u\nh xa. Đơ\ng blu\ng pơ yan phang sơ năm ‘nâu, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dêh char Kon Tum hlôi chih hơ dăh tơ drong krê kơ u\nh xa hăm hlo\h 20.000ha cao su, ako\m lơ tơ\ apu\ng ‘nao Ia H’Drai vă khul kơ dră che\p kơ\l apu\g păng an^h jang kơ pal kơ chăng tang găn. Mă lei lăp hlo\h 1 khei âu ki đ^ đei 3 ‘măng u\nh xa tơ\ dôm apu\ng: Kon Braih, Ia H’Drai păng Đak Hà hiong răm vă je# 100ha.

{ok Đinh Văn Hùng, Kơ dră vei lăng kon pơ lei xăh Đak Pơ Si, apu\ng Đak Hà ăn tơ băt: Mă cao su j^ tơ mam kơ dôm an^h jang mă lei tơ ring oei hơ nơ\ng pơ ngơ\t kơ lih yoa mưh u\nh xa cao su ‘no\h u\nh xa tôch [ônh mơ mrok, pơ joă truh tơ\ bri ‘long păng kon pơ lei lơ\m tơ ring: “Dôm sơ năm ‘nâu đe sư ưh đei cho\h, chong ‘ngie\t kiơ. Đe sư ưh pă ‘me\h vă tơ mam ‘nâu bơih. Tơ dăh ưh đei kơ chăng ‘no\h [ônh đei u\nh xa đe\ch yoa tơ ring đe sư đei 1 pôm trong năm truh tơ\ Hnam kơ măy u\nh điên 3, hnam kơ măy u\nh điên 4 găh xăh Đak Hà, apu\ng Tu Mrông. Bơ ngai yak vih vât ưh ê lăp hu\t bơ\n rơ nok hât ‘no\h gô đei u\nh xa hloi” . {ok Đinh Văn Hùng pơ ma thoi no\h.

Mă tơ pă ăn [ôh, vang jang lơ\m tơ drong tơ plih bri ‘long kơ ne# păng te\h bri ưh ‘lơ\ng vă pơ tăm cao su tơ\ Kon Tum, lăp hơ dro# dôm an^h jang kơ te\h đak đe\ch đei trong tơ mât jên jang ‘lơ\ng, bơ\ jang tơ năp. Lơ an^h jang oei đei dơ\ng ưh đei tơ [ôh hơ dăh jên jang, đon adrin jang tơ năp đơ\ng kơ dih. Tơ drong răm ưh jor gô đei ‘no\h, an^h pơ tăm cao su jang xa lôh, bơ ngai jang cao su pơ hual gô chang jên khei; cao su ‘no\h hu\t hơ chăng le#, ưh đei vei rong.

Hơ nơ\ng đei Công ty jang Sâm Ngọc Linh hre jên ko\ng vei rong ‘long cao su đơ\ng sơ năm ‘nâu truh sơ năm to, 1 ‘nu bơ ngai tơ\ plei druh dăm năm jang xa găh Khul pơ gơ\r druh dăm xu\ng phong dêh char Kon Tum tơ\ xăh Ia Dom, apu\ng Ia H’Drai kơ hiôk jơ hngâm pơ ma: “Hơ nơ\ng akhan hơ tuch sơ năm kla, o\h kơ băt vă đei tơ pă dăh ưh ‘năi. Yoa găh công ty ngăl đe\ch. Găh Khul pơ gơ\r druh dăm ku\m khan yoa đơ\ng công ty. Khul nhôn ku\m jang kơ công ty, dang ei công ty athei vong gô hai. P^nh bu ku\m kơ đei, pơ ma ku\m kơ gơ\h”

Mơ mat tat ưh kơ pơ rơ\ng ‘no\h yoa kơ jă kơ tăk cao su lơ\m apu\ng plenh te\h jur tôch dêh, jing tơ drong nol tih hăm tơ drong jang tơ plih hlo\h 39.000ha te\h bri ‘long kơ ne# io\k pơ tăm ‘long cao su tơ\ dêh char Kon Tum. Lơ\m 1 tơ drong adrin vă hơ met pơ ‘lơ\ng tơ drong mơ mat tat ăn an^h jang, ‘nao âu dêh char Kon Tum hlôi jang m^nh tơ drong đơ\ng sơ\ tam mă biơh đei, ‘no\h j^ io\k vă je# 1.000ha ‘long cao su tơ plih kơ hre đơ\ng Công ty tơ mât jên jang ato\k tơ iung Duy Tân, yoa công ty âu ưh kơ ke\ kla hlo\h 100 ti hlak jên io\k yoa bri, hăm hơ găt te\h mă an^h âu hlôi tơ plih. Mă lei mă tơ pă ăn [ôh vă gơ\h yak hlo\h khei ‘năr mơ mat tat hrei ‘nâu, dôm an^h jang kăl đei lơ hlo\h dơ\ng tơ drong tơ gu\m đơ\ng khul kơ dră tơ ring păng dôm an^h mong jên. Kơ plăh hrei ‘nâu, ako\m jơ hngâm hơ met pơ ‘lơ\ng mơ mat tat, chă trong tơ gu\m ăn an^h jang ‘no\h j^ 1 trong jang tôch kăl vă dêh char Kon Tum gơ\h pơm tơ jur [iơ\ tơ drong răm đơ\ng tơ plih bri ‘long kơ ne# păng te\h bri ưh ‘lơ\ng jing pơ tăm cao su gô kle\p truh kơ jă kơ tăk cao su to\k hơ lơ\k dơ\ng.

  Khoa Điềm: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\