VOV4.Bahnar - Tây Nguyên to\k bo\k ăh khei phang pơđang, lơ bri lơ\m tơring to\k bo\k [ônh [ơm unh xa, mă lei tơdrong jang tang găn păng p^t unh xa bri tơjra#m lơ tơnap tap.

         Đak Lăk jing minh lơ\m dôm dêh char đei bri tih hloh tơring Tây Nguyên hăm hloh 526 rơbâu ha. Je# 50% lơ\m kơxo# noh, dang pơhlom 260 rơbâu ha oei lơ\m hơgăt tơm [ônh [ơm unh xa. {ok Nguyễn Hoài Dương, Kơdră Anih Choh jang xa păng Hơto\k tơring pơxe\l dêh char Đak Lăkăn tơbăt, hăm hơgăt bri xă thoi noh, tơdrong jang tang găn păng p^t unh xa bri đei dêh char tơre\k kăp g^t păng hlôi đei lơ hla bar pơgơ\r jang kơtă đơ\ng blu\ng pơyan phang. Jơnu\m pơgơ\r tơring, anih jang kơpal lơ\m dêh char duh hlôi kơchăng pơm jang, tơle\ch lơ trong tang găn păng p^t unh xa bri.

Mă lei, tơdrong jang âu duh tơjra#m lơ tơnap tap [ơ\t ưh kơ măh jên axong jang, ưh kơ măh bơngai jang păng kơmăi kơmo\k kăl. Mă kăl noh je# 30 rơbâu ha bri pơjao ăn kơ xăh vei hơlen, dang ei ưh đei axong jên pơm jang, vei hơlen, duh nhen jên ‘măn ăn tơdrong jang tang găn păng p^t unh xa, noh roi [ônh pơm đei unh xa păng mưh unh xa bơih noh tơnap kơ tơpăt. Anih jang hơlen bri, rim tơ ‘ngla bri tơ\ Đak Lăk to\k bo\k oei kăl hơmet ako\m jên vă jang tơnăp hloh tơdrong tang găn păng p^t unh xa bri: “Nhôn pơkăl lơ\m tơdrong jang vei hơlen bri noh athei đei jên jang. Tơdrong tơgu\m jang noh nhôn pơkăl jên mong trung ương păng jên mong kơ dêh char. Jên mong trung ương noh tơre\k axong lơ\m tơdrong vei hơlen, hơto\k bri kơjăp xơđơ\ng đơ\ng xơnăm 2021-2025. Mă [ar noh tơring duh kăl tơre\k, axong lơ jên tơgu\m ăn tơ ‘ngla bri. Ưh gơh axong hơto\ mă athei pơkăp tơring mă yơ dơnơm kăl, [ônh [ơm unh xa noh athei axong lơ hloh.”

         Atu\m hăm Đak Lăk, dôm dêh char lơ\m tơring Tây Nguyên duh oei lơ\m tơdrong tơnap tap, kơ[ăh tôm tơdrong kăl vă tơle\ch tang găn păng tơjră unh xa bri. Kiơ\ hơlen đơ\ng Anih jang hơlen bri tơring IV (Anih tơm hơlen bri), noh Tây Nguyên đei 1 triu 300 rơbâu ha bri lơ\m tơring tơm [ônh [ơm unh xa. Xơnăm 2019, ja#p tơring đei pơhlom 30 ‘măng unh xa bri, pơrăm je# 200ha. Dôm khei blu\ng xơnăm âu, lơ\m tơring duh hlôi đei minh [ar ‘măng unh xa bri hlăm nhen tơ\ Kon Tum (6,5ha), Lâm Đồng (10ha). {ok Tô Xuân Đam, Pho\ Kơdră Anih jang hơlen bri tơring IV ăn tơbăt, mă [ônh [ơm unh xa lang xă mă lei tơdrong jang tang găn păng tơjră unh xa bri lơ\m tơring oei tơjra#m lơ tơnap tap, noh tơnap kơ tơpăt unh xa mưh đei unh xa bri. Anih jang hơlen bri lơ\m tơring oei hăt hot jang kiơ\ dôm trong jang vă tơtom tơjră [ơ\t đei unh xa bri: “Tây Nguyên jing tơring to# kial, pơyan phang noh kial deh, to# kơtang, bri noh tơnap tap, hli hlơt. Mă [ar noh tơmam drăm tam mă măh. Noh ăh đei unh xa tam mă axong tơtom ăn tơdrong jang p^t unh xa. Dang ei, Anih jang Hơlen bri tơring IV duh to\k bo\k oei tơgu\m ăn Anih tơm Hơlen bri, jang atu\m hăm rim tơring vă hơlen trong tang găn unh xa, hơlen măng năr vă kơchăng ăh đei unh xa noh tơjur [iơ\ răm yuơ unh xa bri pơm ăn”.

Hăm to# pơđang ăh pơyan phang xơnăm âu đei tơroi adrol noh kơtang hloh, pơm bri [ônh [ơm unh xa tơ\ Tây Nguyên noh tih tên tơpă. Lơ\m kơplăh noh, mưh đei unh xa noh tơnăp kơ tơpăt. Yuơ noh, vă tang găn răm, jơnu\m pơgơ\r tơring, anih jang kơpal lơ\m tơring athei jang tơnăp dôm trong jang hăm trong pơkăp tang găn hloh kơ hơmet.  

- Tơ\ Gia Lai, to\k bo\k ăh khei tơm kơ pơyan ro\l kơtao 2019-2020, kơjă x^k to\k je# 20% pơtêng hăm khei năr âu xơnăm xơ\, mă lei pơđ^ bơngai jang pơtăm kơtao păng anih jang găh kơtao x^k tơ\ dêh char Gia Lai duh oei pơtoi răm hrat hr^n.  

Yuơ to# đunh năr, vă je#  7.000 ha kơtao tơ\ tơring âu răm ‘măn kăt ăn rơmo xa. Kiơ\ tơroi đơ\ng Hnam kơmăi ro\k kơtao An Khê, (Anih ro\k kơtao x^k Quảng Ngãi), âu jing xơnăm mă 3 pơtoi hloi tơring jang kơtao xă hloh tơ\ Gia Lai [ơm răm hlăm yuơ to# pơđang. Hăm tơdrong âu, hnam kơmăi jo# hơlen, kơtao ‘long xơnăm âu tơjur hloh 50% pơtêng hăm xơnăm xơ\, oei hloh 700 rơbâu ta#n kơtao ‘long. Tơdrong hơlêm adro# đe\ch noh kơjă x^k to\k je# 20%, đơ\ng 11 rơbâu hlj 1 k^ lơ\m xơnăm xơ\, to\k 13 rơbâu hlj 1 k^ lơ\m khei 2 âu.

Kiơ\ kơ [ok Nguyễn Hoàng Phước, Pho\ Kơdră Hnam kơmăi ro\k kơtao x^k An Khê, vă tơjur tơnap tap ăn kon pơlei jang mir, hnam kơmăi gô hơto\k kơjă răt kơtao tơm truh 850.000 hlj 1 ta#n đơ\ng blu\ng khei 3, tơgu\m 1 triu hlj 1 ha vă kon pơlei [ôm đak ruih ăn pơyan kơtao đơ\ng ro\ng. Mă lei, [ok Phước akhan, pơgơ\r pơm jang păng dru\t kơtang jang kơmăi kơmo\k noh jing trong jang đei jơnei: Hăm tơdrong jang dang ei noh athei pơkă păng io\k jang kiơ\ kơmăi kơmo\k drơ\ng minh, tơplih hơdre\ch kơtao xo hăm hơdre\ch ‘nao, đang kơ noh vei xơđơ\ng tơdrong vei hơlen; pơm thoi yơ vă đei yua đơ\ng 70 ta#n 1 ha to\k tơ\ kơpal. Pơyua đơ\ng kon pơlei athei đei đơ\ng 20 truh 30 triu hlj 1 ha to\k tơ\ kơpal. Thoi noh pơtơm vei xơđơ\ng ăn bơngai jang mir tơre\k axong jang, xơđơ\ng tơguăt hăm hnam kơmăi. Thoi noh hnam kơmăi mă gơh hơto\k jang đunh đai.

Đơ\ng pơyan jang xơnăm 2017-2018, Hnam kơmăi ro\l kơtao x^k An Khê hlôi pơjing đei tơring pơtăm kơtao hloh 30 rơbâu ha tơ\ dêh char Gia Lai, đei je# 3/4 kơxo# teh pơtăm kơtao lơ\m ja#p dêh char. Mă lei yuơ răm đơ\ng to# pơđang đunh năr noh pơm tơjur tơdrong pơyua, kơjă x^k păng kơjă kơtao tơm tơjur, tơring pơtăm kơtao adoi tơjur oei pă 22 rơbâu ha lơ\m pơyan âu, lơ\m noh adro# 15 rơbâu ha đe\ch đei yua. Tơdrong adrin pơjing mir pơtăm xă, io\k jang kơmăi kơmo\k ‘nao, duh oei pơdơh ăh 3 rơbâu ha đe\ch.

Lan chih păng rapor