VOV4.Bahnar - Trong jang kơmăi kơmŏk rơgei tŏk bŏk oei pơm tơplih tenh kuăng rim tơdrong jang erih xa. Tơ̆ dêh char Kon Tum, rim tơring kon pơlei oei xa adoi tŏk bŏk iŏk yua trong jang khoa hŏk kơmăi kơmŏk rơgei, vă tơgŭm ăn tơdrong vei lăng bri đei jơnei hloh, mong ƀiơ̆ jơ ‘năr păng jơhngơ̆m jang.

Ƀơ̆t minh năr hơtuch kơ khei 4, tơ̆ hơla ‘long bri jơk ƀlĭk kơ tơring bri  Tu Bra A, khul iŏk vei lăng bri kơ pơlei ViChiring lơ̆m xăh Hiếu, apŭng Kon Plông tơlĕch chă hơlen vei lăng bri. Vă jê̆ 10 ‘nu hăm điê̆n thoăi thŏng minh, kơsâ̆p hla bar iĕ, ‘long pơkă kơmăi, tơmam pơkăp tơring, chih tơmơ̆t găh hơgăt păng kơsô̆ tơm ‘long bri lơ̆m phân mêm Locus Map. Kiơ̆ kơ ‘nhŏng A Da, phân mêm hlôi tơgŭm ăn tơdrong vei lăng bri kơ pơlei ViChiring ƀônh ƀŏ hloh: “Găh anih jang hơlen bri đe xư đei iŏk păng pơlăp lơ̆m điê̆n thoăi phân mêm găh um la kak bri, gơnơm đơ̆ng phân mêm âu mă ‘nhŏng oh lơ̆m pơlei chă hơlen vei bri ƀônh ƀŏ tơnăp hloh. Đơ̆ng mă noh ba chă hơlen ‘long bri, tơring bri mă yơ giơ̆ng ‘lơ̆ng ‘long lơ, tơring bri mă yơ ưh giơ̆ng; tơring mă yơ lơ̆m thôn vei hơlen; ‘Nguaih kơ noh, kiơ̆ đơ̆ng kơmăi GPS, ăh ƀôh băt đei ‘long bri ƀơm pơrăm noh ba gơh chă pơkă dôm yơ ‘long tơ̆r ƀơm pơrăm, anih mă ‘long ƀơm koh pơrăm vă jang hadoi hăm khul kơpal chă chơ dôm bơngai tơtông bri”

Ƀok Phạm Văn Bình – kang ƀô̆ hơlen ‘long bri tơ̆ tơring Hiếu tơroi, đơ̆ng jê̆ đĭ xơnăm xơ̆, Anih mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum jang atŭm hăm Anih vei hơlen bri apŭng Kon Plông tơgŭm tơ ‘ngla bri noh khul unh hnam, pơlei pơla pơlăp phân mêm Locus Map lơ̆m điê̆n thoăi thŏng minh vă vei hơlen bri. Tơdrong pơkăp ư̆ng yŭng âu ưh đei huach jên, ƀônh iŏk yua, GPS tenh păng trŏ ƀlep, tơgŭm kăp gĭt ăn tơdrong jang vei hơlen bri:  “Ư̆ng yŭng Locus Map noh ƀônh hiôk lơ̆m tơdrong chih tơmơ̆t ‘măng chă hơlen păng gơih hơlen tơdrong kăl adoi đei iŏk jang kơtă lơ̆m điê̆n thoăi thŏng minh. ‘Nguaih kơ noh oei tơgŭm chă chŭp bơ̆n um rŭp (um rŭp tơguăt tơ̆ tơring păng gơh chă hơlen kơtă lơ̆m Locus Map dăh mă Google Earth kiơ̆ đơ̆ng điê̆n thoăi kơ anih pơkăp vei hơlen dăh mă khul kơpal kơ Anih jang hơlen bri). Um rŭp duh hơdăh jơ ‘năr, anih chŭp um, noh tơgŭm ăn tơdrong hơlen kơsô̆ bơngai năm hơlen, hơgăt bri, kơsô̆ ‘long bri hơdăh hloh”

Ƀok Phan Thế Vinh – Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Hiếu ăn tơbăt, jâ̆p xăh dang ei đei hloh 16.000 ha bri hon kơdih. Lơ̆m noh Anih jang găh ‘long bri Kon Plông vei hơlen 13.000 ha; Anih vei lăng kon pơlei xăh Hiếu noh 3.000 ha; păng 164 khul unh hnam păng pơlei pơla vei lăng hloh 800 ha. Dang ei đei hloh 1.200 ‘nu kon pơlei đei hŏk hơlen, pơlăp phân mêm Locus Map vă vei hơlen bri. Ƀok Phan Thế Vinh xơkơ̆t, tơdrong iŏk yua khoa hŏk kŏng ngê̆ lơ̆m tơdrong vei lăng bri jing hơyak pơm jang rơgei, đei jơnei hơdăh hloh: “Ăh Anih mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri Kon Tum păng Anih vei hơlen bri năm tơgŭm kon pơlei tơ̆ tơring chă pơlăp phân mêm vei hơlen bri kiơ̆ lơ̆m điê̆n thoăi thŏng minh, nhôn tôch pôk bơnê, âu  jing trong pơkăp jang atŭm đơ̆ng Anih vei lăng kon pơlei dêh char duh nhen Khul kơpal teh đak. Phân mêm gơh chă hơlen păng chih akŏm tơdrong đei ƀôh lơ̆m bri lơ̆m tôm 24 jơ hloi vă hơlen băt. Adrol âu ki chă hơlen bri hơnơ̆ng păng  kăl lơ bơngai noh dang ei adrô̆ hơlen păng chih akŏm kiơ̆ điê̆n thoăi păng ưh kăl lơ bơngai. Minh giĕng adrô̆ minh pơgê dăh mă minh kơsơ̆ năm hơlen bri, oei adrol ki athei năm hơlen đơ̆ng 3 truh 4 ‘măng, oei dang ei noh adrô̆ hơlen kiơ̆ phân mêm lơ̆m điê̆n thoăi đĕch”.

Jăh vă xơkơ̆t, tơdrong iŏk yua phân mêm Locus Map lơ̆m tơdrong vei lăng bri đơ̆ng Anih mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum păng khul jang Hơlen bri dêh char Kon Tum jing hơyak trŏ ƀlep hăm tơdronghơtŏk tơ iung kơ tơpôl duh nhen hơyak pơkăp jang đơ̆ng Khul kơpal teh đak dăh mă Anih tơm Jang găh Bri  Việt Nam. Phân mêm pơm jang đei jơnei tơnăp, gô tơgop tơgŭm kăp gĭt ăn tơ ‘ngla bri lơ̆m tơdrong vei hơlen bri, kiơ̆ đơ̆ng noh dôm hơgăt bri xă  tơ̆ Tây Nguyên pơma atŭm păng dêh char Kon Tum pơma adrô̆ hơnơ̆ng đei vei lăng kơjăp.

Ƀok Trương Minh Trung – Phŏ Kơ dră Anih vei lăng bri ‘long apŭng Kon Plông, dêh char Kon Tum roi tơ băt găh tơ drong đei yoa đơ̆ng iŏk yoa kơ măy dăr hơ len, vei lăng hăm phần mềm Locus Map đơ̆ng khul jang kơ pal păng dôm tơ ‘ngla bri vă vei lăng bri ‘long ‘lơ̆ng ƀiơ̆ tơ̆ tơ ring.

- Ƀok ăi, apŭng Kon Plông đei năng jĭ tơ ring đei tĕh bri ‘long tôch xă tơ̆ Kon Tum, tơ drong vei lăng bri ‘long tơ̆ tơ ring đei bơ̆ jang thoi yơ?

- Ƀok Trương Minh Trung: Tơ̆ apŭng Kon Plông dang ei đei 113.900 ha bri ‘long, nhôn hlôi pơ jao ăn lơ tơ ‘ngla bri, tơ pôl kon pơ lei mă ưh ‘nŏh grŭp unh hnam vei lăng hlŏh 70% tĕh bri ‘long âu. Mă hơ dăh, hlôi pơ jao đei 79.000 ha ăn 70 khul tơ pôl păng 3.200 unh hnam tơ̆ tơ ring vei lăng bri ‘long. Truh dang ei, vă rim hơ găt tĕh bri ‘long đei pơ jao ăn đe vei lăng, bri ‘long ưh kơ đei hiong kiơ, tơ drong glăi kŏh phă bri ‘long, tơ gar iŏk tĕh bri ‘long jur hơ nơ̆ng rim sơ năm.

- Ƀok ăi, đei băt, tơ jê̆ âu, Anih mong jên vei lăng păng atŏk tơ iung bri dêh char Kon Tum jang hơ doi hăm khul linh vei lăng bri ‘long dêh char tơ lĕch trong kai kơ măy păng pơ tho ăn dôm tơ ‘ngla bri iŏk yoa phần mềm Locus Map vei lăng bri tôch đei yoa, ih tơ roi tơ drong ‘nâu thoi yơ năng?

- Ƀok Trương Minh Trung: Tơ drong iŏk yoa kơ măy kơ mŏk 4.0 lơ̆m tơ drong vei lăng bri ‘long nhôn tơ lĕch đơ̆ng sơ năm 2014 – 2015 ăn khul linh vei lăng bri tơ̆ tơ ring păng dôm Công ty jang bri ‘long, oei tơ ‘ngla iŏk vei lăng bri ‘nŏh jĭ khul tơ pôl kon pơ lei dăh mă grŭp unh hnam ‘nao lăp jang hơ doi hăm Anih mong jên vei lăng păng atŏk tơ iung bri dêh char Kon Tum tơ lĕch jang đơ̆ng khei 12 sơ năm 2020 đĕch. ‘Nhŏng ŏh vei lăng bri jang hơ doi hăm khul jang kơ pal đơ̆ng anih mong jên ăn bơ ngai jur tơ̆ tơ ring vă kai hơ met phần mềm tơ̆ điên thoăi kon pơ lei, yoa hrei ‘nâu bu bu kŭm đei điên thoăi ‘lơ̆ng ngăl bơih, đơ̆ng rŏng kơ kai ‘nŏh pơ tho tơ ƀôh trong iŏk yoa vă kon pơ lei vei lăng ‘lơ̆ng bri. Đơ̆ng kơ măy phần mềm âu, kon pơ lei băt tơ ring bri ‘long kơ dih vei lăng đang kơ ‘nŏh pơ gơ̆r dăr joang, vei lăng mă ‘lơ̆ng; hơ len năng dôm anih tơ tŏ găh tơ drong kŏh phă bri, tơ gar iŏk tĕh bri vă đei trong vei lăng, găn tôch ai tơ drong hiong bri ‘long.

- Mă hơ dăh, kơ măy phần mềm mă Anih mong jên vei lăng păng atŏk tơ iung bri dêh char Kon Tum kŭm hăm khul linh vei lăng bri ‘long dêh char oei tơ mât yoa ăn dôm tơ ‘ngla bri vă vei lăng bri ‘long hrei ‘nâu ‘nŏh yă kiơ hă ƀok?

- Ƀok Trương Minh Trung: Kơ măy Phần mền vei lăng bri hrei ‘nâu đei nhôn iŏk yoa ‘nŏh jĭ Locus Map. Phần mềm âu đei kơ dâu kiơ̆ kơ măy định vị GPS đơ̆ng vệ tinh, kai tơ mât lơ̆m điên thoăi. Kiơ̆ đơ̆ng phần mềm kon pơ lei băt tơ ring yơ găh bri 'long kơ dih vei lăng, đang kơ 'nŏh pơ gơ̆r dăr joang, vei lăng tơ̆ tơ ring bri ‘long 'nŏh. Yoa kơ măy âu tôch ƀônh, nhôn athei dôm bơ ngai vei lăng bri tơ̆ tơ ring taih iŏk phần mềm đang kơ 'nŏh kai hơ met lơ̆m điên thoăi smartphone ăn kon pơ lei. Đei phần mềm, mưh ƀôh anih yơ đei đe kŏh phă bri 'nŏh kon pơ lei băt păng năm găn hloi. 'Ngoăih kơ 'nŏh, phần mềm oei tơ gŭm pơ tŏ hơ găt tĕh bri hiong răm đơ̆ng đe kŏh phă, kơ sô̆ 'long đơ̆ng đe kŏh phă, đơ̆ng noh chih tơ roi păng jang hơ doi hăm anih jang kơ pal vă sek tơ lang, chă rôp bơ ngai kŏh phă bri.

- Truh dang ei đei grŭp unh hnam, tơ pôl kon pơ lei đei pơ jao vei lăng bri ‘long tơ̆ apŭng Kon Plông đei kai iŏk phần mềm Locus Map ‘nâu hă ƀok?

- Ƀok Trương Minh Trung: Nhôn chă kai ăn kon pơ lei phần mềm Locus Map Pro đơ̆ng hơ tuch sơ năm 2020, păng truh dang ei đei dang 50% grŭp unh hnam, dăh mă unh hnam kơ dih kŭm nhen tơ pôl kon pơ lei gơ̆h iŏk yoa tôm tĕch kơ măy phần mềm âu. Kiơ̆ trong vă jang, lơ̆m sơ năm 2021, nhôn vă kai hơ met ăn 50% grŭp unh hnam, khul tơ pôl kon pơ lei oei đei dơ̆ng tơ̆ apŭng Kon Plông vă kon pơ lei hiôk hian ƀiơ̆ lơ̆m tơ drong vei lăng bri ‘long tơ̆ tơ ring.

- Lei a, bơ nê kơ ih ƀok hơ!

Lan hăm Dơ̆ng: Tơ blơ̆