Pơgê hrôih kơ dôm năr puih mak khei Pêng, lơ̆m tơring pơkăp Hơnih Vei lăng cham char Nà Hẩu lơ̆m xah Tân Hợp, dêh char Lào Cai, cham char rơnguơ̆ păng hlăng 'lơ̆ng, re ang nơ̆r hơri, nơ̆r tơgiĕp 'lal, tơdra kơ tơdrong hơrih nhen vă pơih hơnguă hơtăng phai, pơjing đei tơdrong sô̆ hơ-iă hơdrol kơ jơ soi tơbeh.

Rim sơnăm ah khei ou, kon pơlei Mông hăt hot vih akŏm tơ̆ tơring Ba Khuy, Nà Hẩu păng Bản Tát, pơgơ̆r Et soi kơ bri dah mă đe oei krao Têt bri, hlôi sơkơ̆t jing mŭk drăm joh ayŏ đon bơnôh kơ Teh đak ah sơnăm 2024. Yă Thào Thị Váng Cứ tơ̆ thôn Nà Hẩu, xah Tân Hợp tơroi, bơngai Mông mă năm pơm jang tơ̆ hơtaih dah mă năm tơ̆ ayơ mă lei truh ah năr têt bri adoi hơdrin chôt vih tơ̆ hnam vă sơng têt pôk bơnê kơ yang bri hlôi pring vei ăn tơdrong hơrih gơh sơđơ̆ng sơnêp sơnua: "Kon kông nhôn sơnăm mă yơ adoi pơgơ̆r Têt bri, vă vei lăng bri roi năr roi jơk 'lơ̆ng hloh, oei đei thong đak sŏ nhă hloi..."

Sơnăm ou tôm 70 sơnăm, mă lei ƀok Sùng A Sềnh đei truh 30 sơnăm pơm pơjou khan gia tơm lơ̆m et soi têt bri.

Ƀok Sềnh soi kơ yang: 'năr ou noh khei năr 'lơ̆ng, kon pơlei plang tơmam drăm hơvơn yang bri, yang kông truh bơ̆ng pang. Hơvơn tôm yang hơpang vei lăng tơring teh ou truh et xa tơmam soi plang. Sơnăm ou ki, gơnơm đei bri pring vei, đak ưh đei hrơ̆, tơm hơƀo tơ̆ mir jơk ƀlik, nhŭng iĕr lơ̆m pơlei ưh đei ƀơm pơrang. Kon pơlei đei tơmam sŏng xa, hrŭk hrơ̆p adoi gơnơm đei yang hơpang asong ăn. Kon pơlei apinh pơkăp hăm yang bri, đơ̆ng iĕ khĕ kră drŏnglo drăkăn minh đon minh bơnôh vei lăng bri, ưh đei bơngai ayơ gơh koh 'long bri, ưh đei bu gơh soh bri pơm mir. Bơngai ayơ pơm yoch noh gô ƀơm yang hơpang rou phak kiơ̆ khôi pơlei pơla.

Ƀok Sùng A Sềnh tơroi: "Mưh ưh đei vei lăng bri noh ưh đei thong đak. Noh rim bơngai lơ̆m khul vei lăng bri sơđơ̆ng 'lơ̆ng thoi noh inh ƀôh hơ-iă tơpă..."

Đơ̆ng rŏng pơtôch tơdrong soi tơbeh, rim kơdră thôn sơkơ̆t gah tơdrong đei jơnei kơ tơdrong jang vei lăng bri lơ̆m minh sơnăm ou ki. Kon pơlei pơm kiơ̆ khôi tơlĕch nơ̆r sơkat vei lăng bri kông hăm pơkăp: ưh đei koh phă bri kư̆ kă, ưh đei chă rôp hơnguang kon bri brah lơ̆m tơring bri yang, ưh đei pơm dôm tơdrong pơrăm truh tơ̆ bri. Dôm pơkăp noh đei tôm kon pơlei pơla pơdjoi đơ̆ng chăl bơngai ou truh chăl bơngai nai, tơgop vei răk bri gơh jơk 'lơ̆ng hloh, vei lăng thong đak, tơm kơ tơdrong hơrih păng cham char ăn pơlei pơla. Mă hơtuch luch, kon pơlei pơgơ̆r xa Têt bri tơ̆ cham păng hơri brông, pơsuh dôm tơdrong pơchơt kră sơ̆ vă kơhret hloh dơ̆ng tơdrong tơguăt tơguăl. Ƀok Giàng A Thào tơ̆ thôn Nà Hẩu ăn tơbăt, đơ̆ng rŏng soi kơ yang bri đang noh kon pơlei tơ̆ ou athei giăng 3 năr ưh đei năm tơ̆ bri: "Tơ̆ ou dang ei ưh đei bu năm tơ̆ bri koh 'long bơih. Kon pơlei tơ̆ ou sô̆ hloh noh Têt bri, hăp kăp gĭt noh vei lăng bri đơ̆ng tơm vă đei đak ăn na ƀa pơtăm, đei đak vă choh jang xa, jang mŭk drăm".

Dôm thôn Bản Tát, Nà Hẩu, Ba Khuy xah Tân Hợp oei lơ̆m tơring tơm Hơnih Vei lăng cham char Nà Hẩu hăm hơgăt teh xă hloh 5.640 ha, lơ̆m noh bri hon kơdih đei hloh 4.500 ha. Hơkŏp 3 thôn đei 600 unh hnam kon pơlei Mông, hăm jê̆ 2.800 măt bơngai. Mă tơdrong hơrih oei lơ tơnap tap mă lei kon pơlei Mông tơ̆ ou hơnơ̆ng minh đon minh bơnôh vei lăng bri hăm dôm khôi juăt kră sơ̆ đei pơdjoi đơ̆ng chăl yă ƀok truh tơ̆ kon sou. Bri Nà Hẩu jĭ bri tơm đei đơ̆ng đunh sơ̆, tơring tam mă đei bơ̆ trŏ phă tơpăi, atŭm hăm lơ hơdrĕch 'long kon bri brah đei hloh 570 hơdrĕch, lơ̆m noh đei lơ hơdrĕch kăp gĭt hŭi kơ đei chih lơ̆m hơnăn lơ̆m săch brê kơ Việt Nam. Rok kiơ̆ jăl trong năm truh dôm thôn, tơ̆ yơ adoi ƀôh tơm 'long tih  2-3 'nu kuăr tơ̆ jih trong. 

Sơnăm 2006, Hơnih Vei lăng cham char Nà Hẩu đei tơ-iung pơjing. Kon pơlei hơrih đunh sơnăm tơ̆ ou mă lei dôm tơring bri adoi đei vei lăng 'lơ̆ng. Ƀok Đoàn Giao Lương, Phŏ Kơdră Hơnih jang vei lăng bri tơring Trấn Yên, Kơdră Hơnih Vei lăng cham char Nà Hẩu chơt hơ-iă ăn tơbăt, kon pơlei chih akŏm pơkăp kơ pơlei pơla, hơpah dah mă phak hrŭ hơdah lơ̆m tơdrong jang vei lăng bri, tơgop hơ-'nhăk Nà Hẩu jing tơring hŭi kơ đei lơ̆m dêh char Lào Cai hăm bri jơk truh 90%: "Kon pơlei lơ̆m tơring teh kơ dêh char adoi băt hơdah gah khôi têt bri kơ bơngai Mông. 'Nou jĭ minh trong chă tơroi tơbăt ăn kon pơlei dôm tơring nai hŏk hơlen vă hơtŏk tơdrong vei lăng bri păng vei lăng cham char. Nhôn ƀôh chơt hơ-iă dêh păng tôch hmach bơnê".

Lơ̆m khôi juăt kơ kon pơlei, bri ưh hơdrô̆ jing hơnih tơm ăn tơdrong hơrih mă oei jing cham char grasia yang vei lăng pơlei pơla. Xah Tân Hợp pơtoi pơgơ̆r Et soi kơ yang bri rim sơnăm ưh hơdrô̆ vă vei răk tơƀăk mong joh ayŏ kon kông kơdih, mă oei tơgop hơtŏk tơdrong hlôh vao ăn kon pơlei lơ̆m tơdrong vei lăng bri, vei lăng cham char păng hơtŏk bri kơjăp sơđơ̆ng. Kiơ̆ kơ ƀok Vũ Tùng Lâm, Phŏ Kơdră Hơnih jang vei lăng kon pơlei xah Tân Hợp, lơ̆m jăl 'nao, dôm kơjă kăp gĭt 'lơ̆ng kơ Et soi kơ yang bri roi jing kăp gĭt hloh: "Têt bri kơ kon pơlei Mông Nà Hẩu adoi đei lăng jĭ mŭk drăm joh ayŏ đon bơnôh kơ teh đak, kơyuơ thoi noh mă tơdrong vei lăng dôm kơjă kăp gĭt kơ joh ayŏ hăm khôi et soi kơ bri jing kăp gĭt hloh. Kiơ̆ đơ̆ng dôm tơdrong et soi thoi ou păng dôm tơdrong pơkăp pơlei pơla noh ƀôh hơdah kon pơlei roi tơnăp hloh lơ̆m tơdrong vei lăng bri".