Chă vih vơ̆t jơ̆p pơlei pơla M’nông tơ̆ dêh char Lâm Đồng, ưh đei tơnap ƀôh kon pơlei hrŭk hơbăn ao tanh lơ̆m dôm năr et xa, pơsĭt pơkong păng lơ̆m tơdrong hơrih hmă rim năr. Đơ̆ng iĕ khĕ kră, drŏnglo dah mă drăkăn adoi đei hơbăn ao tanh đei dok hăm lơ đak kơ-ang, um ai. Yă H’Leo, oei tơ̆ pơlei Đăk Săk, xah Đăk Săk, dêh char Lâm Đồng ăn tơbăt: “Che tanh M’nông dang ei đei yua lang lap, nhen lĕ unh hnam ayơ adoi đei ngăl. Đơ̆ng bơngai kră truh tơ̆ 'lơ̆p, drănglo dah mă drăkăn, bu bu kŭm đei minh ƀar blah hơbăn ao tanh 'măn hrŭk. Dang ei hơbăn ao tanh kŭng ưh đei măt nhen hơdrol ki, gơh chă răt brai tơ̆ kơchơ 'nhăk brŏk tanh dok kơdih. Yuơ noh, kon pơlei đei hơbăn ao tanh lơ hloh, ưh 'măn hrŭk hơdrô̆ lơ̆m et xa, pơsĭt pơkong mă hrŭk hloi lơ̆m tơdrong hơrih rim năr”.

Hơdrol ki, vă tanh đei minh blah che tanh, kon pơlei athei pơtăm kơpaih, dui brai, chă tơmam chă tong nhôm đak kơ-ang đang kơ noh pơtơm vai brai tơ̆ không tanh. Tơdrong tanh huach lơ jơ năr pơm ăn che tanh jing kăp kơ jên păng ưh kơsĭ unh hnam mă yơ adoi gơh đei ôh. Ƀok Y Đum, oei tơ̆ pơlei Đăk Săk, xah Đăk Săk, dêh char Lâm Đồng ƀlŏk hơdơ̆r:  “Hơdrol sơ̆, che tanh kăp gĭt dêh, phơ phŏ tơplih hăm kơpô rơmo pơtơm gơh đei minh hlak che tanh 'lơ̆ng. Kơlih pơm tơlĕch hăp tôch tơnap 'noh kon pơlei hơnơ̆ng kơ vei răk, hơdrô̆ iŏk hrŭk layơ đei tơdrong et xa gĭt đĕch. Dang ei noh brai tanh jrah jrai hloh, tơdrong chă chơchoh sĭt adoi ƀônh hiôk mơ̆n”

Dang ei, blah hơbăn ao tanh đei kơjă pơhlom đơ̆ng 1 truh 2 triu hlj; khăn noh pơhlom đơ̆ng 2 truh 3 triu hlj, kiơ̆ kơ brai, tih dah mă iĕ păng tơdrong dônh dok. Dôm tơmam drăm yua nhen kơdŭng, kơƀop tah jên, kơn chô̆ sŏk... hơnơ̆ng đei kơjă đơ̆ng 300 truh 500 rơbou hlj. Mưh răt che tanh mă đe tanh hăm kơmăi noh tŏ sĕt kơ jên hloh.

Ƀônh đei brai tanh păng lơ tơmam drăm pơrŏ, mă lei dôm kơjă joh ayŏ lơ̆m che tanh oei đei kon pơlei M’nông răk vei. Pơmai H’Her, tơ̆ xah Thuận An, dêh char Lâm Đồng ăn tơbăt, dôm đak kơ-ang juăt jue nhen jơk, găm, kok atŭm hăm tơdrong dônh dok pơtih ăn tơm 'long, 'nhĕt, kon bơngai, găr ƀa, găr plui, găr tôl... 'noh jing tơdrong kăp gĭt lơ̆m che tanh kon kông:  “Che tanh M’nông nhôn đei dônh dok kăp gĭt. Rup kon bơngai ah tŏk bŏk, tăp dăr noh găr ƀa, găr phe, tơm 'long, tơbang hơdah tơdrong hơpơi 'meh đei minh tơdrong hơrih phĭ tơtŏ dơnŏ 'lơ̆ng, jing tơdrong tơm pring vei ăn kon bơngai. Tơdrong dônh dok kŭm đei rup tơmam pơvih lơ̆m tơdrong hơrih xa hmă rim năr”

Hăm đe drăkăn M’nông hơdrol ki, băt tanh brai jing minh pah kơ tơdrong gơh hơgei. Dôm hlak che tanh đei sĭt jing hơbăn văr, hlak khăn mă kơdih po tanh đei ưh hơdrô̆ 'măn yua lơ̆m unh hnam, mă oei tơguăt hăm dôm khôi juăt kăp gĭt ah mă đe drăkăn oei klo. Yă H'Leo, tơ̆ pơlei Đăk Săk, xah Đăk Săk, dêh char Lâm Đồng tơroi: “Pơkong kon drăkăn inh ou ki, inh tanh đei 4 hlak che tanh, đang kơ noh chơchoh hơbăn ao tanh, khăn tanh asong ăn kon drŏkăn 'nhăk ăn kơ unh hnam gah klo. 'Noh jing khôi juăt, kon drŏkăn oei klo athei đei che tanh Njuh, rnô̆ (khăn tanh, hơbăn tanh) pơtruh ăn gah klo 'noh đe pơtơm pơkăp jing kon mai, khôi mă 'noh đei đơ̆ng sơ̆ ki bơih”

Atŭm hăm tơdrong vei răk um dônh dok juăt jue, che tanh M’nông tŏk bŏk đei pơm 'nao gah um ai vă pơtrŏ hăm tơdrong hơrih harei. Đe sơnăm mơlôh noh 'meh ao tanh đei kơdŭng, khăn, kơn chô̆ sŏk...Bơngai tanh athei pơcheh tơplih 'nao hloh, păng tơbang tơmam drăm hơtŏk tĕch lơ̆m mạng tơpôl. Pơmai H’Her ăn tơbăt dơ̆ng: “Dang ei đe sơnăm mơlôh 'meh hrŭk hơbăn ao kiơ̆ trong 'nao hle dang ei... Inh iŏk chơchoh kiơ̆ tơdrong đe sư 'meh vă. Che tanh dang ei 'noh gơh chă hrŭk năm jang, chă thông ngôi, năm hŏk hôp. Hơbăn ao chơchoh kiơ̆ hle noh ƀônh yua hloh, mă lei inh kŭm vei răk trong chă dônh dok nhen so kơ bơngai M’nông”.

Dôm hơbăn ao đei sĭt đơ̆ng che tanh kiơ̆ trong dônh dok juăt jue, đei tơbang tĕch lơ̆m mạng tơpôl, pơm ăn kơ che tanh truh tơjê̆ hloh hăm đe sơnăm mơlôh păng bơngai răt yua. Trong tanh gơh pơm tơplih, mă lei tơdrong kăp gĭt kơ che tanh adoi oei đei vei răk lơ̆m rim dônh dok, păng tơdrong gơh hơgei kơ đe drăkăn. Che tanh M’nông hrei ou tŏk bŏk oei tơjê̆ hloh hăm tơdrong hơrih. 'Noh jing trong vă um ai tơdrong juăt jue pơtoi đei vei răk tơƀăk mong, iŏk yua păng pơdjoi lơ̆m tơdrong hơrih 'nao hrei ou.