Bơngai ÊĐê 'noh kiơ̆ gah mĕ, noh bơngai drăkăn đei sơnong kăp gĭt lơ̆m unh hnam, lơ̆m noh tơdrong iŏk klo jĭ minh lơ̆m dôm sơnong kăp gĭt hloh. Tơdrong pơkong kơ bơngai ÊĐê athei găn ga 4 hơyak: Et Trong, Et kơ̆t jơ̆ng, Et sơng ŏng păng Et vih hơpong.
Ah mă 'meh oei kơ bơngai drŏnglo mă kơdih lăp, hơdruh ÊĐê athei gơnơm kơ bơngai chă trong. Noh jing oh drănglo kơ mĕ dah mă bơngai 'lŏ sơnăm lơ̆m kơtum kơtŏng gah hnam drăkăn, đei 'nhŏng oh lui yom, grăng pran, hlôh vao gah khôi juăt pơma xa rơhau.
Ƀok Ama H’Loan tơ̆ pơlei Akô Dhông, phương Buôn Ma Thuột, dêh char Đăk Lăk ăn tơbăt: Đơ̆ng sơ̆ ki, bơngai ÊĐê lui ah mă rơneh kon hơ-ioh, tơdrong rong 'me, pring vei noh jĭ sơnong kơ bơngai mĕ. Kon hơ-ioh athei iŏk kơtŏng gah mĕ, lơ̆m tơ-oei unh om bơngai drăkăn athei iŏk klo. Kơyuơ noh, truh ah sơnăm oei klo, đe hơdruh ÊĐê jĭ bơngai pơtơm tôm tơdrong đơ̆ng jên hu truh pơgơ̆r pơsĭt pơkong noh pơtơm gơh sơng ŏng brŏk tơ̆ hnam. Păng khôi juăt sơng ŏng jĭ tơdrong joh ayŏ juăt jue tơƀôh hơdah khôi kiơ̆ gah mĕ lơ̆m tơdrong tơ-oei unh om kơ bơngai ÊĐê.
Kơplah ou, gah hnam drăkăn hơmet minh tơm tơdrô ge păng kong vă bơngai trong 'nhăk truh hnam drŏnglo vă kơ̆t jơ̆ng. Đơ̆ng rŏng kơ noh, bơngai tang măt ăn unh hnam gah drăkăn tơƀơ̆p pơma dơnuh, bơngai tơdăm drơ̆ng lăp noh gô sơng kong vă pơm tơmam bơ̆ng pang kơ̆t jơ̆ng.
Pơtoi kơ noh, gah unh hnam drăkăn gô 'nhăk mon drăkăn po kơdih năm truh hnam bơngai drŏnglo pơdrơ̆ng gah khôi pơtruh mai ăn hnam drŏnglo. Khei năr ou, gah hnam drŏnglo gô pơlong năng đon bơnôh sơ̆n 'lơ̆ng, pơ-'nam phep kơ bơngai drăkăn lơ̆m khei năr pơkăp. Tơdrong mă oei kiơ̆ kơ tơdrong pơdrơ̆ng đơ̆ng 2 pah.
Lơ̆m tơdrong et pơtruh mai noh gah hnam drŏnglo gơh chă apinh mŭk asong, athei gah hnam drăkăn asong tôm. Tơdrong mă ou vă tơƀôh đon bơnôh hmach bơnê hăm tơdrong rong 'me đơ̆ng mĕ ƀă kơ bơngai tơdăm hăm bơngai klo ning nai kơnh kơ bơngai drăkăn ÊĐê.
Đơ̆ng rŏng kơ khei năr pơtêng mai, mưh gah unh hnam drŏnglo drơ̆ng lăp noh gô drơ̆ng nơ̆r asong unh hnam gah drăkăn truh sơng ŏng brŏk. Mưh gah tơdăm tơplih đon, ưh kơ 'meh oei kơ hơđruh oi noh gah unh hnam drŏnglo gô hơvơn unh hnam drăkăn truh vă pơtruh nơ̆r hơngah,
Kiơ̆ kơ Nghệ sĩ ưu tú Vũ Lân, bơngai tơchĕng hơlen găh tơdrong oei đơ̆ng sơ̆ kơ Tây Nguyên, lơ̆m năr sơng iŏk pơm ŏng, hnam drŏ nglo gô hơmet ăn 1 tơm tơdrô ge păng 1 pôm nhŭng vă ba kon drŏ nglo vih tơ̆ hnam hơkăn sư. Găh păih hnam drŏkăn, vă sơng iŏk đe ŏng vih ‘noh đe sư athei hơnhăk ba dôm tơmam mă unh hnam drŏ nglo hlôi athei. Lơ̆m noh, gĭt kăl hloh ‘noh jĭ kong hu đei lăng nhen nơ̆r pơkăp mĭnh jơhngơ̆m đon đơ̆ng drŏ nglo hăm drŏ kăn. Bre klo hơkăn hrŭk hơbăn ao tanh joăt joe vă tơƀôh jơhngơ̆m pơyom lơ̆m năr et sa gĭt kăl kơ tơdrong hơrih.
Rok trong vih tơ̆ hnam drŏ kăn, khŭl sơng iŏk đe ŏng đa đei đe hơdruh tơdăm pơhle, găn trong. Păng bơngai ŏng athei pơjao ăn kơ đe sơ kong hu. Kiơ̆ đon tơchĕng, rok trong sơng iŏk ŏng vih tơƀơ̆p lơ long nol, pơgăn ‘noh tơdrong iŏk unh om gô kơjăp, hiôk chơt, jang sa đei ƀôh pơdrŏng, rơneh đei lơ kon hơ ‘lơ̆p.
Sơng iŏk pơm ŏng vih truh tơ̆ hnam, kră pơlei gô tang măt 2 ŭnh hnam roi tơƀôh đe ma, ƀă, mĕ, đe pơmai oh hnam drŏnglo, hnam drŏ kăn păng kơ tum kơtŏng ‘nhŏng oh 2 pah. Tơ̆ hơnăp tơdrong dơ̆ng lăng đơ̆ng rim bơngai, bre klo hơkăn mơlôh gô hơlih kong ăn băl păng đơ̆ng âu jing klo kăn tơpă. Tơdrong ‘nâu tơtă kơ bre klo kăn athei hơrih mĭnh jơhngơ̆m đon. Tơdăh bu pơdreo dơ̆ng kong, tơplih jơhngơ̆m dăh mă pơm tơdrong glăi gô athei hrŭ mong dơ̆ng tôm tơmam hlôi asong ăn.
Đơ̆ng rŏng pơgơ̆r et pơkong đang, đe tôn chĭng chêng, bre klo hơkăn mơlôh hơnhăk đing tơdrô ge ăn dih băl, vang sa atŭm 1 kơđôp por, 1 kơ nglat klơm nhŭng vă vang sa hơdai dih băl. Unh hnam kơtum kơtŏng ‘nhŏng oh, bôl buăl pơjao tơmam pơkong ăn kơ bre klo hơkăn mơlôh.
Kiơ̆ kơ yă H’Yam Bkrông oei tơ̆ pơlei Tơng Jú, phường Ea Kao, dêh char Đăk Lăk, bơngai ÊĐê tơchĕng akhan, tơdăh bre klo kăn mơlôh vang krŏng hơdai truh 4-5 jơ năr đơ̆ng rŏng ‘noh tơdrong iŏk unh om kơ ƀre sư gô đunh truh kră.
Viết bình luận