Quảng Đức jĭ minh tơring so kơ kon pơlei oei xa tơ̆ bah đak Krong Cái, đei tơ-iung pơjing lơ̆m tơdrong muih choh, pơih đei tơring teh Phú Yên ah hơtuch anglŏ 16, blŭng anglŏ 17, tơguăt hăm tơdrong muih pơjing tơring teh kơ Phù Nghĩa Hầu Lương Văn Chánh.
Tơ̆ tơring Quảng Đức, Krong Cái klah asong jing 2 bah krong: bah tơm noh ro lĕch gah Hơlĕch Tu, truh tơ̆ ving Xuân Đài; minh bah noh ro gah Pơbah, đei hơnăn krong Hà Yến, ro truh dơnou Ô Loan. Pơlei ah hơla jơ̆ng kông A Man, veh hơnăp ah hơnglah 3 đak krong – minh cham char plenh teh đei rim bơngai jang hơlen chih akŏm krao jing hơnih “kông – đak akŏm dih băl”.
Hơnih noh pơm trong hiôk ăn kon pơlei hrôih sơđơ̆ng oei xa, tĕch pơdro păng pơjing đei dôm tơdrong jang juăt jue. Lơ̆m noh đei tơdrong jang tanh che luă păng tơdrong jang man lơ̆n. Truh dang ei, gru grua kơ tơdrong jang so adoi oei đei lơ̆m dôm unh hnam đei lơ chăl bơngai jang man lơ̆n. Minh 'nu oei tơ̆ Quảng Đức ăn tơbăt: “Sơ̆ ki tơ̆ pơlei ou jang man lơ̆n ngăl. Đe chă man bơ̆n kơbô̆i, chơhmŏk 'nou nai hia. 'Nhŏng pơmai oh, kơtum kơtŏng lơ̆m pơlei rim unh hnam adoi jang man lơ̆n ngăl”
Kiơ̆ dôm bơngai jang hơlen chih akŏm gah jơhnơr hơrih păng tơmam drăm so sĕch, tơdrong man lơ̆n Quảng Đức hlôi đei đơ̆ng anglŏ 17 truh blŭng anglŏ 20. Đơ̆ng minh tơdrong jang ƀônh hiôk tơ̆ tơring, tơmam drăm lơ̆n đei vei tơ̆ tơring Tŏk bŏk, tơring Trường Sơn - Tây Nguyên păng dôm tơring nai. Minh ƀar tơmam drăm oei đei chă ƀôh lơ̆m dôm tong duk krăm, tơgop akŏm ăn tơmam bơ̆ng pang gah tơdrong tĕch răt tơmam drăm lơ̆n tơ̆ đak Krong Cái.
Mă lei hăm dôm bơngai chă hơlen chih akŏm, tơdrong kăp gĭt kơ Quảng Đức oei ah dôm gru grua kơ minh pơlei jang tơdrong jang so sĕch. Bơngai juăt hơlen chih akŏm jơhnơr hơrih – joh ayŏ Nguyễn Danh Hạnh ăn tơbăt: “Chă dăr hơlen lăng tơ̆ pơlei Quảng Đức noh nhôn ƀôh oei đei lơ gru grua kơ minh tơdrong jang man lơ̆n đei đơ̆ng đunh sơ̆ ki. Mă kăl, tơ̆ jơ̆ng kông ƀôh lơ hơnih 'măn tơmam drăm. Dôm sơnăm hơdrol ki, đunh kơ ou pơhlom 10 - 15 sơnăm, ah chă dăr lăng tơ̆ pơlei Quảng Đức 'noh nhôn oei ƀôh hơnih ƀuh đei rup kơdŭ kop. 'Noh jĭ hơnih ƀuh lơ̆n so sơ̆ ki”
Dôm cham 'măn lơ̆n, hơnih ƀuh lơ̆n oei rah rai lơ̆m teh jing “gru grua” kăp gĭt. Kiơ̆ đơ̆ng noh, rim bơngai jang hơlen chih akŏm gơh chơ chă băt hơdah tơdrong iung jing, hơtŏk păng tơplih kơ minh tơdrong jang tơguăt hăm tơring kon pơlei oei jang xa tơ̆ bah đak Krong Cái. Tơ̆ 'măng pơma đam khua hŏk hơnăn “Vei răk tơƀăk mong tơdrong kăp gĭt Mŭk drăm joh ayŏ lơ̆n Quảng Đức” kơyuơ Hơnih pơdah tơmam so sĕch Phú Yên păng Jơnŭm vei lăng Cham să Phú Yên pơgơ̆r, rim bơngai vei lăng, bơngai juăt jang păng bơngai pơtho đăi hŏk pơtoi pơm hơdah dôm tơdrong kăp gĭt kơ jơhnơr hơrih, joh ayŏ păng hơlen băt tơmam so sĕch kơ pơlei man lơ̆n.
Giáo sư, Tiên sih Nguyễn Văn Kim, Phŏ Kơdră Jơnŭm jang gah Mŭk drăm so sĕch kơ teh đak akhan, tơdrong kăp gĭt tơrĕk hloh kơ lơ̆n Quảng Đức oei ah hơnih tơguăt đơ̆ng tơmam drăm tơ̆ tơring păng tơdrong gơh hơgei kơ bơngai man: “Tơdrong kăp gĭt kơ lơ̆n ou noh dôm tơdrong kăp gĭt kơ tơring, tơdrong gơh hơgei tơguăt hăm tơdrong pơjing tơring teh gah Pơbah đơ̆ng đe ƀok pơtao Nguyễn sơ̆. Mă kăl tơdrong yua lơ̆n tơ̆ tơring, tơ̆ teh kông, đak dơsĭ, 'măng jang unh păng kial, atŭm hăm tơdrong gơh hơgei kơ kon bơngai pơjing đei tơmam drăm lơ̆n 'lơ̆ng. Tơdrong iŏk kơđoh hơƀrăng brê 'măn blit lơ̆m tơmam drăm lơ̆n pơjing đei tơdrong kăp gĭt phara kơdih. 'Noh jing minh lơ̆m dôm tơdrong kăp gĭt hloh kơ tơmam drăm lơ̆n Quảng Đức."
Lơ̆m gru kơnăl băt hơdah gah lơ̆n Quảng Đức, ah um blit hăm kơđoh hơƀrăng brê đei dôm bơngai jang hơlen chih akŏm tơrĕk hloh. 'Nou jing minh tơdrong tơguăt hăm kih thuơ̆t pơjing đei tơmam drăm tơ̆ tơring, tơgop pơjing um ai phara kơdih kơ tơmam drăm lơ̆n ou lơ̆m tơdrong hơlen băt gah lơ̆n Việt Nam. Phŏ giáo sư, Tiên sih Đặng Văn Thắng, Kơdră Hơnih pơtho gah môn Hơlen băt tơmam drăm so sĕch, kơ Hnam trưng Đăi hŏk Khua hŏk Xăh hô̆i păng Nhơ̆n văn pơlei tơm HCM akhan, kăl pơtoi hơlen hơdah tơring man lơ̆n vă sơkơ̆t hơdah sơnăm pơtơm, kih thuơ̆t pơm tơlĕch păng pơjing đei tơmam drăm pơm jang: “Hơdrol hloh noh athei hơlen lăng vă băt hơdah sơnăm pơtơm. Mă 2 noh hăm khua hŏk kih thuơ̆t tơblang lăng gah tơdrong blit kơđoh hơƀrăng đei pơm thoi yơ, teh pơm thoi yơ, vă đơ̆ng rŏng kơnh gơhc hă tơgŭm kon pơlei chă teh lơ̆n păng hơmet tơdrong jang ou”
Tơdrong jang man lơ̆n Quảng Đức hrei ou pă đei oei um ai nhen so sơ̆. Minh ƀar kih thuơ̆t hlôi hiơt hiong, hơnih ƀuh lơ̆n oei pă gru grua đĕch, dôm tơmam drăm oei đei vei lơ̆m hơnih pơdah tơmam so sĕch, lơ̆m hla bar chih răk păng lơ̆m đon hơdơ̆r kơ kon pơlei. Mă lei đơ̆ng dôm tơdrong uơ oei, minh tơdrong jang vei răk tơƀăk mong păng hơtŏk tơ-iung tŏk bŏk oei đei pơih pơjing. Lơ̆m tơchơ̆t pơjing Cham să Phú Yên pơkăp truh hơnăn Cham să lơ̆m kơpal teh UNESCO, lơ̆n Quảng Đức đei rim bơngai juăt jang athei tơmơ̆t lơ̆m tơchơ̆t mŭk drăm joh ayŏ.
Đơ̆ng teh, unh păng tơpang ti bơngai man, lơ̆n Quảng Đức hlôi jing minh tơdrong hơdơ̆r tơƀlŏk kơ kon pơlei tơring jih Krong Cái. Dôm gru grua uơ oei hrei ou ưh hơdrô̆ tơroi gah minh tơdrong jang so sĕch hlôi găn ga lơ khei năr, mă oei răk vei minh pah kơ tơdrong hơrih joh ayŏ kơ tơring teh Phú Yên sơ̆ ki, dôm tơdrong kăp gĭt tŏk bŏk oei đei chơ chă hơlơ̆k dơ̆ng,vei răk tơƀăk mong ăn kon sou ning nai kơnh.
Viết bình luận