Tơklep hăm tơdrong jang pơm bô̆i, ge gŏ dôm jĭt sơnăm kơ âu, yă Lương Thị Hoà păng ƀok Lâm Hùng Sổi - 2 ngê̆ nhơ̆n kră tơ̆ plei pơm bô̆i, ge gŏ Bình Đức, plei Phan Hiệp, xăh Bắc Bình, dêh char Lâm Đồng jing dôm "tơm 'long tih" kơ plei pơm bô̆i, ge gŏ. Hăm yă ƀok, kơjă kăp gĭt đơ̆ng bô̆i, ge gŏ Bình Đức ưh khan lăp tơ̆ tơdrong ‘lơ̆ng joh ayŏ kơ tơdrong lui kơyang lơ̆m tơpôl bơngai Chăm mă oei jing tơdrong tơroi kơ tơdrong kơjăp ‘lơ̆ng ưh kơ đei bu băt ling lang vei tơdrong jang ƀơ̆t tơdrong hơrih chăl hle. Yă Lương Thị Hoà tơbăt: “Inh hŏk tơdrong jang đơ̆ng yă Đặng Thị Quá, yă pơtho đang, inh pơm hloi, pơm thoi yơ, 'meh pơchĕh dơ̆ng noh inh apinh yă. Inh pơtơm hŏk đơ̆ng xơnăm 1978 - 1979".

Ƀok Lâm Hùng Sổi tơroi: "Hơdrol ki plei ‘nâu đei hlŏh 120 unh hnam jang pơm bô̆i, ge gŏ, dang ei oei pă tam truh 20 unh hnam. Yoa tơmam roi đunh roi tŏ sĕt, kơjă tŏk ƀiơ̆ kơ hơdrol sơ̆. Ƀơ̆t doh sơ̆ tơdrong jang pơm bô̆i, ge gŏ jang sa đei, oei dang ei iŏk kŏng jang pơm lơi đĕch".

Plei pơm bô̆i ge gŏ Bình Đức hlôi đei đơ̆ng sơ̆, tơklep kơjăp hăm tơdrong hơrih, tơdrong joăt kơ bơngai Chăm. Tơdrong pơtho đei pơm kiơ̆ trong tơroi păng pơm rim năr kiơ̆ đơ̆ng "Mĕ pơtho kon rok kiơ̆”. Hăm tơpang ti hơbĕch hơbal păng dôm hơyak jơ̆ng kiơ̆ rơ rĭ đơ̆ng kơƀang pơdăr, dôm ngê̆ nhơ̆n hlôi tơplih dôm kơ toăl lơ̆n jing dôm tơmam bô̆i, ge gŏ tôch kơ ‘lơ̆ng.

Hăm kơjă kăp gĭt ‘lơ̆ng hơiă, ‘năr 29/11/2022 Anih jang Khoa hŏk, Pơtho pơhrăm păng Joh ayŏ kơ Liên Hợp Quốc (UNESCO) tơmơ̆t tơdrong jang pơm bô̆i, ge gŏ kơ bơngai Chăm lơ̆m Hơnăn Mŭk drăm joh ayŏ kăp gĭt kăl vei lăng hăt hot. ‘Nâu jing tơdrong tơƀôh hơdăh, pơm pơ ‘lơ̆ng đơ̆ng apŭng plenh teh găh minh tơdrong ‘lơ̆ng joh ayŏ, mă lei kŭm jing nơ̆r “tơtă” vă kon pơlei băt hloh tơdrong kăp gĭt đơ̆ng mŭk drăm, đơ̆ng noh đei dôm trong chĕp vei, tưk tơiung kơjă joh ayŏ kon kông.

Hrei ‘nâu, lơ̆m khei năr teh đak hơtŏk pran tơplih kơsô̆, plei pơm bô̆i, ge gŏ Bình Đức kŭm tŏk bŏk tơplih ‘nao. Khul mơlôh ‘noh jĭ dôm bơngai chu tơplih ‘nao đon tơchĕng, iŏk yua kơmăy kơmŏk kơsô̆ lơ̆m tơdrong chĕp vei tơmam drăm so păng hơnhăk tơmam bô̆i, ge gŏ Chăm Bình Đức yak hơtăih hloh.

Mŏ Xích Mai Chi rơnĕh lơ̆m unh hnam lơ jơhnơr jang pơm bô̆i,ge gŏ kơna ƀônh joăt hăm ƀâu teh, ƀâu 'nhui mưh rim 'măng ƀuh bô̆i. Mă lei tơplih yua kơ soh hăm ŭnh tơ̆ 'ngoăih, mŏ ‘noh chă tơchĕng hơlen man hơnih vă ƀuh bô̆i hăm ngar; tơplih yua kơ lăp tĕch ăn bơngai mơdro đĕch nhen sơ̆, dang ei mŏ pơ̆n chă tĕch lơ̆m YouTube, Facebook, Zalo vă roi tơbăt păng iŏk đei lơ kơsô̆ răt yua lơ̆m păng 'ngoăih dêh char.

"Ŭnh hnam nhôn tơklep hăm tơdrong jang pơm bô̆i, ge gŏ đunh dêh bơih. 'Ngoăih kơ dôm tơmam joăt joe nhen gŏ pai, gŏ rơ̆ đak.... ĭnh oei chih ƀai, pơm video tơƀôh tơmam lơ̆m mạng tơpôl. Gơnang đơ̆ng noh, tơmoi băt truh lơ ƀiơ̆. Jô̆ păh lăp rim khei, ĭnh tĕch đei hloh 200 tơmam lơ̆m teh đak".

Dôm phim kuay trong pơm pơlŭ teh, pơm rup, ƀuh bô̆i, ge gŏ … ưh khan lăp jing tơdrong tơroi găh tơdrong jang pơm bô̆i, ge gŏ đơ̆ng bơngai Chăm tơ̆ âu đĕch mă oei tơgŭm ăn tơmam bô̆i ge gŏ Bình Đức gơ̆h yak hlŏh tơdrong pơgăn đơ̆ng pơlei pơla, truh hăm anih tĕch mơdro hơtăih hlŏh, xă hlŏh.

Hơdai hăm tơdrong hơpơi 'meh noh, pơmai Dụng Nguyễn Thị Tường Vôn, minh 'nu bơngai kon kơ plei pơm bô̆i, ge gŏ Bình Đức kŭm hlôi jang ‘moi kiơ̆ tơdrong jang joăt joe đơ̆ng mĕ ƀă yă ƀok. Kiơ̆ kơ mŏ Vôn, mưh tơmam drăm pơm hăm jơ̆ng ti đei hơtŏk tơdrong lăng băt păng tơroi hăm tơdrong tơroi joh ayŏ, kơjă kăp gĭt đơ̆ng sư gô kơjung hloh păng kơjăp hloh lơ pơting hăm tơdrong lăp tĕch minh tơmam yua hmă đĕch.

 “Đơ̆ng sơ̆ truh dang ei dôm unh hnam pơm bô̆i, ge gŏ oei lơ̆m plei Bình Đức lăp tĕch kiơ̆ tơdrong joăt, 'nŏh jĭ đei anih tĕch mơdro kơjăp nhen tơ̆ kơchơ, tơ̆ dôm bơngai mơdro, dang ei bơ̆n athei pơih xă ƀiơ̆ lơ̆m dôm kơmăy sô̆, chih măt lơ̆m dôm anih tĕch mơdro nhen tơ̆ lơ̆m Shopee dăh mă Lazada… 'nŏh inh hơtŏk tơiung kiơ̆ trong 'nŏh. Pơm thoi yơ vă kơ bô̆i đơ̆ng bơ̆n jing hơnhăk ăn mŭk drăm hai, tơƀôh hơdăh kơjăp kăp gĭt đơ̆ng plei pơm bô̆i, ge gŏ Bình Đức".

Ƀok Trần Quốc Tuấn, Phŏ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Bắc Bình, dêh char Lâm Đồng tơbăt, khei năr âu ki, tơring tơgĕch iŏk rim jên jang, mă kăl 'noh Tơdrong jang tơm Teh đak găh hơtŏk tơ iung mŭk drăm tơring kon kông vă tơgŭm pơtho tơdrong jang, tơmơ̆t jên jang kơmăi kơmŏk păng pơtrŭt tơplih kơsô̆ lơ̆m pơlei tơdrong jang. Hơdai hăm 'noh tơring oei lăng kơjăp pơtho tơbăt kơmăi kơmŏk kơtơ̆ng ang, pơtho livestream tĕch tơmam, roi tơƀôh tơmam lơ̆m kơmăi kơmŏk kơsô̆ ăn kon pơlei bơngơ̆t truh.

"Hrei ‘nâu ei, plei pơm bô̆i, ge gŏ Chăm Bình Đức tŏk bŏk đei trong hơtŏk tơiung 'lơ̆ng, đei lơ kơloăi ƀiơ̆, anih tĕch mơdro pơih să hloh. Gĭt kăl hloh 'noh jĭ tơdrong jang joăt joe đei vei răk păng pơtrơp dơ̆ng hăm tơdrong đe buăl mơlôh roi tơƀôh păng tĕch mơdro lơ̆m dôm mạng tơpôl".

Gơnang đơ̆ng mạng tơpôl mă tơmam bô̆i, ge gŏ joăt joe Bình Đức, plei Phan Hiệp, xăh Bắc Bình, dêh char Lâm Đồng đei lơ bơngai băt truh. Tơdrong hơnhăk tơmam bô̆i, ge gŏ hơtŏk lơ̆m kơmăy kơsô̆ tŏk bŏk pơjing đei tơdrong tơgoăt kơjăp, vă tơdrong pơlei, tơdrong jang păng tơdrong lui kơ joh ayŏ Chăm đei chĕp vei kơjăp păng yak hơtăih hloh.