‘Măng âu, Măng Đen pơgơ̆r lơ tơdrong jang joh ayŏ - chă tơmang lăng vă roi tơƀôh um rup păng pơtrŭt chă tơmang lăng lơ̆m tơring. Tơdrong hơiă ‘noh jĭ tơdrong joh ayŏ kơdŏ xoang “Măng Đen – Hơpơi ‘meh yak hơtăih” pơgơ̆r lơ̆m kơmăng 30/4 tơ̆ Cham să anih kơdrơ̆m, hơdai hăm prăh hơmlăi pơkao ƀơ̆t 10 kơ măng năr âu mơ̆n.

Hơdai hăm ‘noh, lêh trong kơphô̆ đei pơgơ̆r lơ̆m dôm năr ‘năr 25/4, 30/4 păng 1/5 tơ̆ trong gre 24 hăm lơ tơdrong jang nơnăm pơrŏ, tôn chĭng, hơsoang păng joh hơri. Đơ̆ng ‘năr 25/4 truh 2/5, ‘măng kơ chơ tĕch tơmam đơ̆ng choh jang sa đei păng pơgang hla ‘long Măng Đen roi tơƀôh dôm tơmam ‘lơ̆ng nhen ‘nhot, ƀum, plei ‘long, pơgang hla ‘long, tơmam OCOP, hơdai hăm tĕch tơmam kơtă păng livestream lơ̆m mạng tơpôl.

‘Năr 2/5, Năr tơmam sa Kơchơ tĕch mơdro Măng Đen hơnhăk truh lơ tơmam sa ‘lơ̆ng pơyua ăn tơmoi chă tơmang lăng. ‘Ngoăih kơ ‘noh, tơmoi chă tơmang lăng gô huch cheh phe tơring tơ ngiĕt tơ̆ Pơgar joh ayŏ kơdŏ soang Măng Đen, sa tơmam sa “ Ƀâu phu bri kông” tơ̆ hơnih chă tơmang lăng chơkơi đak kơtăh Pa Sỹ dăh mă vang akŏm tơdrong jang pơcheh rup hăm hơnăn “Măng Đen lơ̆m măt oh”.... 

Dôm năr tơ jê̆ âu, ‘năr tơ̆ Măng Đen rơngơp, hiôk ăn tơmoi chă năm tơmang lăng, pơdơh ngôi. Mŏ Nguyễn Thị Phương, oei tơ̆ pơlei tơm Hải Phòng truh tơ̆ Măng Đen tơroi:

“Cham char tơ̆ âu đei ‘năr, hơnih păng trong tơ̆ âu rơgoh. Pơvih pơvăn tơ̆ Măng Đen ĭnh ƀôh đe buăl jang tơmang lăng tôch kơ tơnăp lơ̆m pơtho ăn tơmoi, hơnih oei kŭm tôch kơ rơgoh. Tơm ‘long păng hơnih ngôi hơnhăk ăn kơ bơ̆n lơ tơdrong ‘lơ̆ng. Kơdih kâu ĭnh ‘meh vơ̆t hơlơ̆k dơ̆ng ‘măng mă 2”.

Hrei ‘nâu, 90% hơnih ƀĭch pơdơh tơ̆ xăh Măng Đen đĭ tôm bơngai ƀĭch pơdơh lơ̆m ‘măng pơdơh lêh ‘năr 30/4 păng 1/5. Lơ Hnam hôtel, homestay hơmet ‘lơ̆ng hơnih ƀĭch, hơtŏk tơdrong pơvih, tơmơ̆t dơ̆ng bơngai jang păng tơlĕch jang lơ tơdrong jang hơpăh. Tơdrong jang vei lăng rơgoh cham char, rơgoh ‘lơ̆ng tơmam sa păng tang găn ŭnh sa, pĭt ŭnh sa kŭm đei lăng kăl. Mŏ Nguyễn Thị Thùy Trang, tơ ‘ngla Sóc’s House tơbăt, hơnih ƀĭch pơdơh nhôn hlôi pơm hơmet ‘lơ̆ng vă sơng tơmoi năr lêh truh:

“Hơnih nhôn hlôi iŏk đe pơkă lăm ƀĭch đơ̆ng tơmoi đunh kơ âu dang 1 khei păng năr pơdơh lêh vă jê̆ truh 17 tŏ lăm kŭm đĭ ƀĕnh bơih. Hơnih ƀĭch pơdơh kơ nhôn kŭm hlôi hơmet tôm đĭ đăng dôm tơdrong pơvih đei hơdai, pơtih gia nhen sŏng sa păng chă năm lăng đơ̆ng tơmoi”.

Ưh khan lăp hơdrô̆ Măng Đen, tơ̆ xăh Kon Plông, dêh char Quảng Ngãi (apŭng Kon PLông, dêh char Kon Tum so), mĭnh hơnih joh ayŏ - tơmam sa ‘nao tŏk bŏk đei pơm đang, pơkă jing hơnih pơdơh jơ̆ng hơiă. Hơnih joh ayŏ păng tơmam sa Đông Trường Sơn oei lơ̆m bri hơngo tơ ter Trong gre 24, hơtăih kơ Măng Đen hloh 20 km, hăm teh să  dang 2,7 héc ta.

Hơnih âu đei trong vă jang hơtŏk tơiung tơklep hăm tơdrong ‘lơ̆ng hơiă joh ayŏ đơ̆ng kon pơlei kon kông, hơdai hăm tơmam sa ‘lơ̆ng hơdrô̆ vă pơyua ăn tơmoi chă tơmang lăng. Dang ei đĭ hơmet ăn 12 kơdeng pơdă tơmam choh jang sa, tơmam sa păng tơmam khăn hơbăn ao tanh; hơnih joh hơri tơ̆ ‘ngoăih kŭm tŏk bŏk đei jang đang pơyua ăn dôm tơdrong jang joh ayŏ kơdŏ soang, chă ngôi.

Ƀok Đặng Đình Toán, Phŏ Kơdră Anih vei lăng Kon pơlei xăh Kon Plông tơbăt, tơ̆ hơnăp ‘meh vă hơtŏk tơiung chă tơmang lăng tơklep hăm tơdrong ‘lơ̆ng hơiă kơ tơring, khŭl kơdră chĕp kơ̆l xăh Kon Plông hlôi kơchăng pơjing trong jang, ƀrư̆ ƀrư̆ pơjing dôm tơmam chă tơmang lăng lơ̆m tơpôl. Kiơ̆ kơ ƀok, lơ tơdrong tơm hơdăh gô đei tơlĕch jang hloi lơ̆m năr lêh sơnăm ‘nâu:

 “Lơ̆m năr lêh ‘năr 30/4 păng ‘năr 1/5 âu, nhôn kŭm hlôi pơjing trong tơlĕch jang vă pơgơ̆r pơm lêh roi tơbăt pơlei chă tơmang lăng lơ̆m tơpôl păng dôm hơnih chă tơmang lăng cham char bri brăh. Lơ̆m noh, nhôn akŏm pơm 3 hơnih hơdrol ‘noh: Tơbăt hơdăh pơlei chă tơmang lăng plei Kon Plông; mă 2 dơ̆ng ‘noh jĭ gô roi tơbăt hơdăh et hơtŏk hơnih Joh ayŏ păng tơmam sa Đông Trường Sơn. Mă 3 dơ̆ng ‘noh jĭ tơbăt hơdăh hơnih chă tơmang lăng cham char bri brăh kơHơp tak xăh Hla che Rơgoh Đông Trường Sơn”.

Kiơ̆ kơ Anih vei lăng găh Joh ayŏ, Tơplŏng kơdâu păng Chă tơmang lăng dêh char Quảng Ngãi, lơ̆m 3 khei blŭng sơnăm 2026, tơring sơng hloh 1,74 triệu ‘nu tơmoi, tŏk 41% pơting hăm khei ‘năm sơnăm sơ̆; tơmoi apŭng plĕnh teh đei dang 28.200 ‘nu, tŏk 51%. Iŏk yua đơ̆ng chă tơmang lăng jô̆ pơhlom đei 1.570 ti hlak jên, dang 38% trong tơlĕch jang kơ sơnăm.

Lơ̆m um rup hơdai ‘noh, Măng Đen jing hơnih hơdăh ƀơ̆t hơnơ̆ng pơgơ̆r lơ tơdrong jang tih iŏk đơ̆ng blŭng sơnăm, nhen Giĕng Joh ayŏ - Chă tơmang lăng Măng Đen păng Pơkao anh đào 2026, sơng đei lơ lap tơmoi chă tơmang lăng. Tơdrong tơgoăt hơdai chă tơmang lăng “bri - đak dơsĭ” đơ̆ng Măng Đen hăm dôm hơnih truh nhen Lý Sơn, Sa Huỳnh kŭm tŏk bŏk ƀrư̆ ƀrư̆ hơtŏk đei yua.

Ƀok Nguyễn Hoàng Giang, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei dêh char Quảng Ngãi tơbăt, kăl kơ đei tơdrong jang hơdai kơjăp, kơchăng kon jên păng jang pơkeh trong jang tơgŭm vă hơtŏk tơiung ‘lơ̆ng hloh dơ̆ng tơdrong jang chă tơmang lăng tơ̆ Măng Đen:

“Dôm xăh Măng Đen, Kon PLông dêh char Quảng Ngãi (apŭng Kon Plông, dêh char Kon Tum so jing 1 lơ̆m dôm tơring mă anih jang găh joh ayŏ tơplŏng kơdâu đei lơ tơmoi chă tơmang lăng hloh. Tơring ‘nâu đei 95% ‘noh kon pơlei kon kông tơklep hăm joh ayŏ joăt joe kơ kon pơlei kon kông. Chă tơmang lăng tơ̆ âu hơtŏk tơiung tơklep hăm tơdrong tơroi tơmoi truh tơ̆ âu lơ, tĕch mơdro, pơvih pơvăn gô sa kiơ̆. Ĭnh athei rim bơngai athei jang hơdai hăm băl hloh dơ̆ng vang pơma dơnuh, dăr hơlen đơ̆ng trong jang truh tơdrong tơgŭm klĕp truh pơm hla ar. Mưh bơ̆n tơ oei pơma dơnuh hăm băl, bơ̆n kơchăng kon jên. Tơdăh iĕm đei 1,2 trong tơlĕch jang hơdăh ‘noh hoei kơ pơ mơ̆ng đơ̆ng nai păng pơ̆n nuih hloh ƀiơ̆ lơ̆m tơdrong jang âu păng athei iĕm bơngơ̆t truh hloh dơ̆ng”.