Ngê̆ nhơ̆n Liêng Hót Ha Chong dăp đon dăp bơnôh vei răk tơdra Kơm buốt
Chủ nhật, 06:00, 06/09/2026 Lan chih tơblơ̆ Lan chih tơblơ̆
VOV.Bahnar - Kơm buôt (đing hlôm), đei tơring krao noh m’buôt, đing prao, bơnung prao… jĭ đing hlôm kăp gĭt lơ̆m tơdrong hơrih kơ bơngai K’Ho tơ̆ Tây Nguyên. Mă lei lơ̆m tơdrong hơrih 'nao hrei ou, yuơ tơnap kơ yua noh lơ tơdăm ưh đei tơklep hăm tơdrong hlôm kơm buốt. Pơm thoi yơ vă vei răk tơdra ƀônh ou kơ kon pơlei jing tơdrong mă ngê̆ nhơ̆n Liêng Hót Ha Chong pơngơ̆t kơ đon, minh lơ̆m tŏ sĕt bơngai oei băt pơm păng yua kloh klĕch tơmam reh tôn ou.

Hnam tơ̆r kơ ngê̆ nhơ̆n Liêng Hót Ha Chong (rơneh sơnăm 1930, bơngai K’Ho Cil) ƀônh ƀŏ nhen lơ hnam nai tơ̆ thôn Đạ Kao, xah Đam Rông 4, dêh char Lâm Đồng. Lơ̆m hnam, rim tơmam đei 'măn bot 'lơ̆ng. Tơ̆ kơtuh đei rup Ƀok Hô hơtol ah hơnih kăp gĭt; gah hơla noh rup unh hnam, tơmam drăm tơƀlŏk kơ khei năr mă unh hnam ƀok vei rong kang ƀô̆ sơ̆.  

Sơng rah tơmoi mơ̆t lơ̆m hnam, ngê̆ nhơ̆n Liêng Hót Ha Chong chơt hơ-iă iŏk đing hlôm vă chă hlôm. Đing kơm buốt đei ƀok vei răk kơchăng lơ̆m kơdŭng che 'măn ah hơtuh pơnĭl iĕ. Ƀok akhan: "Kơm buốt ou noh tơdra hăp sô̆, tơbang hơdah tơdrong tơguăt tơguăl, kơyuơ noh ah đei tơmoi truh tơ̆ hnam athei iŏk hlôm ăn tơmoi chă mơ̆ng vă kơ chơt!":  "Kơm buốt ou 'măn hlôm vă sơng tơmoi, hăp le lăi hăm chĭng chêng mơ̆n. Yuơ ba ưh đei chĭng chêng noh yua đing hlôm kơm buốt vă hlôm sơng tơmoi. Kơm buốt adoi đei hlôm lơ̆m et pơkong dah mă et xa sơnăm 'nao, hơdrol ki ah pơyan phang kơ blŭng sơnăm 'nao (dang ah khei 1, khei 2, dang ei đe krao Têt). Kơm buốt adoi nhen chĭng Knah kơ bơngai Êđê 'noh vă pơlei pơla hiôk chơt hloh".

Ngê̆ nhơ̆n ăn tơbăt hơdah hloh: um rup đing hlôm ou pơtih ăn unh hnam phĭ tơtŏ dơnŏ 'lơ̆ng đei 6 'nu: ƀă, mĕ, 3 'nu kon drŏnglo păng 1 'nu kon drăkăn. Sơ̆ ki, dôm unh hnam ưh đei kĕ đei jên răt chĭng chêng kăp kơ jên 'noh iŏk đing hlôm ou yua lơ̆m rim 'măng unh hnam đei tơdrong sô̆. Hơnih ƀônh hiôk 'noh kơm buốt kăl minh 'nu hlôm đĕch hlôi đei tơdra re ang sơng tơmoi, lơ̆m kơplah chĭng chêng noh kăl truh 6 'nu tôn. Yuơ noh, kơm buốt đei lăng nhen bơngai buăl kăp gĭt hơnhăk tơdrong chơt hơ-iă ăn unh hnam:  "Rim đing pơ-o đei kuer minh pơlôh, hơnglou ti athei mă hơbĕch pit pơih noh pơtơm pơjing đei tơdra nhen 'meh vă. Yă ƀok bơ̆n sơ̆ ki pơm thoi yơ, noh dang ei nhôn hŏk kiơ̆ nhen thoi ăi. Ƀar tŏ đing pơ-o pơtih ăn bơngai ƀă păng bơngai mĕ 'măn ah kơpal (đe krao me, rơnul) păng 4 'nu kon  (đei mbuôt, ndrôh, kon tong, kon công) kiơ̆ pơkăp đei 'măn lơ̆m minh tŏ get kro. Đơ̆ng rŏng kơ noh blit hăm sal sut vă blit hlơp pơlôh kơ rim đing..."

Ngê̆ nhơ̆n Liêng Hót Ha Chong ăn tơbăt, trong vă pơm đei minh pôm Kơm buôt juăt jue noh athei hơgei, hơbĕch kiơ̆ rim tơdrong pơm. Mă blŭng noh rơih get hơtŏ 'lơ̆ng vă pơm hơnih akŏm hơyuh pơjing tơdra re; đơ̆ng rŏng noh iŏk 6 tŏ đing pơ-o iĕ kro, kuer pơlôh vă pơm tơdra; pơtoi kơ noh pơngơk iĕr đei pơm hăm kong, hu dah mă kơđoh pơ-o kră jĭt hơtăng. Mă hơtuch luch noh pơghep pơtoi đing lơ̆m get, iŏk sal sut blit hlơp dôm hơnih hlôh vă akŏm hơyuh. Kơm buốt ưh hơdrô̆ 'măn yua lơ̆m tơdrong hơri brông, mă oei tơguăt hăm tơdrong hơrih xa rim năr nhen pơdriu 'nhŏng oh ah pơgê hrôih, dah mă ah kơsơ̆ măng vă pơtruh nơ̆r pơma xa...

Ngê̆ nhơ̆n Ha Chong akhan: tơdra sô̆ kơ Kơm buốt roi năr roi hŭi kơ đei, ah kon sou lơ̆m pơlei pă gan đei bơngai băt hlôm bơih: "Lơ̆m hnam đei đe sou drŏnglo, mă lei đe sư lăp kơ tơmam reh tôn 'nao hrei ou, ưh kơ băt chă reh tôn kră sơ̆ dah mă hlôm đing hlôm kon kông po kơdih. Mưh đe sư 'meh pơhrăm, inh kơchăng pơtho ăn tôm. Mă lei kăp gĭt hloh noh, pơm thoi yơ gơh tơ-iung đon lăp gah tơmam reh tôn kon kông ăn đe sơnăm mơlôh"

Xah Đam Rông 4 dang ei oei pơhlom 6 ngê̆ nhơ̆n, păng ƀok Liêng Hót Ha Chong jĭ bơngai hơdrô̆ gơh hơri tòng bơr păng gơh hlôm kơm buốt. Hăm tơdrong hiơt hiong thoi ou, jơnŭm pơgơ̆r tơring tŏk bŏk oei hơdrin chă trong vei răk tơƀăk mong. Ƀok Liêng Hót Ngát, Kang ƀô̆ Hơnih jang Joh ayŏ - Tơpôl xah Đam Rông 4, dêh char Lâm Đồng ăn tơbăt: "Dôm ngê̆ nhơ̆n hlôh vao gah joh ayŏ kră sơ̆, băt tôn chĭng chêng păng hlôm đing hlôm roi năr roi tŏ sĕt. Xah hlôi tơlĕch jang păng Tơchơ̆t gah tơdrong hơmet vei joh ayŏ juăt jue kră sơ̆. Đang ei nhôn tŏk bŏk oei hơlen vă pơih lăm pơhrăm păng hơvơn đe ngê̆ nhơ̆n truh pơtho ăn đe sơnăm mơlôh, kơchĕng gô vă tơlĕch jang lơ̆m sơnăm kơnh. Tơdrong ou, tơgŭm vei răk tơƀăk mong tơdrong jang juăt jue, 'măn hloi ăn tơdrong jang tơmang pơhiơ̆ pơm trong ăn kon pơlei chơ chă kon jên".

Hơpơi 'meh hăm tơdrong tơgŭm tơtom đơ̆ng jơnŭm pơgơ̆r tơring, nơ̆r re  ƀônh hiôk kơ tơdra kơm buốt K’Ho Cil tơring Đam Rông gô pơtoi păr ang hơtaih. Vă đe ngê̆ nhơ̆n dăp đon dăp bơnôh nhen ƀok Liêng Hót Ha Chong da ƀiơ̆ kơ tơdrong pơngơ̆t hăm yă ƀok tơm, păng vă tơdra sô̆ chơt re ang lơ̆m tơdrong hơrih pơlei pơla hrei ou.  

Lan chih tơblơ̆

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC