Yă Nguyễn Thị Sắn tơ̆ thôn Tịnh Mỹ, xah Hồng Thái, dêh char Lâm Đồng (tơring teh kơ apŭng Bắc Bình, dêh char Bình Thuận so) ăn tơbăt, lơ̆m tôm kơluăi ƀĕng juăt jue kơ bơngai Chăm, 'noh ƀĕng rơya đei pơm kăp gĭt păng huach lơ jơ hloh. Vă gơh đei ƀĕng rơya 'lơ̆ng, bơngai pơm ƀĕng athei pơm lơ jăl phara băl: "Vă pơm ƀĕng rơya noh kăl đei dôm tơmam drăm nhe: kơtăp iĕr bip, pŭk tơyông, sĭk. Vă ƀou phu 'noh athei đei rơya, đei va ni 'noh ƀĕng gơh ƀou phu. Têt juăt jue 'noh athei đei kơluăi ƀĕng rơya ou, athei ƀĕng rơya vă soi plang ăn kơ yă ƀok dơnơm"

Lơ̆m nơ̆r Chăm, ƀĕng rơya đei krao noh  “ginrong laya”. Păng “ginrong laya” dang vă akhan ƀĕng rơya đei um ai nhen “grĕng areng – ginrong”, ƀơ̆t hơnê̆ 'noh nhen "ƀum rơya - laya”. 'Nou jĭ kơluăi ƀĕng tơguăt hăm bơngai Chăm păng jĭ djoi tơlei pơtoi kơ joh ayŏ Chăm kiơ̆ khei năr dăr sơnăm.  

Đơ̆ng rŏng keh đang dôm tơdrong hơmŏ, rim hlak ƀĕng rơya đei pơm đơ̆ng dôm tơmam drăm hlôi mă lei ƀou phu 'lơ̆ng, 'ngam đơ̆ng kơtăp iĕr bip păng pŭk tơyông. Hăm bơngai Chăm, ƀĕng rơya ưh kơ ƀônh ƀŏ jĭ tơmam soi plang ăn kơ yang hơpang, mă oei jing minh tơdrong joh ayŏ, minh tơdrong pơjing um ai kăp gĭt kơ hơdrung bơngai. Mă lei, hăm tơdrong hơrih hăt hot hrei ou, lơ unh hnam bơngai Chăm pă gan đei jơ năr rơvơn vă pơm dôm kơluăi ƀĕng juăt jue noh athei năm truh tơ̆ hnam bơngai juăt gơnơm pơm ăn lơ̆m năr lêh, têt juăt jue kơ kon pơlei.

Iŏk đơ̆ng tơdrong đei kơ tơring, dôm sơnăm tơjê̆ ou yă Đàng Thị Mãi, oei tơ̆ thôn Tịnh Mỹ, xah Hồng Thái, dêh char Lâm Đồng hlôi akŏm đe drăkăn đei tơpang ti gơh hơgei atŭm băl pơm ƀĕng rơya tĕch ăn kơ đe. Mă blŭng, tĕch đei tŏ sĕt đĕch, đunh kơ noh  “tơdrong 'lơ̆ng păr ang” ƀĕng rơya Tịnh Mỹ đei lơ bơngai chih măt răt iŏk lơ̆m păng 'nguaih kơ dêh char.

Yă Đàng Thị Mãi ăn tơbăt dơ̆ng, ưh hơdrô̆ Chăm chă răt ƀĕng ou mă đei hloi bơngai Kinh, mă kăl noh lơ̆m khei Têt. Yă pơm ƀĕng mă tơm kơyuơ nhan lăp vei răk tơdrong jang juăt jue kon kông po kơdih: "Minh kĭ ƀôt pơm đei 40 tŏ ƀĕng, inh tĕch 600.000 hlj, lơ̆m noh, jên hơpah bơngai pơm ƀĕng đĭ 200.000 hlj ăn 1 'nu, bơngai hơna ƀĕng noh kla lơ hloh. 'Noh ki đei đe chih măt răt truh 10 kĭ, noh đĭ 2 triu hlj jang, ưh kơ jô̆ jên huach ou to, oei rơkah kơ inh 1 triu hlj. Mă tơm 'noh 'meh vei răk tơdrong jang juăt jue păng hơtŏk iŏk yua ăn đe pơmai oh 'lŏ sơnăm”

Đơ̆ng tơpang ti gơh hơgei kơ đe drăkăn Chăm, rim tŏ ƀĕng rơya đei pơm tơlĕch jĭ minh 'măng joh ayŏ Chăm đei pơdriu, đei tơbang hơdah, ưh đei kiơ̆ hla bar chih tơbang mă hăm tơdrong ƀou phu kơ ƀĕng păng tơdrong tơroi ah tơnuh unh. Vă vei răk tơdrong pơm ƀĕng rơya juăt jue, tơgŭm đe pơmai oh kon kông Chăm tơ̆ thôn Tịnh Mỹ đei atăm jên yua, lơ̆m hơnê̆ khei 6 ou ki, Jơnŭm jang gah drăkăn xah Hồng Thái, dêh char Lâm Đồng hlôi tơbang tơdrong jang “Drăkăn iung pơm jang – vei răk tơdrong pơm ƀĕng rơya juăt jue”.

Yă Mạch Thị Xuân Thuỳ, Kơdră Jơnŭm jang drăkăn xah Hồng Thái ăn tơbăt, vang jang tơdrong jang ou dang ei đei 10 'nu. Tơdrong jang ou ưh hơdrô̆ tơgŭm ăn trong jang xa mă oei jing trong jang hơdah tơdrong pơlong pơrô̆ pơrŏ kon pơlei gơh hơgei, tơdrong jang đe drăkăn tơgŭm dih băl hơtŏk mŭk drăm, pơjing unh hnam hơrih xa 'lơ̆ng păng pơm jang đei jơnei tơdrong pơkăp tơgŭm đe drăkăn iung pơm jang đơ̆ng sơnăm 2026 – 2035: “Kiơ̆ đơ̆ng tơdrong jang ou Jơnŭm jang drăkăn xah adoi pơtoi yah hơdoi hăm đe mŏ oh lơ̆m tơdrong nhen: pơhrăm ki thuơ̆t; tơgŭm tơmam drăm ƀơ̆t blŭng păng pơm kơdŭng, kơƀi, hơnăn; chă tơring tĕch tơlĕch tơmam drăm pơm đei, adoi nhen chă pơtho gah trong iŏk yua kơmăi kơsô̆ lơ̆m chă tơroi tơbăt păng tĕch tơmam drăm; brư̆ brư̆ pơjing đei hơnăn ƀĕng rơya juăt jue thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái”

Joh ayŏ tơmam drăm xa kơ bơngai Chăm tơguăt hăm tơdrong soi plang. 'Nguaih kơ ƀĕng rơya, bơngai Chăm oei pơm ƀĕng têt, ƀĕng it, ƀĕng sakaya… vă soi plang ăn kơ yă ƀok lơ̆m khei lêh têt, 'măn soi plang ăn tơdrong hơkŭm kơ tơdrong lui. Ƀĕng rơya kơ bơngai Chăm tơ̆ dêh char Lâm Đồng akŏm ƀenh um ai phara kơdih. Ƀĕng rơya thôn Tịnh Mỹ tŏk bŏk đei pơm tơlĕch jing tơmam drăm OCOP mă blŭng tơ̆ xah Hồng Thái đơ̆ng rŏng kơ hơgrop hơnih jang hanh chinh.