VOV4.Bahnar - Năr ‘nâu, năr 1 ‘năr 30-1-2017, jing dang ‘năr 3 Tết Đinh Dậu 2017, tang măt ăn dôm bơ ngai jang lơ\m tơ drong tơ roi ap^nh hmach ăn mih… 1 sơ năm ‘nao pran jăng grăng akâu, jang xa đei [ôh. Hmach ăn pơ lei pơ la Tây Nguyên ph^ tơ to\ dơ no\ ‘lơ\ng, hiôk chơt. Tơ drong kơ tâng ang kăl năr ‘nâu nhôn tơ roi truh 1, 2 trong jang păng tơ drong g^t kăl lơ\m te\h đak păng tơ\ tơ ring Tây Nguyên vă bơ\ jang lơ\m sơ năm 2017.

1 - Xơnăm 2017 đei lăng jing xơnăm kăp g^t hăm tơdrong jang tơbôl kơ teh đak Việt Nam đơ\ng dang ei truh xơnăm 2025, [ơ\t Việt Nam jang kơdră Hop ako\m jang hadoi mu\k drăm tơring châu Á - Thái Bình Dương (APEC) păng pơgơ\r tơdrong Hop ako\m kơpal APEC ‘măng mă 25. ‘Nâu jing hop ako\m tih, kăp g^t ưh kơ adro# hăm Việt Nam mă hăm ja#p tơring châu Á - Thái Bình Dương hơbe\ch hơbal, atu\m hăm noh kăp g^t tơre\k lơ\m tơdrong tơguăt tơrong păng lơ\m kơpal teh. Xơnăm 2017 duh jing xơnăm pơm gru kơnăl 19 xơnăm Việt Nam vang jang lơ\m APEC hăm dôm tơdrong tơgop kăp g^t lơ\m tơdrong tơguăt tơring jang te\ch pơdro hiôk hian lơ\m kơpal teh. Tơdrong mă Việt Nam io\k jang tơ ‘ngla kơ Xơnăm APEC 2017 tơbang tơdrong lui ngeh đơ\ng tơpôl apu\ng plenh teh. Hăm hơnăn "Pơjing jơhngơ\m pran ‘nao, atu\m hơto\k pơ ‘lơ\ng khei năr ano# anăp kơnh" Việt Nam ‘meh vă tơgop kăp g^t lơ\m tơdrong jang APEC, tơgop hơ ‘nhăk châu Á - Thái Bình Dương roi năr roi ato\k tơ iung pơdro\ng jơnap.  

2 - Đơ\ng ro\ng kơ so# jên asong to\k io\k truh 30.000 ti vă tơ gu\m ăn tơ drong jang găh te\h, hnam oei, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tơ chơ\t ‘măn 50 rơ bâu ti ăn tơ drong jang ato\k tơ iung cho\h jang xa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao dơ\ng. Đơ\ng sơ năm 2017, hăm trong pơm hla ar to\k io\k [ônh, dôm an^h jang pơm tơ le\ch tơ mam xa rơ go\h hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao gô đei to\k io\k hăm jên kon lăp đơ\ng 0,5 - 1,5 %. Ku\m hăm jên asong to\k io\k, vă pơ jing, tơ iung 1, 2 an^h mong jên [ao hiêm cho\h jang xa, an^h mong jên tơ gu\m ăn kon pơ lei jang chu\n mir, an^h cho\h jang xa.

3 - Xơnăm âu, Bảo hiểm xăh ho#i hội Việt Nam pơtơm io\k yua Kơmăi “Minh anih jang điện tử ako\m”. Tơdrong jang âu tơgu\m hơlen io\k hla bar hồ sơ păng pơdreo tơdrong xơkơ\t hla bar hanh ch^nh kơ anih jang Bảo hiểm xăh ho#i lơ\m ja#p teh đak. Kơmăi âu adoi tơbang tơdrong hơlen kơ hla bar đei xek tơlang thoi yơ đơ\ng dôm anih juăt jang lơ\m Bảo hiểm xăh ho#i dêh char păng dôm tơring, apu\ng. Kiơ\ đơ\ng noh, vei xơđơ\ng tơdrong bơ\ hla bar hành chính đei tơbang hơdăh hơ iă. Atu\m hăm noh, dru\t tenh tơdrong xek tơlang hla bar hành chính, pơm kơđeh jơ ‘năr oei gô, pơm trong hiôk ăn kon pơlei pơm jang păng dôm anih io\k bơngai jang [ơ\t năm truh bơ\ jang hăm anih jang Bảo hiểm xăh ho#i. 

4 - Đơ\ng ‘năr 8-10/3, tơ\ pơ lei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lak vă pơ gơ\r Lêh che\h phe Buôn Ma Thuột ‘măng mă 6 păng Tơ drong tôn ch^ng Tây Nguyên. Hăm anăn: “Ako\m dôm tơ drong hơ iă - Tơ iung tơ drong juăt ‘lơ\ng – Jang hơ doi vă to\k pran, năr pơ chơt”, dôm tơ drong jo\h ayo\ lơ\m năr lêh ưh jor gô pơm ăn tơ moi păng kon pơ lei dôm hơ dre\ch Tây Nguyên tôch lăp đon, hưch hanh hăm che\h phe Buôn Ma Thuột, tơ drong jo\h ayo\ kơ do\ xoang, tôn ch^ng chêng hăm tơ drong ako\m đơ\ng lơ khul tôn ch^ng đơ\ng dôm dêh char Tây Nguyên păng lơ khul jo\h hơ ri hơ xoang đơ\ng te\h đak Lào, Campuchia… Tơ drong lêh âu oei vă tơ băt 42 sơ năm tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột – io\k rơ ngei dêh char Dak Lak (10/3/1975-10/3/2017).

5 - Xơnăm 2017, đei dêh char Gia Lai rơih jing xơnăm tơplih hành chính păng hơto\k kih luơ\t. Vă jang jơnei pơkăp âu, dêh char Gia Lai hlôi pơgơ\r dôm anih jang, jơnu\m pơgơ\r tơring lơ\m dêh char ăh xơnăm 2017 athei jang tơnăp dôm tơdrong pơkăl tơplih jang hành chính păng hơto\k kih luơ\t [ơ\t pơm yoch. Atu\m hăm noh, dôm jăl jang lơ\m dêh char duh athei hơlen kơjăp tơdrong jang te\ch pơdro vă tang găn dôm tơdrong pơm yoch, tơre\k tih tên truh cham char, tơpôl, vei xơđơ\ng tơdrong ato\k tơ iung kơjăp xơđơ\ng. Xơnăm 2017, dêh char Gia Lai duh đei jơnei kiơ\ tơchơ\t hơto\k tơmam drăm (GDP) lơ\m xơnăm ‘nao đei 7,52%, rim ‘nu bơngai jang đei yua 41 triu 500 rơbâu hlak jên. Hăm tơdrong pơkăp jang kơ teh đak găh pơjing tơring pơxe\l ‘nao, dêh char pơkăp đei  truh 20 xăh jơnei pơkăp lơ\m xơnăm 2017, hơto\k kơxo# xăh đei jơnei kiơ\ pơkăp lơ\m tơring truh 50 xăh. 

6 - Dêh char Dak Lak hơ nơ\ng hơ met pơ ‘lơ\ng an^h tơ mât jên jang, te\ch mơ dro xa. ‘Nâu j^ nơ\r pơ tho đơ\ng đơ\ng kơ dră che\p kơ\l dêh char păng gô đei bơ\ jang tơ păt ‘lơ\ng lơ\m sơ năm ‘nâu. Vă sơng io\k dôm bơ ngai tơ mât jên jang, lơ trong jang hlôi đei dêh char tơ le\ch, lơ\m no\h năng kăl truh tơ drong hơ met pơ ‘lơ\ng trong pơm hla ar, tơ le\ch trong jang khul kơ dră che\p kơ\l hăm điên tư, pơm ‘lơ\ng tơ drong te\ch mơ dro, hơ to\ hơ nơ\ng mưh io\k tơ drong tơ gu\m păng tơ drong ‘lơ\ng vă te\ch mơ dro xa… Hăm tơ drong adrin truh sơ năm 2020, lơ\m dêh char 10.000-12.000 an^h te\ch mơ dro jang xa, tơ gop đơ\ng 30-35% tơ mam drăm tơ pôl, io\k đei 80% ako\m đ^ đăng jên tơ mât jang lơ\m tơ pôl, vang tơ gop đơ\ng 50-55% jên thu mong ăn te\h đak lơ\m dêh char.

7 - Anih vei lăng kon pơlei dêh char Dak Nông oei bơ\ hla bar vă pơjing 5 thôn tơ\ 2  xăh Quảng Trực păng Dak Ngo, apu\ng Tuy Đức vă xơđơ\ng tơring oei xa ăn kon pơlei tơ\ tơring xơlam teh. Kơche\ng tơdrong jang âu đei tơle\ch jang lơ\m dôm khei blu\ng xơnăm âu. Quảng Trực păng Dak Ngo jing 2 xăh xơlam teh kơ apu\ng Tuy Đức, dêh char Dak Nông. Tơring âu dang ei đei je# 1.600 unh hnam kon pơlei, hăm pơhlom 5.000 măt bơngai (mă kăl noh bơngai kon kông), oei tơgar glăi pơhlom 3.800 ha teh. Yuơ teh xă, trong nơnăm tơnap tap, noh tơdrong jang vei hơlen tơnap mơ\n. ‘Nâu duh jing tơring hơnơ\ng kơ đei teh tôn yuơ tơgar teh. Dêh char gô axong 6 tih hlak jên vă ming man tơmam kăl nhen dăng tơlei unh hơyuh păng đak xo\ nhă rơgoh; atu\m hăm noh vei hơlen kơjăp măt kon pơlei đei axong oei xa xơđơ\ng.

8 - Lơ\m 4 sơ năm truh, Lâm Đồng vă pơ tăm hơ met 27.600 ha che\h phe hơ to\k plei che\h phe jo# păh lăp đơ\ng 3,2 - 3,5 tân/ha. Hơ dro# sơ năm 2017, dôm tơ ring bơ\ jang pơ tăm hơ met ming dang 2.800 ha che\h phe kră, plei to\ se\t. Vă jang đei tơ drong ‘nâu, dêh char apinh An^h tơm vei lăng cho\h jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ rang păng An^h mong jên te\h đak hơ to\k kơ so# jên asong to\k io\k hăm 1 ha che\h phe tơ gep ming păng che\h phe pơ tăm ‘nao đơ\ng 210 - 260 triu, jên kon ưh gơ\h lơ hlo\h 7% 1 sơnăm. Atu\m hăm ‘no\h, chih tơ mât ăn dôm an^h ơng tơ đăh che\h phe gơ\h to\k io\k jên hai. An^h rei pơ tăm păng vei lăng ‘long pơ tăm Lâm Đồng oei hơ to\k tơ drong hơ len năng tơ đăh, vă gơ\h đei tơ đăh ‘lơ\ng, tôm chă te\ch ăn kon pơ lei pơ tăm.

9 - Anih vei lăng kon pơlei dêh char Dak Nông ăn tơbăt, xơnăm âu, dêh char âu gô keh đang tơdrong axong hla bar pơkăp tơdrong yua teh ăn hloh 63 rơbâu ha teh yuơ tơgar đơ\ng teh bri, athei thu io\k đơ\ng dôm anih mir đak lar pơjao ăn tơring vei hơlen păng axong choh jang (krao kơđeh noh xơkơ\t jang 437). Vă dru\t tenh tơdrong axong hla bar pơkăp yua teh, dôm tơring oei ako\m tơroi tơbăt truh kon pơlei, xek tơlang tơnăp dôm tơ ‘ngla yua teh mă ưh kơ đei chih pơkăp tro\ [lep hăm kơluơ\t teh đak...

10 - Sơ năm 2017, an^h vei lăng tơ drong jang xa, linh j^ rơ ka păng tơ pôl dêh char Kon Tum adrin: chă tơ drong jang ‘nao ăn dang 1.600 ‘nu bơ ngai; io\k pơ tho tơ drong jang ăn 3.600 ‘nu; u\nh hnam đei ko\ng đei tơ drong erih xa hơ to\ mă ưh ‘no\h kơ jung [iơ\ tơ drong erih xa jo# păh lăp kơ kon pơ lei tơ\ tơ ring; kơ so# u\nh hnam tơ nuh jur đơ\ng 3 - 4% 1 sơ năm... Ku\m hăm ‘no\h, an^h jang oei adrin vei lăng ‘lơ\ng dôm bơ ngai ưh pu\n ai, bơ ngai mơ mat tat dêh hlo\h gơ\h io\k đei tơ drong tơ gu\m đơ\ng tơ pôl păng io\k yoa dôm tơ drong tơ gu\m nai đei [ơm truh; vei kơ jăp, tơ iung dôm tơ drong jang đei găh tang găn tơ drong yoch, tơ drong kơ ne# lơ\m tơ pôl; vei lăng năng tông đe hơ io\h păng vei lăng hơ to\ hơ nơ\ng kơ plăh dro\ kăn hăm dro\ nglo…

Lan - Dơng chih păng rapor