VOV4.Bahnar - Lơ\m phim pơdăh, um ai kăp g^t ăh khei {ok Kơdră Hồ Chí Minh đo\k tơbang tơchơ\t tơ iung pơjing teh đak Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tơ\ Cham ako\m Ba Đình kơ hnưr erih ăh năr 2/9/1945, [ônh [o\ [ôh băt đei je# 20 ‘nu linh vang vei vêr chơnang lêh xoi. ‘Nâu jing dôm khul linh tơnăp vang vei vêr xơđơ\ng ăn kơ {ok păng khul kơdră kơpal kơ cách mạng teh đak bơ\n tơbang muh măt tơ\ chơnang kăp g^t lơ\m khei năr noh.

 Lơ\m kơplăh chơt hơ iă tơbăt kơ năr Kuôk khanh, bơngai chih kơtơ\ng ang Nguyên Nhung chih ako\m tơdrong tơroi đơ\ng dôm kang [o# cách mạng ‘lo\ xơnăm, tơroi kơ dôm xơnong jang grasia kơ 75 xơnăm adrol ki...  

Cách mạng khei 8 đei jơnei keh kong, Anih jang Công an Bắc bộ đei tơ iung pơjing hăm xơnong vei vêr jơnu\m pơgơ\r cách mạng, [ok Phạm Gia Đốc đei pôk jang Kơdră khul Công an kơ anih jang. Lơ\m hnam ăh kueng Hàng Quạt, Hà Nội, to\k 97 xơnăm mă lei [ok Đốc adoi oei băt hơdăh tơdrong vơch [ơ\t đei pơjao vei vêr chơnang lêh xoi lơ\m năr Kuôk khanh năr 2/9/1945. Pơih lăng dôm hlak um kok găm, hlôi xo xe\ch, đei răk vei nhen minh tơmam kăp g^t kơ unh hnam, [ok Phạm Gia Đốc [rơ\k kơ jơhngơ\m tơroi kơ xơnong jang kăp g^t, grasia păng tơgăl kơ pôk pơ ư âu: “Đunh kơ âu 2 năr [ok Chu Đình Xương noh {ok Kơdră tơroi io\k minh [ar khul, inh noh jang lơ\m khul noh. Oei bơngai tu môk hơk, dơ\ng ăh anăp noh hơnăn Dương, oei inh dơ\ng ăh jih. Pơjao ăn kơ nhôn, đe kơpal adro# tơroi pơm thoi yơ vă vei vêr xơđơ\ng ăn chơnang lêh xoi. {ơ\t truh tơ\ noh, bơngai che\p kơ\l pơtho pơm jang. Minh păh noh xo# hơ iă, mă lei minh păh noh adoi hiơ\r kơ jơhngơ\m yuơ năm vei vêr minh chơnang lêh xoi kăp g^t thoi ăi.”

Yuơ tơdrong kăp g^t kơ xơnong jang athei vei xre\p, [ok Phạm Gia Đốc păng khul gru\p po đei tơroi adrol kơ năr pơm lêh tơchơ\t rơngei hiôk hian tro\ lăp 2 năr. Băt hơdăh noh jing xơnong jang kăp g^t păng adro# pơjao ăn dôm bơngai lui ngeh, [ok Phạm Gia Đốc adoi bơb^t jơhngơ\m yuơ tơdrong tơm noh athei vei xơđơ\ng ăn chơnang lêh xoi, mă kăl noh tơ\ kơpal âu gô đei dôm bơngai kăp g^t păng tơ\ hơla noh kơ triu măt kon pơlei. Vă vei xơđơ\ng lơ\m rim tơdrong, [ok hlôi năm tơ\ cham ako\m Ba Đình lơ ‘măng, chă hơlen rim anih: “Adrol kơ năr pơm keh đang chơnang lêh xoi, nhôn hlôi năm hơlen lăng ‘mơ\i păng ba duh athei hơlen tôm tơdrong tơ\ noh vă băt hơdăh trong vei vêr. Ăh kơsơ\ năr 2/9 adrol kơ 2 jơ pơtơm noh nhôn năm truh adrol lơ\m 1 jơ. Đei pơjao dơ\ng tơ\ noh, anih inh noh tăl mă 2, tăl mă mônh noh kơ Khul linh tơblăh rơngei, đe xư hru\k hơbăn ao dreng, hơbăn sok. Oei nhôn noh khul mă 2 kơ Anih Công an Bắc bộ, dơ\ng tơ\ ‘nguaih hru\k hơbăn ao kok.”

‘Năr kăp g^t duh truh bơih, Lêh ako\m đei pơgơ\r đơ\ng 2 jơ năr 2/9/1945 mă lei [ok Đốc atu\m hăm rim bơngai lơ\m Khul vei vêr chơnang lêh xoi kơ Anih Công an Bắc bộ năm truh đơ\ng pơgê vă hơmet tôm. Pơđ^ khei nhôn hru\k hơbăn ao kok, dơ\ng ataih đơ\ng chơnang lêh xoi lơ\m minh [ar met. Io\k jang xơnong po mă lei adoi hăt hot ‘meh băt bơngai bu tơ\ kơpal noh, păng mă hăt ăh kơtơ\ng nơ\r {ok pơre, đo\k tơbang dôm nơ\r mă blu\ng lơ\m Tơchơ\t rơngei hiôk hian: “Tôm kon pơlei ja#p teh đak!”… [ok hlôi gơ\t tơdrong xo# hơ iă kơ po, vă vei hơdral, ako\m ăn xơnong pơm jang. Atu\m hăm noh hơlen lăng ro\ng ‘ngir, vă [ôh băt đei tơdrong kiơ ưh kơ ‘lơ\ng đơ\ng khul bơngai hrơ hrau lơ\m khul kơdra#m tơ\ Cham ako\m vă pơm tơxu\l tơxa\l. {ok Phạm Gia Đốc tơroi: “Kơplăh mă gre {ok truh, kơdâu đơ\ng trong Quán Thánh năm truh. Anih nhôn dơ\ng noh tơje#, gre năm tơpăt găh ro\ng. Inh adro# băt gre truh đe\ch duh ưh kơ băt dôm bơngai bu, kơlih ưh gơh ngơk lăng tơ\ kơpal, mă dơ\ng tơpăt nhen kơ tơngơ\l ‘long. Đinh kơ noh {ok Bác Hồ đo\k tơbang tơchơ\t rơngei hiôk hian apinh “Kon pơlei mơ\ng hơdăh ưh”, kon pơlei tơl hơdăh. Lơ\m klah inh tôch xo# hơ\k mă lei ưh kh^n chă tơle\ch nơ\r jrơu, dơ\ng rơheng, lăng tơpăt đe\ch.”

Duh jang lơ\m khul vei vêr chơnang lêh xoi, Đăi tă Nguyễn Bội Giong, xơ\ jang {^ thư kơ Anih jang Tổng Chính ủy, Anih tơm linh, khei năr noh [ok jang ch^n tr^ lơ\m khul linh tơblăh kơ khul Việt Minh pơlei Sét lơ\m apu\ng Thanh Trì, tơ\ ‘nguaih plei tơm Hà Nội. Đăi tă Nguyễn Bội Giong ăn tơbăt, ăh io\k xơnong jang dơ\ng gak tơ\ hơla chơnang lêh xoi, tơpôl đơ\ng ro\ng kơ năr đei io\k jơnei, jơnu\m pơgơ\r tơring oei tơxu\l tơxa\l mơ\n, kon pơlei drơ\ng minh, mă lei ưh gơh pơhơi hăm khul tơjră cách mạng oei tơbroch. Lơ\m tơdrong ang krưp tơ\ Cham ako\m Ba Đình, kơ triu ‘nu bơngai do# rơheng gô mơ\ng rim nơ\r pơre tơchơ\t đơ\ng {ok, mă lei [ok Nguyễn Bội Giong păng khul linh vei vêr kơchăng ling lang vă tơjră tơdrong kơne# đei [ôh, athei hơbe\ch hơbal lơ\m rim tơdrong, kơchăng plang ăn tơdrong rơngei:“Hăp ưh gơh pơnăh ôh, yuơ phao kơtuang ba duh hơlen bơih, hăm kon pơlei dơ\ng ataih hloh 100 met. Pơnăh đe oh ưh gơh hnhoi ôh. Pơtih nhen hăp đei phao, lơ\m khul to\k năm, khul pơgơ\r adoi pơkăp bơih: adrol kơ jơnu\m noh năm truh chơnang lêh xoi, athei hơlen rim ‘nu bơngai vă ưh đei bơngai yơ gơh che\p ba phao. Hăp yua phao ie\ mă lei duh ưh gơh pơnăh truh ôh. Duh jo# hơlen tôm bơih, mă hơtuch noh chă yua găr nat ngoi đôh đe\ch. Mă ‘nho\ng oh nhôn hlôi pơkăp lôch erih bơih, mưh hăp klơ\m noh găh inh mă [ôh inh gô tơplo\ng rôp hloi pơđ^ hăm găr nat, ưh đei gô io\k tơchơ\t tơ ‘nhur ôh. ‘Lơ\ng hloh noh vei vêr chơnang lêh xoi mă kơjăp hloh.”

Kơsơ\ năr 2/9/1945, Lêh Tơchơ\t rơngei hiôk hian pơtôch lơ\m tơdrong grasia ang krưp chơt hơ iă xo# xôn. ‘Năr lêh hăm kơ triu ‘nu bơngai ako\m hlôi đei vei vêr xơđơ\ng, khul bơngai ako\m tơ\ cham ako\m Ba Đình noh kơdra#m kơdreng rok kiơ\ jăl trong hăm pơkao, hla kơ brê hơnglo\ng dreng. Tôm bơngai nhen minh jrơu nơ\r pơkăp: Tơgu\m jơnu\m pơgơ\r Hồ Chí Minh, Việt Nam rơngei hiôk hian. 75 xơnăm hlôi hloh, um ru\p đe kang [o# linh, dôm bơngai vei vêr chơnang lêh xoi, gô oei bang ling lang lơ\m dôm bơnôh grasia păng pơ ư pơ ang kơ hnưr erih, tơmơ\ng jơva nơ\r kơ teh đak lơ\m nơ\r mă {ok pơre.

Lan chih păng rapor