VOV4.Bahnar – Tơdrong mă dơnâu đak hư răm, păng pơrăm joh dơnâu đak pơm ưh đei xơđơ̆ng hăm dơnâu đak tơ̆ Đăk Lăk tôch hli hlơt. Lơ tơdrong pơm glăi hlôi đei ƀôh lơ xơnăm kơ âu mă lei ưh đei hơmet tơlang keh đang, roi pơm hơtŏk hli hlơt lơ̆m pơyan ‘mi kial, pơjuă truh tơdrong xơđơ̆ng kơ dôm tơring pơm jang păng tơring găh klŭng.

Đơ̆ng rŏng minh ƀar ‘măng ‘mi blŭng pơyan, đak tơ̆ dơnâu Ea Tul 1, xăh Băng Adrênh, apŭng Krông Ana, dêh char Đăk Lăk hlôi tŏk blai truh tơ̆ kông. 350 rơbâu met khô̆i đak găh tu jing tơdrong hiơ̆r kơ đon hăm lơ unh hnam kon pơlei erih tăp dăr tơring âu, kơlih dơnâu đak tŏk bŏk ưh đei xơđơ̆ng. Roi hiơ̆r hloh noh, ăh đei 2 dơnâu đak iĕ, đei xir kơtă ăh hơla dơnâu tih. Minh ‘nu erih tơjê̆ dơnâu đak ăn tơbăt, mưh ‘mi tih đunh năr, noh đak hram, 2 tŏ dơnâu đak âu gô pơm ăn dơnâu đak tih hơlih teh, pơm ăn jroh kơtang, pơrăm truh tơring băh đak:  “Dơnâu iĕ to noh bơngai yơ axong ăn teh xir kơtă ăh jơ̆ng dơnâu đak tih, tơchơ̆t găh luơ̆t teh, hơbong dơnâu đak ưh gơh pơm tơdrong âu. Bơngai yơ axong ăn teh, bơngai yơ pơm glăi khôi luơ̆t noh athei chiu pŭ xơnong tơ̆ anăp khôi luơ̆t. Kơlih tơdrong mă âu pơjuă hli hlơt truh tơdrong erih kon pơlei, teh choh jang tih tên, đak gô tŏk blai jroh hŭt lai yơ ưh kơ băt ôh”

Ƀok Nguyễn Đức Phú, Kơdră Anih vei lăng pơnơ̆ dơnâu đak apŭng Krông Ana – lơ̆m Anih jang vei lăng pơnơ̆ dơnâu mong đak Đăk Lăk ăn tơbăt, anih jang vei lăng 14 dơnâu mong pơnơ̆ đak păng 1 dơnâu đak tih, lơ̆m noh đei dơnâu pơnơ̆ Ea Tul 1. Tơdrong xir dơnâu đak kơtă ăh jơ̆ng dơnâu đak tih hlôi đei anih jang ƀôh băt păng tơroi hăm jơnŭm pơgơ̆r tơring. Mă lei, tơdrong glăi âu duh oei đei lơ̆m kơplăh dơnâu đak tih ưh đei xơđơ̆ng. Ƀok Phú duh ăn tơbăt, tơdrong pơm yoch pơm ăn ưh xơđơ̆ng hăm dơnâu đak lơ̆m tơring kơ apŭng noh ƀôh lơ, păng xek tơlang ưh đei tơnăp tŏk bŏk pơm ăn ‘măng pơm glăi roi năr roi tŏk kơtang: “Nhôn pơtruh nơ̆r lơ ‘măng bơih, nhen lĕ tôm dơnâu pơnơ̆ đak lơ̆m apŭng, mă lei tơdrong tơkan jang đơ̆ng jơnŭm pơgơ̆r tơring tam mă xek tơlang tơnăp. Đei dôm tơdrong nhôn pơtruh nơ̆r hlôi đunh, phŏ noh 2 - 3 ‘măng hloi mă lei duh tam mă đei hơmet pơ ‘lơ̆ng nhen adrol. Kơyuơ tơdrong tơlang tam mă tơnăp, tam mă pơ ‘lơ̆ng dơnâu đak noh pơm ăn kon pơlei pơhơi, unh hnam A gơh jang noh unh hnam B duh gơh jang. Ưh xek tơlang noh đe xư pơtoi hơnơ̆ng đơ̆ng bơngai âu truh bơngai nai”

Lơ̆m jâ̆p dêh char Đăk Lăk, tơdrong mă dơnâu đak hư răm, pơm glăi jih dơnâu đak duh ƀôh lơ. Ƀok Trịnh Quốc Bảo, Kơdră Anih vei lăng tơdrong ming man păng unh hơyuh, lơ̆m Anih vei lăng pơnơ̆ dơnâu đak Đăk Lăk ăn tơbăt,  lơ̆m lơ tơdrong pơm glăi, tơgar teh mă anih jang đei ƀôh, đei dôm tơdrong hlôi đei jơnŭm pơgơ̆r tơring axong hla bar pơkăp yua teh. Păng duh nhen dôm tơdrong kiơ đei ƀôh tơ̆ apŭng Krông Ana, tơdrong xek tơlang adar dôm tơdrong tơgar iŏk teh kiơ̆ jih dơnâu pơnơ̆ đak, roi pơm ăn lơ dơnâu đak ưh đei xơđơ̆ng: “Dang ei tơdrong tơgar iŏk teh jih dơnâu pơnơ̆ đak tŏk bŏk oei ƀôh lơ, hăm lơ trong phara băl. Mă hăt noh đei dôm tơdrong tơgar mă jơnŭm pơgơ̆r tơring hlôi axong hla bar pơkăp yua teh lơ̆m tơring pơkăp kơ dơnâu đak, nhen axong hloi teh lơ̆m dơnâu đak dăh mă tơ̆ kơpal dơnâu đak hloi, dăh mă ăh jih dơnâu đak. Tơdrong mă noh pơm glăi dôm tơdrong tơchơ̆t đơ̆ng Lươ̆t Pơnơ̆ dơnâu đak, păng dôm tơdrong tơchơ̆t nai đei tơrĕk. ‘Meh hơmet ming, dăh mă mong đak noh kon pơlei duh pơgăn, đei tơdrong tơgar. Yuơ noh, duh pơtruh hăm anih jang kơpal dăh đei trong tơlang pơklaih tơnap tap âu ăn kơ nhôn”

Jâ̆p dêh char Đăk Lăk dang ei đei 624 dơnâu pơnơ̆ đak, lơ̆m noh đei 14 dơnâu đak hnam kơmăi unh hơyuh, 610 dơnâu pơnơ̆ đak. Ƀok Nguyễn Hoài Dương, Kơdră Anih vei lăng Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl Đăk Lăk ăn tơbăt, dêh char xơkơ̆t đei 100 dơnâu pơnơ̆ mong đak hlôi hư răm, lơ̆m noh đei 12 dơnâu mong đak ưh đei xơđơ̆ng lơ̆m pơyan ‘mi kial xơnăm âu. Lơ chơnĕng dơnâu đak ƀơm hơlih, tơhor jrŭ lơ̆m lăm dơnâu đak, đak tơhiu ro hram kiơ̆ jơ̆ng dơnâu. Lơ̆m noh, tơdrong hư răm tơ̆ dôm dơnâu mong đak yuơ Anih jang ka phê lơ̆m Anih tơm jang Ka phê Việt Nam vei lăng đei ƀôh hli hlơt hloh. Mă lei, yuơ jên mong kơ dêh char ưh đei lơ, dêh char đei tơdrong tơgŭm đơ̆ng trung ương noh pơtơm kĕ hơmet đang: “Dang ei, đơ̆ng rŏng kơ đunh khei năr yua noh lơ dơnâu đak hlôi jê̆ hư răm, tơdrong ưh đei xơđơ̆ng tôch hli lơ̆m pơyan ‘mi kial đak hơbông. ‘Nâu jing tơdrong tih, lơ̆m kơplăh noh, jên mong kơ dêh char tŏk bŏk oei tơnap tap. Duh pơtruh nơ̆r hăm Trung ương tơrĕk tơgŭm, axong jên vă ming hơmet dôm dơnâu đak ưh đei xơđơ̆ng. Mă ƀar noh duh pơtruh nơ̆r hăm Anih tơm vei lăng Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl pơgơ̆r hăm Anih tơm jang Ka phê Việt Nam athei pơjao dôm dơnâu đak tih mă dôm anih jang ka phê oei vei lăng ăn tơring vă xơkơ̆t ming hơmet, vei lăng păng iŏk yua, vei xơđơ̆ng păng trŏ ƀlep dôm tơdrong tơchơ̆t dang ei”

Dôm tơdrong kiơ tŏk bŏk đei ƀôh tơ̆ Đăk Lăk noh, jên mong ưh đei lơ, ưh đei jên ming hơmet, jing tong anê̆ tơdrong tơm pơm ăn lơ dơnâu đak tơ̆ Đăk Lăk jing dôm dơnâu đak hli blai, pơjuă truh tơdrong xơđơ̆ng. Tong anê̆ tơdrong nai noh jing tơdrong jang vei hơlen, xek tơlang pơm glăi ưh đei tơnăp tơ̆ dêh char. Păng tong anê̆ tơdrong mă âu, Đăk Lăk ưh kơ kăl gô tơdrong tơgŭm đơ̆ng trung ương. Dêh char kơdih chă akŏm, khŏm mă xek tơlang tơdrong glăi tơgar teh jih dơnâu pơnơ̆ đak, duh tơgŭm ăn lơ dơnâu pơnơ̆ đak xơđơ̆ng păng mong đak pơm jang đei jơnei hloh.

Lan chih păng pơre nơ̆r