VOV4.Bahnar – Lơ tơdrong jang tơguăt pơm tơle\ch păng te\ch tơmam choh pơtăm đei đơ\ng kon pơlei hăm anih jang mu\k drămt ơ\ Đà Lạt – Lâm Đồng hlôi bơ\ng pang đei jơhngơ\m pran kơ po lơ\m hơto\k choh jang xa, hơto\k kơjă mu\k drăm păng hơnăn tơmam drăm, tơgu\m ăn kon pơlei klaih đơ\ng tơdrong “đei yuơ lơ mă lei hiong kơjă”, te\ch tơle\ch ưh đei xơđơ\ng păng tơdrong pơyua ưh đei xơđơ\ng. Cho\ng mă, nơ\r apinh noh kơlih kiơ truh dang ei tơdrong tơguăt jang âu duh oei tơhlăk, kon pơlei dơ\ng to\ ‘nguaih pơhơi ưh vă jang atu\m, chiu jang kiơ\ trong jang xo ưh đei yua lơ?!
Hăt hot hăm tơdrong choh hơlơ\k teh lơ\m pơgar jing lơ kơnong ie\ vă pơtăm mă keh pơyan jang ‘nhot xa lach kơtă lơ\m ‘năr, [ok Nguyễn Viết Bột, minh ‘nu jang mir tơ\ phường 7, plei tơm Đà Lạt xơ ‘nhôi tơroi, pơtoi lơ\m 2 pơyan jang ‘nhot âu ki unh hnam ưh đei yua, lôh trăp tr^n. Mă đunh hloh 40 xơnăm pơtăm ‘nhot tơ\ tơring âu, mă lei hăm [ok Bột, rim pơyan jang ‘nhot dang ei noh nhen đe ngôi [e\ng [o\ng: “Tơnap dêh, nhen đe ngôi [e\ng [o\ng, pho\ pu\n pho\ ưh, nhen ‘măng adrol ki noh vei lăng tơnăp, io\k yua adrol, oei unh hnam tơje# âu đe vei hơlen ưh đei tơnăp noh đe dơ\ng đei yua hloh. Inh te\ch ăh khei kơjă reh oei đe noh te\ch ăh khei kơjă kăp hloh. Ba adro# jang mă tơnăp noh đe\ch, oei hơmet kơjă, hơdre\ch mă yơ pơtăm to\ xe\t pơtăm lơ noh ba chiu chăi”
Mă [ơm tơnap lơ\m tơdrong pơtăm ‘nhot nhen đe ngôi [e\ng [o\ng, mă lei ưh đei lơ kon pơlei jang mir tơ\ Đà Lạt tơklep kơjăp hăm tơdrong jang hadoi hăm anih jang mu\k drăm.
Kiơ\ kơ [ok Hoàng Khánh, Kơdră Jơnu\m kon pơlei jang mir phường 8, plei tơm Đà Lạt (Lâm Đồng), kơlih kiơ anih jang mu\k drăm păng kon pơlei jang mir tơnap lăp đon dih băl noh kơyuơ bu lơ\m kơxo# đe xư duh ‘meh tơpu\ tơdrong răm ăn găh đe, ưh đei hơto\ chă glơng tơnap tap păng pơyua. Mă lei, tơdrong tơm noh yuơ juăt hăm tơdrong hiôk, jang kơdih đơ\ng kon pơlei jang mir tơnap pơm tro\ tơdrong pơkăp vă pơm tơle\ch tơmam drăm ‘lơ\ng nhen đe pơkăp: “Tơdrong tơguăt đơ\ng kon pơlei jang mir hăm rim anih jang mu\k drăm lơ\m tơring noh tơjra#m lơ tơnap tap, minh păh noh yuơ anih jang mu\k drăm răt tơmam ưh kơ chiu pơm kiơ\ [lep pơkăp, minh păh noh yuơ kon pơlei [ơ\t mă đei kơjă noh te\ch tơle\ch tơmam tơ\ ‘nguaih. ‘Nguaih kơ noh, kon pơlei ưh kơ măh jên vă axong jang, ưh ke\ đei tôm tơdrong vă jang [lep pơkăp mă anih jang mu\k drăm pơkăl. Yuơ noh đe xư duh oei pơm jang kiơ\ trong xo păng jang kiơ\ pơyan”
{ok Trần Huy Đường, Kơdră Anih jang Lang Biang Farm Đà Lạt akhan, dang ei hlôi đei lơ tơdrong axong ăn choh pơtăm kiơ\ trong ‘nao, tơring te\ch duh đei pơih xă păng mu\k drăm tih tên. Mă lei, tơdrong tơm vă tơguăt pơih xă păng đei jơnei noh jên axong jang duh tam mă chă đei trong pơklaih. Kơlih choh jang xa athei hơyak truh pơkăp tơmam drăm ‘lơ\ng, kăl axong tro\ [lep hăm kơxo# jên lơ hloh. Tơdrong mă âu duh ‘nguaih kơ tơdrong ke\ jang đơ\ng kon pơlei jang mir păng anih jang mu\k drăm choh jang xa: “Trong jang nhôn noh gơh răt, bơngai jang moh nhôn gơh pơtho mă lei athei axong jang tro\ [lep noh pơtơm pơm tơle\ch đei tơmam drăm ‘lơ\ng. Kơlih mưh ưh axong tro\ [lep noh adoi oei tơnap tap tơhlăk tơhl^n nhen xơ\ đe\ch, duh oei hơnơ\ng jing tơmam te\ch tơle\ch răh rai đe\ch”.
Lâm Đồng dang ei đei 125 khul tơguăt jang lơ\m choh pơtăm, hăm tơdrong vang jang đơ\ng 80 anih jang mu\k drăm, 80 anih jang hadoi păng 13.000 unh hnam kon pơlei, lơ\m noh đei 68 khul tơguăt jang đei dôm anih jang lơ\m teh đak păng teh đak đe pơkăp tơdrong ‘lơ\ng. Mă tơmam drăm choh pơtăm kiơ\ pơkăp tơguăt jang hlôi truh dôm teh đak nai, hơto\k hơnăn tơmam drăm, vei xơđơ\ng tơdrong pơyua găh mu\k drăm [ơ\t hơto\k kơjă truh 20% pơtêng hăm choh jang xa adro#, cho\ng mă truh dang ei tơdrong tơguăt pơm tơle\ch tơmam drăm kơ Đà Lạt – Lâm Đồng duh oei to\ xe\t đe\ch. Hơdăh, tơmam drăm hla che kơ[u\p hơdrih te\ch kiơ\ tơguăt jang đei 17% lơ\m kơxo# pơkăp, cà phê 10%, ‘nhot plei ‘long xa hloh 8%, pơkao xơdrai 1,7% păng plei ‘long te\ch tơle\ch kiơ\ tơguăt jang duh đei 2,7% lơ\m kơxo# tơmam drăm pơkăp...
{ok Phạm S, Pho\ kơdră Anih vei lăng kon pơlei dêh char Lâm Đồng akhan, tơdrong tơjruh lơ\m tơguăt pơm tơle\ch păng te\ch tơmam choh pơtăm ưh đei xơđơ\ng, tơdrong pơyua ăn kon pơlei tơjruh mă oei pơjing đei lơ tơdrong pơga#m pơj^p lơ\m te\ch pơdro, pơm [oi hơnăn tơmam drăm Đà Lạt – Lâm Đồng. Yuơ noh, dêh char to\k bo\k oei hơto\k lơ um ru\p tơguăt jang, pơih xă tơring te\ch răt lơ\m teh đak păng te\ch ăn teh đak đe: “Chă đei 5 truh 10% lơ\m choh jang xa noh tơnap mă lei kăl tơguăt jang hadoi noh bơ\n gô io\k đei. Yuơ noh, Anih choh jang xa păng Hơto\k tơring pơxe\l atu\m hăm rim anih jang kơpal, rim tơring athei pơtoi pơgơ\r vă tơguăt jang lơ\m khei năr truh vă pơm thoi yơ mă tơgăl. Pơkăp hăm ‘nhot plei ‘long kho\m mă đei jơnei hloh 20%, cà phê jang tơguăt athei to\k truh 30%, hla che jang tơguăt đei 30%, păng pơkao đơ\ng 1,7% jang tơguăt to\k truh 10%”.
Vă hơto\k io\k yua lơ\m pơm jang păng pơ ‘lơ\ng tơmam choh pơtăm, ‘nao âu Jơnu\m pơgơ\r teh đak hlôi tơbang Tơchơ\t 98 găh trong pơkăp hơlêm hơto\k jang hadoi, tơguăt lơ\m pơm tơle\ch păng te\ch tơmam. {ơ\t trong jang âu đei tơle\ch lang xă, atu\m hăm tơdrong jang tơnăp đơ\ng rim anih jang kơpal, ‘meh vă dôm tơdrong tơhlăk tơhl^n lơ\m hơto\k tơguăt pơm tơle\ch păng te\ch tơmam choh pơtăm kơ Đà Lạt - Lâm Đồng gô đei hơmet tơnăp, hơto\k pran tơdrong choh jang xa kiơ\ trong ‘nao kơ tơring âu hơto\k pran kơtang hloh.
Lan chih păng rapor
Viết bình luận