VOV4.Bahnar – Năr  5/6/1911, Ƀok Kơdră Hồ Chí Minh pơtơm lĕch đơ̆ng Việt Nam năm jâ̆p jang apŭng plenh teh vă tơchă trong dŏng teh đak, pơ rơngei hơdrung hơdrĕch klaih đơ̆ng tơdrong pơđep pơjuă đơ̆ng ayăt Phlăng. Ƀơ̆t tơbăt 110 xơnăm năr Ƀok juă jơ̆ng tŏk tơ̆ duk Phlăng Latouche-Tréville vă năm tơchă "Tơdrong hiôk hian ăn kon pơlei inh, Rơngei xơnêp xơnoa ăn Teh đak inh", hơvơn kơ mih ma duch nă păng bôl boăl atŭm hăm bơngai chih kơtơ̆ng ang Vũ Hường tơ̆ plei tơm HCM truh tơmang tơ̆ anih kăp gĭt kơ hnưr erih mă đơ̆ng noh Ƀok Hô hlôi tŏk tơ̆ duk tơchă trong dŏng teh đak – Anih pơdăh tơmam xo Hồ Chí Minh, Anih jang tơ̆ plei tơm HCM – Bến Nhà Rồng

Anih pơdăh tơmam xo Hồ Chí Minh – anih pơm jang tơ̆ plei tơm HCM tơ̆  kơsô̆ 1 trong Nguyễn Tất Thành, Quận 4, plei tơm HCM. Tơ̆ âu đei băt truh hơnăm juăt jue hloh hăm kon pơlei plei tơm krao hơnăn Ƀok Hô – Bến Nhà Rồng. Tơkuh 'măng jang tơm kơ anih pơdăh tơmam noh jrăng kơ Thủ Ngữ hăm hloh 150 xơnăm.

Adrol ki, Hnam  dơnŏk duk Nhà Rồng noh Anih jang Chơ Pơdŭ tơmam drăm Hoàng Đế  oei lơ̆m minh dơnŏk duk chơ tơmam tĕch pơdro đei ming man ăh chăl Phlăng xơ̆. Đunh kơ âu 110 xơnăm, năr 5/6/1911, bơngai tơdăm băt 'mêm kơ teh đak Nguyễn Tất Thành khei năr noh hơnăn krao Văn Ba hlôi truh tơ̆ duk Amiral Latouche Tréville, lĕch đơ̆ng dơnŏk Sài Gòn năm tơchă trong dŏng teh đak.

Anih âu đei ming man ăh xơnăm 1862 kiơ̆ tơdrong pơkăp um hnam đơ̆ng tơring Pơmơ̆t, mă lei tơ̆ bơbŭng hnam đei chô̆ um 2 tŏ 'năr grai tơkuh kơ̆l ăh măt khei – minh trong pơrŏ juăt jue kơ anih xoi ƀlŏk hnam chua Việt Nam. Noh duh jing tơdrong tơm kơlih kiơ anih âu đei krao Nhà Rồng dăh mă Bến Nhà Rồng.

Đơ̆ng rŏng kơ noh, ăh xơnăm 1970, Anih jang Chơ Pơdŭ tơmam Hoàng Đế tơplih jing anih jang chơ pơdŭ tơmam đak dơxĭ, păng hlôi hơmet ming bơbŭng hnam hăm găch, tơplih ƀar tŏ ‘nă grai xo hăm ƀar tŏ ‘nă grai nai hăm pơkăp kơ̆l tơƀưh găh ‘nguaih, tơplih um pơtih măt khei jing um gŏl, um kơleh păng kơ̆l axeh truh kơ dang ei hloi.

Anih pơdăh tơmam đei 1 tăl tơ̆ hơla, 2 tăl kơjung hăm 7 lăm pơdăh tơmam kiơ̆ hơnăn păng 8 anih pơdăh nai hăm hơgăt xă jê̆ 1.500 m2, tơbang pơhlom 11.000 hla bar chih, tơmam drăm, um rŭp găh tơdrong erih, tơdrong jang kăch mạng đơ̆ng Ƀok Kơdră Hồ Chí Minh. Lơ̆m noh đei 3 lăm hơdăh hloh truh tơdrong mă Ƀok Hô năm tơchă trong dŏng teh đak, đon bơnôh kăp gĭt đơ̆ng Ƀok Hô hăm Kon pơlei tơring pơbăh păng đon bơnôh kon pơlei tơring pơbăh ‘măn ăn Ƀok Hô.

Yă Phan Quế Huỳnh – bơngai tơroi tơbăt kơ Anih Pơdăh HCM tơ̆ plei tơm HCM ăn tơbăt: Anih pơdăh hơnăn tih hloh noh ăh tăl mă mônh kơ Anih Pơdăh hăm tơdrong: Khei năr mơlôh kơ Ƀok Kơdră Hồ Chí Minh; Mă blŭng kơ tơdrong jang băt ‘mêm kơ teh đak păng kăch mạng; Kơdră Hồ Chí Minh hŏk hơlen chuh nghĩa Mác-Lênin păng xơkơ̆t jăl trong kăch mạng  Việt Nam: “Tơ̆ Anih Pơdăh đei ‘măn um duk hơnăn Amiral Latouche Tréville. Duh kơ anih jang chơ pơdŭ tơmam drăm tih hloh dăh mă oei đei krao noh đei pơkăp 5 sao, jing  1 lơ̆m 6 tong duk jang tĕch pơdro pơdrơ̆ng hloh lơ̆m pơkăp 5 sao. Kiơ̆ hla bar chih răk tơ̆ Anih Pơdăh Hồ Chí Minh tơ̆ plei tơm HCM, hla bar chih hơlen duk mơ̆t lĕch tơ̆ dơnŏk duk Sài Gòn ăh khei 6/1911, đei chih năr 2/6/1911 duk đơ̆ng Hải Phòng năm truh dơnŏk duk Sài Gòn, anih pơkăp 5 sao hlôi iŏk minh ƀar bơngai jang lơ̆m duk, lơ̆m kơsô̆ bơngai apinh tơdrong jang noh đei bơngai tơdăm Nguyễn Tất Thành hlôi iŏk hơnăn Văn Ba, đei iŏk jang tơgŭm pai xa. Tơ̆ Anih Pơdăh đei minh ƀar hlak chih găh jên khei kơ dôm bơngai jang lơ̆m duk, lơ̆m hlak chih kơsô̆ âu noh bơ̆n ƀôh đei hơnăn Văn Ba, teh đak An Nam, jang tơgŭm pai xa, đei kla jên khei noh 45 Frans Phlăng, hơtŏ hăm 4 hlak 5 hao, minh kơsô̆ jên tŏ xĕt xot lơ̆m khei năr noh. Dôm hla bar chih răk, um rŭp, tơmam drăm đei pơdăh tơ̆ anih pơdăh âu adoi jing dôm tơdrong kăp gĭt đei ƀôh lơ̆m hnưr erih, đei kơdih tơdrong tơroi adrô̆. Jăh vă tơroi truh hlak chih kơsô̆ jên khei kơ dôm bơngai jang lơ̆m duk Amiral Latouche Tréville hlak chih găh kơsô̆ atŭm hăm dôm tơmam drăm đei ‘măn ăh anih pơdăh gơh tơgŭm ăn tơmoi truh tơmang hlôh vao hơdăh hloh găh tơdrong yơ yak tơchă trong dŏng teh đak hăm tơdrong hrat hrĭn tơnap tap đơ̆ng Ƀok Hô”.

Ƀơ̆t năr Kuôk khanh năr 2/9 dăh mă tơbăt ‘năr rơneh Ƀok Hô năr 19/5, Anih Pơdăh Hồ Chí Minh – tơ̆ plei tơm HCM hơnơ̆ng xơng lơ tơmoi truh tơmang păng ƀlŏk hơdơ̆r kơ Ƀok Hô. Mă xơnăm hơ ioh dăh mă hlôi ‘lŏ, mă bơngai Việt Nam dăh mă bơngai teh đak đe, rim bơngai adoi tơƀôh đon bơnôh băt ‘mêm păng hmach bơnê hăm dôm tơdrong plang tih tên đơ̆ng Ƀok: “Rim ‘măng truh tơ̆ âu noh inh pơ ư pơ ang kơ minh bơngai kon kơ hơdrung hơdrĕch đei minh ƀă kră hlôi tơrĕk tơvei hơdrung hơdrĕch po thoi yơ. Rim ‘măng truh tơ̆ âu noh ƀrơ̆k kơ jơhngơ̆m. Hăm tơdrong chơng kon năm truh tơ̆ âu duh thoi ăi, inh hăt hot ‘meh tơroi ăn kơ kon băt adrol anih âu, vă ning mônh kơnh ăh kon hơ ioh năm hŏk gô băt hơdăh tơdrong mă âu thoi yơ”.

Lơ̆m kơsô̆ tơdrong kơchĕng noh đei lơ nơ̆r pơma tơbang đon bơnôh kŭp yom hăm Ƀok păng inh chih iŏk minh chăl nhen tơ̆ hơla âu: “Ƀok ăi, âu jing ‘măng mă blŭng inh năm truh dơnŏk duk Nhà Rồng, ƀrơ̆k kơ jơhngơ̆m tơpă păng pơ ư pơ ang kơlih dôm tơdrong kiơ Ƀok hlôi jang kơ đe kon  mon kon xâu. Inh păng đe boăl gô ling lang ƀlŏk hơdơ̆r kơ Ƀok păng gô adrin hŏk pơhrăm, yuk kiơ̆ trong jang dơnưp đơ̆ng Ƀok”.

Oei boăl sinh viên ‘nao truh đơ̆ng Khánh Hoà năm tơmang tơ̆ Anih Pơdăh chih: “’Măng mă blŭng đơ̆ng rŏng 18 xơnăm erih tơ̆ Khánh Hòa, inh atŭm hăm đe boăl năm tơmang Anih Pơdăh Hồ Chí Minh hăm pơkăp sinh viên ‘nao tơ̆ plei tơm đei krao hơnăn Ƀok. Yak jơ̆ng truh tơ̆ âu, măh ƀrơ̆k kơ jơhngơ̆m, nhôn pơtruh nơ̆r hmach bơnê kơ tơdrong plang tih tên âu đơ̆ng Ƀok ăn hơdrung hơdrĕch po”.

Hăm kơjă kăp gĭt kơ hnưr erih tơguăt hăm tơdrong jang kăch mạng đơ̆ng Ƀok Kơdră Hồ Chí Minh, Bến Nhà Rồng, Anih Pơdăh Hồ Chí Minh- tơ̆ plei tơm HCM hlôi jing um pơtih kơ plei tơm đei krao hơnăn Ƀok păng jing tơdrong pơ ư pơ ang kơ kon pơlei jâ̆p teh đak. Đơ̆ng anih âu, Ƀok hlôi pơtơm hơyak 30 xơnăm vă tơchă "Hiôk hian ăn kon pơlei inh, Rơngei xơnêp xơnoa ăn teh đak inh".

Lan chih păng pơre nơ̆r