VOV4.Bahnar – Tơring }ư\ Pơ\ng (Chư\ Pơ\ng), apu\ng Krông {u\k ‘no\h tơring ke\ch mang kơ dêh char Dak Lăk. Đe\i Đảng, Kơdră te\h đak lăng ba kơ jăp, tơring }ư\ Pơ\ng hre\i au hlôi jing an^h hơdăh ang rang ‘lơ\ng lơ\m ato\k tơ iung mu\k drăm – tơpôl, tơdrong er^h sa kơ kon pơle\i roi năr roi hiôk hian, tơdrong sơđơ\ng ch^nh tr^ păng sơđơ\ng tơpôl đe\i ve\i lăng kơ jăp. 

            Lơ\m ‘măng tơblăh Mi do\ng te\h đak, kon pơle\i rim hơdrung tơring }ư\ Pơ\ng, apu\ng Krông {u\k, dêh char Dak Lăk tơgoăt tơgoăl m^nh nơ\r [ơ\r đon kiơ\ Đảng, iung tơblăh tơpu\h hu\t ayăt. Kon pơle\i tơring }ư\ Pơ\ng hlôi nuih mơng pran kơtang ve\i lăng kơ jăp an^h, chơ pơ tru\h ăn rơ bau tân phe [a ăn [o# đo#i.  

             Hlo\h 10 sơnăm, năm tơ\ au, }ư\ Pơ\ng hlôi tơ pl^h ‘nao. U|nh hnam kon pơle\i to\k lơ tru\h 2.100 pơbu\ng hnam, hăm 10.000 ‘nu măt bơngai. Kon pơle\i ve\i kơ jăp tơdrong joăt joe ke\ch mang, atu\m d^h băl hơdrin jang sa, hơto\k tơ ring }ư\ Pơ\ng jing an^h rang hơdăh găh ato\k tơ iung mu\k drăm, tơpôl, sơđơ\ng ch^nh tr^. Mă kăl rim tơdrong jang tơgu\m djru đơ\ng te\h đak, đơ\ng no\h tơmơ\t kơtang lơ\m tơ iung pơ jing trong hnam, xut xa pơngot rơve\t, kon pơle\i đe\i rơvơn hơdrin jang sa đe\i to\k jing pơdro\ng so\ng sa jơnap.

             Tơdăh đunh kơ au 5 sơnăm, lơ\m tơring đe\i 700 u\nh hnam dơnu\h, ‘no\h hre\i au lăp pă hlo\h 100 u\nh hnam dơnu\h. Kiơ\ hla bơar ch^h tơbăt ‘nao hlo\h, hlo\h 90% u\nh hnam lơ\m tơring jang sa đe\i io\k yua đơ\ng 100 tr^u hlak jên năm tơ\ lơ, lơ\m au đe\i 20% u\nh hnam găh u\nh hnam pơdro\ng jang sa lơ\m sơnăm io\k đe\i đơ\ng 500 tr^u hlak jên tru\h kơ ti hlak jên. U|nh hnam [ok Ama H’Lip, oe\i tơ\ Buôn Tlan ‘no\h m^nh lơ\m dôm u\nh hnam lơ\m tơring jang sa io\k đe\i đơ\ng 300-400 tr^u hlak jên lơ\m m^nh sơnăm đơ\ng chehphe păng ‘long găr sơlơ\k tơroi tơbăt: “Jang sa io\k đe\i kơ u\nh hnam đơ\ng pơgar chehphe, pơgar ‘long găr sơlơ\k lơ\m 1 sơnăm hlo\h 400 tr^u hlak jên. Sơnăm 2015 ple\i ư\h kơ ăl kơna u\nh hnam io\k đe\i 10 tân lơ\m 4ha chehphe. Ba je\i hlôi rong ‘me kon hơ ‘lơ\p ‘lơ\ng hơ iă, ăn đe hăp chă ho\k pơ hrăm tôm, ba je\i hlôi chă chrek asong te\h oe\i, jang sa ăn kon dro\ nglo, dro\ kăn đe\i u\nh hnam păng m^nh ‘nu kon dro\ kăn ‘no\h pơm kô pơtho păng m^nh ‘nu kon dro\ kăn dơ\ng ‘no\h to\k bo\k ho\k sư pham mâm non tơ\ hnam trương đăi ho\k Tây Nguyên.”

        Tơ\ }ư\ Pơ\ng, đ^ đăng hơ io\h tôm sơnăm năm ho\k je\i đe\i năm ho\k pơ hrăm ngăl; mư\h kon pơle\i chă j^ pơlo\ tro\ tơ ngie\t đe\i [ok thây pơgang kơ hnam pơgang tơring ve\i lăng năng tông tơnăp. {ok Aê Hao, kră pơle\i kơ pơle\i Drơ\ng Điêt, tơring }ư\ Pơ\ng hlôi vă je# 80 sơnăm, ‘no\h m^nh ‘nu [o# đo#i so hlôi đe\i ‘măng vang tơblăh tang găn ayăt Mi do\ng ăn pơle\i, dang e\i đe\i [o#h hơdăh tơdrong tơ pl^h ‘nao kơ pơle\i pơla }ư\ Pơ\ng chơt hơ iă ‘nă hal tơroi tơbăt: “ Sơ\ tơblăh vang hrang tơ [et tơnap tap dêh, pơm ăn băt dôm yơ tơdrong ơ\h sơ ‘ngon hiong răm tơ\ au. Mă le\i hre\i au hlôi đe\i tơ pl^h ‘nao, đe\i u\nh hơyu\h te\h đak, đe\i trong man ‘lơ\ng, đe\i hnam trương ho\k, chă j^ jăn ‘no\h đe\i hnam pơgang … [o#h đe\i tơdrong au ba chhôk hơ iă dêh”.

             {ok Y Blưn Mlô, Kơ ie\ng Kơdră che\p pơgơ\r tơring }ư\ Pơ\ng sơkơ\t hơdăh, hre\i au }ư\ Pơ\ng đe\i hlo\h 3.500ha chehphe hlôi ple\i, kơ hre\ng hektar ksu, tiu, ‘long găr sơlơ\k, hơve\n chu\n na [a đak … Kon pơle\i hơdrin vang tơ iung pơ jing tơring tơrang ‘nao, tơdrong er^h sa kơ kon pơle\i roi tơ pl^h hơ iă. {ok Y Blưn Mlô tơbăt: “Đơ\ng sơnăm1986 năm tơ\ au, kon pơle\i hlôi băt hơdăh găh tơdrong ato\k tơ iung mu\k drăm ve\i lăng sơđơ\ng tơring, kon pơle\i hơdrin chă jang sa re\i pơtăm rong kon tơrong phara d^h băl. Hre\i au, tơdrong er^h sa kơ kon pơle\i roi năr roi sơđơ\ng, jơnap. Pơtêng hăm sơ\, hre\i au tơdrong er^h sa kơ kon pơle\i chơt hiôk hlo\h bơih.”

      Dôm tơdrong kơnăl đơ\ng tơblăh vang sơ\ hlôi vă hiong dong. }ư\ Pơ\ng hre\i au hlôi tơ hru\k ăn kơpo kơmau jơk [l^k [la\k glơch glach kơ chehphe, ‘long sa ple\i, dôm pơbu\ng hnam [rông [rang ‘lơ\ng lie\m. Kon pơle\i m^nh jơhngơ\m đon tơ iung pơ jing tơring tơrang ‘nao }ư\ Pơ\ng, tơgăl hăm groi te\h ke\ch mang nuih mơng pran kơtang.

Bơngai ch^h: Za Wut

Tơblơ\ nơ\r: Amazư\t