VOV4.Bahnar - Pơhlom 6, 7 xơnăm kơ âu, bngai pơtăm tiu lơ\m ja#p teh đak pơma atu\m păng dêh char Dak Nông pơma adro# chơt hơ iă kơlih kjă tiu kăp hơnơ\ng. Hăm kjă xđơ\ng đeo kơhre\ng unh hnam kon pơlei hlôi klaih đơ\ng hin dơnuh păng đei lơ bngai hlôi jing pơdro\ng lơ\m 3, 4 xơnăm. Hăm tơdrong hiôk găh teh hơyuh to# ‘mi, lơ\m 10 xơnăm kơ âu tơm tiu đei lăng jing ‘long pơtăm tơm tơ\ apu\ng Dak Song, dêh char Dak Nông. Găh xăh Nâm N’Jang, tơring đei lăng jing anih tơm pơtăm tiu kơ apu\ng  Dak Song.

Atu\m hăm kang [o# xăh Nâm N’Jang, apu\ng Dak Song, dêh char  Dak Nông nhôn năm truh pơgar tiu jơk [l^k kơ unh hnam [ok Võ Văn Khuân, oei tơ\ thôn 3. Xơ\ noh thây pơtho đơ\ng xơnăm 1980, yuơ mu\k drăm unh hnam tơnap tap, jên khei jang ưh kơ măh axong ăn tơdrong erih unh hnam noh [ok xkơ\t apinh pơdơh kơ jang vih tơ\ hnam jang mu\k drăm. Truh xơnăm 1990 oei unh om, đei me\ [ă axong ăn 20 tơm tiu atu\m hăm to\ xe\t kon jên, khei năr blu\ng, [ok atu\m hăm hơkăn pơtăm tơh hơ[o vă pơyua lơ\m unh hnam. Truh xơnăm 1995 [ok pơkơ\ng hla bar yua teh to\k io\k jên đơ\ng anih mong jên, vă io\k jên răt jrăng păng răt teh vă pơtăm tiu. Hăm tơchơ\t pơm pơdro\ng atu\m hăm trong pơm jang kiơ\ khoa ho\k noh adro# đơ\ng ro\ng 4 xơnăm pơ ‘nam pơm jang, pơgar tiu unh hnam hlôi pơyua đơ\ng 4 truh 6 kilogam lơ\m minh tơm, duh đơ\ng noh [ok pơtơm răt teh vă pơih xă hơgăt pơtăm tiu păng pu\n ai truh hăm [ok Khuân [ơ\t kjă tiu to\k kăp đơ\ng 50, 70, đang kơ noh to\k kpal 100 rơbâu hlak jên minh k^.

Truh khei năr âu [ok oei đei hloh 30 héc ta tiu lơ\m noh đei 20 héc ta to\k bo\k lơ\m khei năr pe\ plei, 10 héc ta pơtăm ‘nao đei đơ\ng 2 truh 3 xơnăm. Xơnăm 2013 [ok đei yua hloh 80 tấn tiu kro truh xơnăm 2014 noh hloh 100 tấn, hăm kjă nhen dang ei noh đơ\ng ro\ng kơ jên hoach jang [ok Khuân oei đei yua je# 10 tih hlak jên minh xơnăm. {ok Võ Văn Khuân - oei tơ\ xăh Nâm N’Jang, apu\ng Dak Song, dêh char Dak Nông tơroi: “Tiu roi năr roi đei kjă kăp, lơ\m tơdrong mong đơ\ng lơ xơnăm, jên axong pơtăm tiu truh dang ei adoi đei lơ tơm tiu, rim xơnăm pơtăm to\ xe\t to\ xe\t dơ\ng. Xơnăm âu inh đei yua pơhlom 100 tấn, kjă kăp [iơ\ noh unh hnam inh chơt hơ iă dêh.”

{ok Lê Trọng Quyết oei tơ\ thôn 4, xăh Nâm N’Jang ăn tơbăt: “Unh hnam inh đei 2 ha tiu pe\ plei. Xơnăm âu, pơgar tiu unh hnam inh đei yua lơ hloh dôm xơnăm adrol ki, đei truh 6 tấn/ha. kjă tiu xđơ\ng păng đei plei lơ noh xơnăm âu unh hnam inh adoi đei yua lơ mơ\n. Ưh kơ jo# jên hoach axong jang, tơdrong vei lăng păng pe\ rim héc ta tiu noh đ^ pơhlom 200 triu hlak jên, păng oei đei cheh truh 500 triu hlak jên. Tơm tiu jing ‘long pơtăm tơm kơ unh hnam inh noh hăm kxo# jên cheh âu, inh gô pơtoi ‘măn to\ xe\t vă pơtoi axong jang ăn pơyan đơ\ng ro\ng kơnh, răt kmăi kmo\k vă pơchoh teh ‘nhe\t vă da [iơ\ hoach jơhngơ\m đak pơ uh pơm jang jơ\ng ti”.

Kiơ\ kơ dôm unh hnam pơtăm tiu đunh xơnăm, hăm kjă xđơ\ng nhen dang ei, tơdrong mă rim bngai, rim hnam pơtăm tiu jing tơdrong [ônh kơ vao. {ok Đặng Văn Cần- xăh Nâm N’Jang, apu\ng Dak Song, dêh char Dak Nông ăn tơbăt: “Tơpă lơ\m dôm xơnăm tơje# âu kjă kăp noh kon pơlei hơ iă pơ ‘nam jang tiu, ‘meh vă ăh xơnăm 2015 kjă thoi yơ gơh xđơ\ng vă kon pơlei rơhơi jơhngơ\m pơtoi jang tiu”

Hăm dôm bngai ‘măng mă blu\ng joă jơ\ng truh xăh Nâm N’Jang rim bngai măh chre\ng kơ măt, kơlih rok kiơ\ 2 păh trong ie\ năm tơ\ xăh pơtoi hăm pơlei noh đei kơ hre\ng to\ hnam man kjăp ‘lơ\ng hăm um ru\p ‘nao ako\p kjă truh kơ hre\ng tih hlak jên.

Kiơ\ jơnu\m pơgơ\r kơ anih jang vei lăng kon pơlei xăh Nâm N’Jang, apu\ng Dak Song, dêh char Dak Nông, kjă tiu to\k kăp lơ\m kplăh hơgăt pơtăm roi năr roi lơ noh mu\k drăm kon pơlei lơ\m dôm xơnăm kơ âu adoi tơplih hơto\k. Dang ei lơ\m xăh đei vă je# 200 héc ta tiu hăm tơdrong đei yua pơhlom 3 tấn 5 tă lơ\m minh héc ta păng rim xơnăm xăh Nâm N’Jang ato\k 300 héc ta tiu pơtăm ‘nao dơ\ng. {ok Phạm Quang Nam- Pho\ kdră anih vei lăng kon pơlei xăh Nâm N’Jang, apu\ng Dak Song, dêh char Dak Nông ăn tơbăt: Lơ\m dôm xơnăm tơje# âu đei lơ unh hnam kon pơlei lơ\m xăh, gơnơm đơ\ng pơtăm tiu noh đe ye\t răt kơte\ch gre hơyuh, bơ\ hnam man, đei io\k yua tơm đơ\ng pơtăm tiu. Hăm xăh dang ei đei pơhlom 2000 héc ta tơm tiu. Trong jang atu\m kơ xăh noh pơtru\t kon pơlei ne\ pơih xă hơgăt pơtăm tiu mă athei tơre\k găh tơdrong io\k yua, kơlih hăm tơm tiu noh jing ‘long pơtăm hiôk [ơm pơrang, tơdrong vei lăng adoi tơnap mơ\n. Yuơ noh pơkăl kon pơlei păng anih jang kpal jang atu\m kjăp hăm jơnu\m pơgơ\r tơring lơ\m chă io\k yua tơdrong rơgei găh khoa ho\k kih thuơ\t lơ\m pơm jang vă tơjur tơdrong [ơm pơrang hăm tơm tiu vă mih ma duch nă đei yua lơ hloh.  

Băt hơdăh kjă kăp g^t đơ\ng tơm tiu pơyua ăn kon pơlei roi năr roi tih, noh jơnu\m pơgơ\r dêh char Dak Song, dêh char Dak Nông hlôi pơgơ\r anih choh jang xa kơ apu\ng hơnơ\ng pơih lăm ho\k, pơtho găh kih thuơ\t vei lăng tơm tiu ăn lơ unh hnam kon pơlei vă hơto\k tơdrong pơm jang. ‘Ngoaih kơ noh, apu\ng to\k bo\k oei tơle\ch bơ\ hla bar vă pơjing jơnu\m jang găh tiu Dak Song, vă tơre\k pơjing hơnăn tiu kơ apu\ng hăm tơdrong ‘meh hơto\k tơdrong ‘lơ\ng [ơ\t te\ch tơle\ch lơ\m tơring. Dang ei apu\ng Dak Song đei vă je# 5700 héc ta tiu, hăm tơdrong io\k yua hloh 7420 tấn, kơche\ng kxo# âu gô ato\k lơ hloh lơ\m xơnăm 2015. {ok Lê Hoàng Vinh – Kdră anih choh jang xa păng ato\k tơring pơxe\l apu\ng Dak Song, dêh char Dak Nông ăn tơbăt: Đei tơdrong tơgu\m đơ\ng dêh char, anih axong jang, anih jang khoa ho\k ko\ng nghe# păng tơdrong pơgơ\r jang đơ\ng anih jang apu\ng duh nhen anih vei lăng kon pơlei hlôi pơgơ\r hop ako\m găh tiu kơ apu\ng Dak Song. Truh dang ei đei 130 ‘nu vang jang, mă blu\ng duh hơmet pơ ‘lơ\ng xkơ\t pơm jang lơ\m khei năr truh. Nhôn adrin xkơ\t tơdrong vă jang tơmơ\t ăn jơnu\m jang găh ato\k tơ iung păng tơmơ\t bngai jang ‘nao vă hơto\k anih dơ\ng kơ jơnu\m jang păng tơre\k truh pơjing hơnăn atu\m găh tiu Dak Song.

Hăm dôm bngai nhen [ok Khuân, [ok Quyết, dăh mă dôm unh hnam pơtăm tiu lơ\m tơring Nâm N’Jang, Dak Song, tơm tiu ưh kơ adro# jing ‘long pơtăm tơm lơ\m ato\k mu\k drăm mă oei đei lăng jing tơdrong pơxêh pơm ăn đe ye\t đơ\ng bngai jang mir hin dơnuh jing dôm bngai pơdro\ng jơnap đơ\ng kơdih đak pơ uh po.

                                                                    Lan chih păng rapor