VOV4.Bahnar - Pơlei Ngoang, xăh Thẳm Dương, apu\ng Văn Bàn, dêh char Lào Cai ataih đơ\ng anih jang apu\ng pơhlom 20 kxo#, hăm hloh 80 unh hnam kon pơlei, 100% noh bngai Thái. Tơdrong erih kon pơlei tơ\ âu gơnơm lơ\m choh jang xa đe\ch. Đơ\ng xơnăm âu truh xơnăm mă nai, mă tơdrong erih đei lơ tơplih, mă lei drăkăn Thái tơ\ tơring âu adoi răk vei khôi nhôm găm hơnenh đơ\ng kră xơ\.

            Pơmai Quàng Thị Xen, erih tơ\ pơlei Ngoang to\k 46 xơnăm. Đơ\ng năr oei unh om, pơmai pơtơm nhôm găm hơnenh. Kiơ\ kơ pơmai Xen: âu jing khôi đei đơ\ng kră xơ\, nhôm găm hơnenh noh kjăp, tang găn pơrang hăm hơnenh păng duh jing khôi guăng ‘lơ\ng kơ bngai drăkăn Thái [ơ\t oei klo: “Inh nhôm găm hơnenh đơ\ng to\k 20 xơnăm, oei klo noh nhôm găm hơnenh, kiơ\ khôi năm oei tơ\ hnam klo noh athei nhôm, mưh ưh nhôm găm noh me\ găh klo ưh kơ hiôk jơhngơ\m ôh, io\k klo bơih noh athei nhôm găm hơnenh, kiơ\ yă [ok xơ\ noh ưh kơ gơh hu\t le# khôi nhôm găm hơnenh kơ hdrung hdre\ch po”  

Đơ\ng kră xơ\, bngai drăkăn Thái tơ\ âu tam mă oei kơ đe noh hơnenh kok kơmluông. Mă lei ăh oei klo bơih noh pơmai oh athei nhôm găm hơnenh. Kơlih kon pơlei kơche\ng, khôi nhôm găm hơnenh noh jing gru xkơ\t tih vơ\ kơ bngai drăkăn păng jing khôi kơ bngai drăkăn adrol vih oei tơ\ hnam găh klo, ưh kơ đei nhôm găm hơnenh noh ưh kơ x^ bngai drăkăn dơnưp. ‘Ngoaih kơ noh, kon pơlei duh akhan: Nhôm găm hơnenh duh jing tơdrong vei xđơ\ng [lep đơ\ng hơnenh, xo\k kơmâu găm hăm hơbe\n ao hru\k, tơmam pơro\ ăn hơkâu jăn đei kơmâu găm kơ kon pơlei nhen kơn găm, hơbe\n nhôm đak găm.

Adrol kơ nhôm găm hơnenh, pơmai oh athei pơ ‘ngoaih rơgoh hơnenh, ôp lơ ‘măng hăm plei pơnang kro. Đe hơnơ\ng năm io\k tơ\ bri ‘long mạy chiến (hdre\ch ‘long gơh xa hla) ‘nhăk vih chet le# kơđoh, đang kơ noh xoh khoi. Ăh khoi noh ‘long mă âu le\ch đak găm, kon pơlei io\k xăng dăh mă mam hơtăng đe krao “ Khang chi ” vă pơdo\. Đang kơ noh io\k kơtăk găm âu pik ăh hơnenh truh lai yơ hơnenh jing găm. Pơtoi kơ noh, đơ\ng ro\ng 3 truh 5 năr noh pơtoi xoh tơm mă âu dơ\ng vă io\k kơtăk găm nhôm găm hơnenh vă hăp kjăp. Lơ\m dôm năr blu\ng nhôm găm, pơmai oh athei gơ\t ne\ xa tơmam xa to#, hơ ngeo, mă kăp noh ne\ xa tơmam hơrăng dêh hnang.

          Tơdrong erih roi năr roi ato\k tơ iung, lơ tơdrong joh ayo\, khôi juăt joe adoi hiơt hiong. Duh nhen thoi noh, khôi nhôm găm hơnenh truh dang ei pă đei oei yua lơ tơ\ lơ tơring bngai Thái, pơtăl kơ noh jing tơdrong vei ăn hơnenh kok yuơ đơ\ng xat hơnenh hăm kem, dăh mă [ak sih hơlen hơnenh pơro\ pơguăng. Mă lei pơmai oh tơ\ pơlei Ngoang adoi oei che\p vei khôi kră juăt joe âu. Đe oh truh xơnăm tih vơ\, tơ oei unh om noh đei me\, yă, pơmai pơtho tơbăt ăn trong nhôm găm hơnenh kiơ\ khôi kră xơ\. Oh Nguyễn Thị Mạnh, 17 xơnăm tơ\ pơlei Ngoang, xăh Thẳm Dương ăn tơbăt:“Inh ning mônh kơnh oei klo duh nhôm găm hơnenh. Mưh ưh kơ nhôm noh đe akhan ưh kơ x^ bngai ‘lo\, ưh kơ x^ bngai Thái. Khôi juăt joe âu đei đơ\ng đunh bơih, tơ\ pơlei inh adrol kơ vih oei găh hnam klo noh athei nhôm găm hơnenh ‘mơ\i”

          Khôi nhôm găm hơnenh kơ drăkăn bngai Thái hlôi đei đơ\ng đunh xơ\. Tơdrong vei răk tơ[ăk mong khôi juăt joe kơ pơmai oh bngai Thái tơ\ pơlei Ngoang, xăh Thẳm Dương, apu\ng Văn Bàn, dêh char Lào Cai jing tơdrong jang kăp g^t vă khôi juăt joe âu ưh kơ đei hiơt hiong.   (Lan tơblơ\ nơ\r Bahnar)