Kang ƀô̆ tơring groi kông Quảng Ngãi atŭm băl “vang jang”
Thứ bảy, 06:00, 25/04/2026 Lan chih tơblơ̆ Lan chih tơblơ̆
VOV.Bahnar – Đơ̆ng rŏng kơ jang kiơ̆ pơkăp jơnŭm pơgơ̆r tơring 2 tăl, tơdrong jang tơ̆ xah tŏk lơ hloh. Hăm tơdrong hrat 'noh, khul kang ƀô̆ tơ̆ tơring groi kông kơ dêh char Quảng Ngãi hlôi kơchăng pơkăp tơdrong jang, iŏk jang lơ tơdrong jang, hơdrin “vang jang” vă vei sơđơ̆ng tơdrong jang gơh hiôk hian pơvih ăn kon pơlei. Tơdrong jang tơjê̆ hăm kon pơlei, tơguăt hăm kon pơlei adoi tơgŭm ăn kang ƀô̆ tơtom băt hơdah, sek tơlang dôm tơdrong đei ƀôh tơ̆ tơring.

Tơ̆ xah Măng Đen, tơdrong jang tŏk lơ jô̆ đơ̆ng rŏng kơ pơtơm iŏk jang kiơ̆ pơkăp jơnŭm pơgơ̆r tơring 2 jăl, mă kăl noh lơ̆m khei năr tơdrong tơmang pơhiơ̆ hơtŏk tơ-iung tenh kuăng. Xah đei tơ-iung pơjing đơ̆ng tơdrong tơmơ̆t hơdoi 3 xah Đăk Tăng, Măng Cành păng thĭ trâ̆n Măng Đen (apŭng Kon Plông, dêh char Kon Tum so), đei teh să jê̆ 40 rơbou hectar, hloh 9 rơbou măt kon pơlei, lơ̆m noh 80% noh kon pơlei kon kông.

Tơring să, kon pơlei oei hơrih rah rai noh tơdrong jang vei lăng hơdrol ki hlôi tơnap tap, dang ei roi trăp trĭn hloh ah mă tơdrong jang akŏm vih tơ̆ xah. Yă Nguyễn Thị Thùy Trang, tơ-'ngla minh hơnih oei pơdơh tơ̆ Măng Đen akhan, mă hơnih jang kơmăi kơmŏk tơroi tơbăt tam mă drơ̆ng minh mă lei lơ noh đei sek tơlang trŏ pơkăp: “Inh ƀôh hơdah đe kơdră kơpal, 'nhŏng pơmai kang ƀô̆ kơ jơnŭm pơgơ̆r tơring chă tơmơ̆ng nơ̆r pơtruh, hơnơ̆ng akŏm jơ năr ăn hơnih jang mŭk drăm. Pơtih nhen tơƀơ̆p vă băt hơdah sơnăm ou ki hlôi jang đei yă kiơ? Jơnŭm pơgơ̆r tơring adoi tơmơ̆ng nơ̆r pơtruh đơ̆ng hơnih jang mŭk drăm vă jơnŭm pơgơ̆r tơring đei trong chă hơmet mă trŏ ƀlep, adoi nhen vă hơtŏk tơ-iung tơnăp hloh hăm tơdrong jang tơmang pơhiơ̆ tơ̆ Măng Đen”.

Tơ̆ xah Kon Plông, hrat đơ̆ng tơdrong jang đơ̆ng rŏng kơ tơmơ̆t hơdoi noh ƀôh tŏk hơdah. Xah đei tơ-iung pơjing kiơ̆ tơmơ̆t hơdoi 3 xah Ngọk Tem, Hiếu păng Pờ Ê, đei teh să jê̆ 56 rơbou hectar, kơsô̆ măt kon pơlei hloh 9.500 'nu bơngai, lơ̆m noh kon pơlei kon kông đei truh 95%, đei thôn hơtaih đơ̆ng hơnih jang xah hloh 60 km.

'Nhŏng Trần Nguyễn Hữu Nghĩa, juăt jang gah joh ayŏ – tơpôl xah Kon Plông dang ei jang hơdoi 5 tơdrong jang: joh ayŏ, tơplŏng kơdou, tơmang pơhiơ̆, unh hnam păng jang pơgang. Đơ̆ng rŏng tơmơ̆t hơdoi, yư lĭu chih răk đơ̆ng 3 xah đei tơmơ̆t atŭm pơm ăn tơdrong vei lăng tơnap hloh, lơ̆m kơplah tơring noh să, pơm ăn kang ƀô̆ athei hơnơ̆ng năm tơ̆ tơring.

Lơ̆m 5 tơdrong pơgơ̆r jang, gah jang pơgang noh tơnap hloh kơyuơ ưh kơsĭ tơdrong juăt, noh 'nhŏng Nghĩa hơnơ̆ng akŏm pơma dơnuh hăm đe kơdră hơnih jang pơgang vă băt hơdah tơdrong, tơgŭm tơtom ăn kơdră pơgơ̆r tơring. 'Nhŏng Trần Nguyễn Hữu Nghĩa kơchăng chih akŏm hơdah khei năr pơm jang lơ̆m giĕng, asong jơ năr mă trŏ ƀlep tơdrong jang tơ̆ hơnih jang păng năm truh tơring kon pơlei oei xa: “Inh asong jơ năr mă trŏ ƀlep. 'Năr ƀar păng 'năr pơđăm rim giĕng, inh năm tơ̆ thôn vă băt hơdah tơdrong đei. Kơlih băt pơma nơ̆r kon kông noh inh chă yak jang ƀônh ƀŏ hloh. Akŏm bot jơnŭm pơgơ̆r, mă lei kơsô̆ bơngai jang ưh kơ tôm kơlih tơring iŏk vei lăng noh tôch kơ să. Kang ƀô̆ tơring kơdih chă hŏk pơhrăm, tơguăt kơjăp hăm tơring vă tom băt tơdrong, păng tơroi ăn đe kơdră kơpal băt vă dah đei tơchơ̆t pơgơ̆r pơm jang”.

Tơpă ăn ƀôh, tơring kon pơlei kon kông noh đei lơ tơdrong gĭt phara hăm kang ƀô̆ jang tơ̆ tơring. Athei hlôh vao khôi juăt, nơ̆r pơma kơ kon pơlei vă chă tơroi tơbăt gơh tơnăp hloh. Khei năr ou ki, Hơnih jang vei lăng kon pơlei xah Kon Plông hơtŏk kơtang tơdrong iŏk yua kơmăi kơmŏk 'nao tơroi tơbăt, tơplih kơmăi kơsô̆ lơ̆m vei lăng, pơgơ̆r jang. Kơsô̆ hla bar pơm trư̆k tuyê̆n đei hloh 96%, tôm hla bar noh đei pơm hăm kơmăi kơsô̆ đơ̆ng mă blŭng hloi. Hơnih pơvih hla bar hanh chĭnh kŏng tơ̆ xah đei pơm jang hơbĕch, atŭm hăm noh iŏk jang kiơ̆ sơnong kơ 25 khul jang kơmăi kơsô̆ tơ̆ dôm thôn, tơgŭm sek tơlang lơ tơdrong kăl kơtă tơ̆ tơring hloi.

Atŭm hăm noh, tơring tơrĕk gah vei lăng năng tông joh ayŏ tơguăt hăm hơtŏk tơmang pơhiơ̆. Tơdrong joh ayŏ Xơ Đăng tŏk bŏk đei hơmet pơ-'lơ̆ng, pơkăp truh tơdrong vei răk tơƀăk mong um ai joh ayŏ, păng pơjing hloi tơmam drăm tơmang pơhiơ̆ kăp gĭt, pơjing đei tơdrong pơdrơ̆ng lơ̆m tơpôl kon pơlei păng tơgŭm ăn jơnŭm pơgơ̆r tơring lơ̆m tơdrong pơm jang kiơ̆ pơkăp tơgŭm.

Ƀok Đặng Đình Toán, Phŏ Kơdră Hơnih jang vei lăng kon pơlei xah Kon Plông, dêh char Quảng Ngãi ăn tơbăt, tơdrong pơm jang dang ei lơ hloh 2 'măng, phŏ mah 3 'măng hloi pơtêng hăm hơdrol ki, pơm ăn kang ƀô̆ jang tơ̆ tơring athei kơchăng pơtrŏ vă keh đang sơnong jang đei pơjao: “ 'Nhŏng oh lơ̆m hơnih jang chă tơgŭm dih băl lơ̆m pơm jang, 'noh mă gơh keh đang tơdrong jang đe pơjao ăn. Jơnŭm pơgơ̆r tơring tơguăt hăm kon pơlei 'noh đơ̆ng kang ƀô̆, bơngai jang 'noh nhôn athei tơguăt tơjê̆ hăm kon pơlei păng tơmơ̆ng nơ̆r pơtruh đơ̆ng kon pơlei lơ hloh hăm dôm tơdrong jang hơdah. Mă kăl, athei năm truh tơring kon pơlei oei xa, 'noh bơ̆n mă băt hơdah dôm tơdrong kăl kơ pơm jang tơ̆ tơring”.

Jơ̆p dêh char Quảng Ngãi dang ei đei 96 hơnih jang hanh chĭnh tơ̆ xah. Lơ̆m tơdrong pơkăp bot jơnŭm pơgơ̆r tơring, khul kang ƀô̆ jang tơ̆ tơring hlôi kơchăng pơtrŏ, brư̆ brư̆ “vang jang” vă vei sơđơ̆ng tơdrong jang gơh tơnăp. Mă hrat dêh hnang, lơ kang ƀô̆ tơring groi kông oei hơbĕch hơbal asong tơdrong jang, athei sek tơlang dôm tơdrong kăp gĭt mă kon pơlei kăl hloh.

Ƀok Hồ Văn Niên, Ƀĭ thư Tĭnh uy Quảng Ngãi pơtruh nơ̆r, athei hơtŏk tơdrong asong sơnong pơgơ̆r jang tơguăt hăm asong bơngai jang; kăt tơjur hla bar hanh chĭnh; hơtŏk jang đei jơnei tơdrong jang kơ jơnŭm pơgơ̆r tơring 2 jăl; hơtŏk tơdrong asong jang, tĕch pơdro:  “Rim khŭl pơgơ̆r jang, rim hơnih jang, rim tơring kơ dêh char athei pơm jang mă tơnăp păng pơgơ̆r jang đei jơnei Tơchơ̆t đơ̆ng Hơnih pơgơ̆r jang kơ dêh char gah hơtŏk 'lơ̆ng khŭl kang ƀô̆ jang trŏ hăm sơnong pơjao jang lơ̆m chăl 'nao dang ei. Đe Kơdră pơgơ̆r jơnŭm pơgơ̆r tơring 2 kâ̆p vei sơđơ̆ng 'lơ̆ng, pơm jang tơnăp, pơtrŏ hăm tơdrong jang đei pơjao ăn lơ̆m chăl 'nao hrei ou".

Lan chih tơblơ̆

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC