VOV4.Bahnar - Kiơ\ đơ\ng Dơno\ an^h vei lăng sơđơ\ng trong nơnăm Te\h đak, sơnăm 2019 sar bar trong nơnăm hlôi tơ jur pơ đ^ 3 tơdrong pơkăp găh ‘măng chă tơtơm, tơ\m, hơlu\k, măt bơngai lôch păng bơngai rơka. Mă lei, lơ\m ako\p 16.000 ‘măng gre tơtơ\m tơ\m hơlu\k hlôi pơm ăn hlo\h 7.000 ‘nu bơngai lôch. Mă kăl lơ\m sơnăm, ‘măng gre tơtơ\m hơlu\k kơtang đei [o#h hơnơ\ng, pơm ăn kon pơlei pơla tơtok tôch kơ dêh. Nơ\r chă ap^nh jet, yă kiơ jing tơdrong tơm pơm ăn gre tơtơ\m, tơ\m, hơlu\k kơtang đei [o#h hơnơ\ng, bơngai bu ch^u pu\, păng trong ayơ vă dă [iơ\ đei tơdrong sar bar trong nơnăm jing tơdrong mă kon pơlei to\k bo\k ‘me\h vă băt.

Kon pơlei tim mă hiơt 3 ‘măng sar bar trong nơnăm kơtang hlo\h đei [o#h hơnơ\ng tơ\ apu\ng Kim Thành, dêh char Hải Dương pơm ăn 7 ‘nu bơngai lôch. Hơdrol kơ ‘no\h jei lơ\m apu\ng Kim Thành mơ\n, m^nh khu\l năm hơpong pơsat te\h đak tơ\ jăl trong v^h gre chơ tơmam drăm hlôi tơ\m pơm ăn 8 ‘nu bơngai lôch. Tơdrong tơm pơm ăn gre tơ\m au hlôi đei an^h bơ\ jang kơpal hơlen băt hơdăh ‘no\h kơ yuơ vơ\r re\nh, chă yak ư\h kơ [lep păh trong gơ\h yak, chă lăng ư\h gan hơdăh kơ yuơ đei bing, ve\h, ploi ư\h kơ [lep trong tơchơ\t … Mă lei kiơ\ đơ\ng rim bơngai joăt jang hơlen trong nơnăm, tơdrong tơm ‘no\h kơ yuơ ư\h bơ\ jang tơnăp lơ\m pơ pro\ păng vei lăng koeng kon pơlei oei, pơm ăn tru\h bơb^t an^h j^h trong, pơm ăn trong ư\h gơglang ‘lơ\ng. {ok Trần Hữu Minh, Kơ ie\ng Kơdră jang tơgu\m Dơno\ an^h vei lăng Sơđơ\ng trong nơnăm Te\h đak akhan: “ ‘Ngoăih dôm tơdrong tơm đei [ơm kơtă tơ\ bơngai vơ\r gre oei đei tơdrong [ơm tru\h anai pơm ư\h gơ glang ‘lơ\ng trong nơnăm. ‘Nau jing tơdrong tơm bơ\n kăl lăng ba kơ jăp. Bu mă ư\h kơ băt j^h trong nơnăm đe bơb^t io\k tôch kơtang. Tơdrong mă au kơ yuơ bơ\n chă pơ pro\ an^h oei kơ kon pơlei kơdrơ\m tơ je# trong, pơ pro\ ăn lơ hnam kon pơlei oei tơ je# j^h trong gre tơm, tơdrong mă au hlôi pơm ăn nhen tơ\ trong lơ\m kơpho# đe\ch, mư\h gre kơdau re\nh lơ lo\h, đei ‘măng kon pơlei găn trong jei tôch hơmơt mơ\n văi”

M^nh lơ\m lơ tơdrong pơm ăn tru\h sar bar trong nơnăm lơ\m khei năr au ki ‘no\h vơ\r gre et tơdrô huch hơlăk, [ier mư\h vơ\r gre yak tơ\ trong. Tơdrong kăl vă chă pơma ‘no\h mă đơ\ng khu\l kanh sat vei lăng trong nơnăm hơnơ\ng gơ\t, hơlen, ato\k kơtang phak mă lei tơdrong bơngai vơ\r gre đei chă et bơ\n tơdrô hơlăk oei lơ đe\ch. Tơdrong tơm pơm ăn sar bar trong nơnăm kơ yuơ pơm glăi yu\h kôl lơ\m dui jơhngơ\m tôch kơtang. Kiơ\ m^nh [ar ‘nu bơngai chă pơma akhan, kơ yuơ đ^ joăt, tơdrong joăt kơ kon pơlei găh tơdrong et bơ\n tơdrô hơlăk [ier hlôi gei kơ jăp đơ\ng sơ\. ‘Ngoăih kơ ‘no\h, tơdrong jơnei lơ\m bơ\ jang pơro# pơ rôp, pơtho khan oei tim mă kơtang, tim mă pơm ăn đei tơdrong pơm ju\k yu\k trong hơlau, kiơ\ yok rok jơ\ng jang ‘lơ\ng tơdrong tơchơ\t “Đ^ et tơdrô hơlăk, [ier ‘no\h ư\h kơ gơ\h vơ\r gre” kơ bơngai kang [o#, bơngai jang đảng; Bơ\\ jang pơtrui dăr lăng xek phak bơngai pơm glăi tim mă kơtang. {ok Bùi Danh Liên, bơngai joăt jang hơlen trong nơnăm akhan: “Tơdrong sar bar trong nơnăm kơ yuơ đơ\ng lơ tơdrong pơm ăn, mă lei tơdrong tơm j^ kơ yuơ đơ\ng bơngai vơ\r gre ư\h gan kơchăng. Kơ yuơ lơ lo\h, kon bơngai ‘no\h tơm hlo\h, mư\h đei tơdrong ư\h sơđơ\ng kơtang au to ‘no\h bơ\n kăl tơdrong tơchơ\t vă xek tơlang kơ hret vă bơngai ‘no\h sư kơchăng ư\h kơ le# đei tơdrong pơm pơra\m ăn kơ d^h đe sư păng pơ đ^ lơ\m tơpôl hloi”

Kiơ\ đơ\ng rim bơngai joăt jang hơlen trong nơnăm, khei năr au ki đei lơ trong jang tôch hơmo\ kơtang pơm dă [iơ\ đei tơdrong sar bar trong nơnăm, mă lei kiơ\ yan au oei tim mă jang ke\ nhen hơpơi ‘me\h vă, kơ yuơ pơm kiơ\ tim mă ‘lơ ‘lo\. Pơt^h gia nhen, tơdrong vei lăng vơ\r gre đơ\ng ro\ng [ơk ăn hla bơar vơ\r gre tim mă kơ jăp, tơdrong tơpl^h ‘nao [a\ng vơ\r gre ăn bơngai pơm glăi Khôi luơ\t trong nơnăm, tru\h hloi dôm bơngai vơ\r gre đei tơdrong chă tơtơ\m, tơm đe, hơlu\k oei [ônh [o\. Tơdrong pơ pro\ trong nơnăm tim gan [lep dăh mă chrek sơdral, kơ [ang tơbăt trong nơnăm tim gan [lep oei [o#h lơ tơ\ rim jăl trong năm tơ\ dêh char, năm tơ\ apu\ng. Tơdrong jang kiơ\ kma\i kmo\k kơtơ\ng ang lơ\m xek phak pơm glăi Khôi luơ\t trong nơnăm oei đei lơ tơdrong tơhlăk tơhl^n. Giáo sư-Tiến sỹ Từ Sỹ Sùa, Hnam trường Đăi ho\k Giao thông Vận tải Hà Nội tơbăt: “Đei lơ bơngai ư\h kơ pơm kiơ\ kơ jăp Khôi luơ\t trong nơnăm tôm tong, tro\ [lep dăh mă kơdau glăi păh trong, vơ\r re\nh, et tơdrô, huch hơlăk [ier mư\h yak tơ\ trong, tru\h hloi bơngai yak jơ\ng jei tơdrong tơm pơm ăn đei sar bar trong nơnăm. Kơ yuơ lơ lo\h, kăl đei trong jang pơro# pơrôp, pơtho khan, pơtho tơbăt khôi luơ\t, dôm tơdrong pơm glăi ‘no\h phak hloi, kơ yuơ kăl pơm kiơ\ kơ jăp khôi luơ\t. Kiơ\ kơ ^nh tơle\ch jang kiơ\ kơ jăp phak hloi mư\h [o#h pơm glăi ‘no\h kăl hlo\h, kăl pơ\ih să păng ato\k kơtang phak đ^ đăng ư\h khan lăp hơdro# gre ôtô, tru\h hloi tơ\ gre bơb^t, gre tang vang păng bơngai yak jơ\ng”.

Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h tơm vei lăng Trong nơnăm Nguyễn Văn Thể akhan, rim an^h bơ\ jang kăl ako\m lơ\m trong jang ato\k kơtang jang kiơ\ kmăi kmo\k lơ\m vei lăng sơđơ\ng trong nơnăm: “Nhôn ‘me\h vă pơjing đei hloi trong jang vei lăng năng tông hăm kmăi kmo\k jơ\p jang vă kơ bơ\n lăng [o#h, băt hơdăh gre chă kơdau lơ\m rim tơring kơdrơ\m, tơ\ rim an^h ngăl đei gre tơtơ\m hơlu\k, tơ\ trong sơlăh pêng, sơlăh puăn păng tơ\ dôm an^h kăl vă bơ\n dăr lăng hơlen tơdrong pơm kiơ\ khôi luơ\t kơ kon pơlei, kơ dôm bơngai vơ\r gre rok trong lơ\m jơ\p tơring tơrang kơ Te\h đak Việt Nam bơ\n, đơ\ng no\h bơ\n xek tơlang phak hloi. Adoi jang kiơ\ kmăi kmo\k vei lăng năng tông lơ\m trong, j^h trong gre”

Ro\ năng vă chă pơma sar bar trong nơnăm mă kăl kơ yuơ jơhngơ\m đon kơchăng đơ\ng bơngai yak tơ\ trong. Kơ yuơ lơ lo\h, vă pơm dă [iơ\ đei sar bar trong nơnăm kăl ato\k kơtang bơ\ jang pơro# pơrôp, pơtho tơbăt, hơvơn kon pơlei pơm kiơ\ ‘lơ\ng yak tơ\ trong ‘lơ\ng hơ iă; adoi khu\l bơ\ jang vei lăng trong nơnăm kăl ato\k kơtang bơ\ jang năm pơtrui, dăr lăng trong nơnăm hơnơ\ng păng xek tphak kơhret hăm bơngai vơ\r gre rok trong pơm glăi Khôi luơ\t trong nơnăm. Vă tang găn hơlau sar bar trong nơnăm, ư\h kơ đei yă kiơ hlo\h găh kơ d^h kau bơ\n chă yak tơ\ rim trong kăl pơm kiơ\ kơ jăp, [lep Khôi luơ\t trong nơnăm.

Bơngai ch^h: Việt Cường - VOV1

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt