Mĭnh pơgê pơyan pơdơ̆h he tơ̆ xăh sơlam Ia Dom (dêh char Gia Lai), klo kăn ‘nhŏng Kpuih Đin, tơ̆ plei Bi, chơt hơiă sơng kô vei lăng lăm kon drŏ nglo sư kŭm hăm kăn ƀô̆ xăh năm ngôi tơ̆ hnam. Tơdrong hơiă mă đe sư iŏk đei ‘nŏh oh Ksor Đam đei rơih ăn mât hŏk tơ̆ Hnam trưng teh đak rong jăl mônh păng jăl ƀar Ia Dom lơ̆m sơnăm hŏk 2026-2027. ‘Nŏh jĭ tơdrong hơiă tih hăm unh hnam pơmat tat nhen thoi ‘nhŏng Đin.

Đơ̆ng sơnăm hŏk truh, mưh mât hŏk lăm 8, oh Ksor Đam đei hŏk pơhrăm, sŏng xa, ƀich tep kơtă tơ̆ hnam trưng, tơgŭm ăn unh hnam ‘nhŏng Đin roi sơđơ̆ng ƀiơ̆: "Inh ƀôh hơiă dêh mưh hnam trưng pơjing tơdrong ‘lơ̆ng ăn kon hơ ‘lơ̆p năm hŏk nô̆i trŭ. Hơkăn inh ‘nŏh vei lăng mon oei ‘lơ̆p, oei inh ‘nŏh năm jang ăn kơ đe. Kon đei hŏk tơ̆ hnam trưng teh đak rong đei pơngơ̆t ăn tôm ƀiơ̆, vă kơ sư adrin hŏk pơhrăm roi gơ̆h, hlôh vao roi lơ vă ning mônh kơnh da ƀiơ̆ pơmat tat.” 

Tơdrong hơiă ‘nŏh kŭm đei tơ̆ lơ unh hnam lơ̆m plei Bi, xăh Ia Dom. Mŏ Triệu Thị Say, bơngai Dao, tơroi, lơ sơnăm âu ki, rim năr kon năm hŏk yak kiơ̆ trong gre 19 ‘nŏh jơhngâm mŏ ưh đei hơđơ̆ng kiơ. Mưh băt kon vă jê̆ hŏk pơhrăm păng oei xa hloi tơ̆ hnam trưng teh đak rong ‘nao man, unh hnam mŏ tôch hơiă: “Inh hơnơ̆ng năm jang yak brih trong ‘nŏh, inh kŭm đa dơ̆ng gre, hue lăng sư, mưh ƀôh tôch hơiă. Dôm tŏ hnam man tơiung tôch ‘lơ̆ng, kon hơ ‘lơ̆p inh năm hŏk tôch hiôk. Mât tơ̆ hnam trưng teh đak rong inh ƀôh tôch sơđơ̆ng jơhngâm, đei thây kô vei lăng tơ̆ noh, đei bơngai gak vei lăng ƀât ‘măng jang, đei anih sŏng xa, tep pơdơ̆h tôm tĕch."

Xăh sơlam Ia Dom đei hlŏh 9.000 ‘nu kon pơlei oei xa tơ̆ 7 pơlei, lơ̆m noh kon pơlei kon kông đei hlŏh 34%. Tơring xă, lơ pơlei oei xa hơtăih kơ tơring kơdrâm lơ̆m xăh, đei tơring hŏk tro athei yak vă jê̆ 20km ‘mơ̆i mă gơ̆h truh tơ̆ hnam trưng. Lơ hŏk tro rim năr năm hŏk kiơ̆ trong gre 19 hăm gre tih kơdâu vih vât tôch lơ, đei lơ tơdrong krê.

Kơlih thoi noh, tơdrong pơjing Hnam trưng teh đak rong đei năng jĭ nơ̆r tơl tơblang tôch ‘lơ̆ng ăn dôm tơdrong pơmat tat pơdui đunh tơ̆ tơring sơlam, đơ̆ng trong hơtăih, tơdrong mŭk drăm pơmat tat truh tơdrong hơmơt kơ đe oh hŏk tro hŭt hŏk. Ƀok Nguyễn Văn Tiến, Phŏ Kơdră vei lăng kon pơlei xăh Ia Dom, dêh char Gia Lai, ăn tơbăt, xăh đei 272 ‘nu oh đơ̆ng lăm 4 truh lăm 9 đei set hơlen hla ar asong mât hŏk tơ̆ hnam trưng teh đak rong. ‘Nâu jĭ đe ŏh hŏk tro găh unh hnam đei kŏng, hŏk tro kon kông găh unh hnam tơnuh, vă jê̆ tơnuh, hŏk tro pơti dăh mă đei hnam oei hơtăih kơ hnam trưng.

‘Ngoăih kơ ‘nŏh, 876 ‘nu hŏk tro nai gô đei pơgơ̆r pơih lăm hŏk sŏng xa tơ̆ hnam trưng, vih tep tơ̆ hnam. Xăh kŭm oei hơmet pơ ‘lơ̆ng khul vei lăng păng thây kô pơtho, pơm ‘lơ̆ng vă sơng đe ŏh hŏk tro mât hŏk iŏk đơ̆ng dôm năr blŭng kơ sơnăm hŏk ‘nao hloi: "Hăm tơdrong ƀơm truh đe thây kô, blŭng a athei pơnhŏ ăn hnam trưng teh đak rong hơdrol vă pơm ‘lơ̆ng ăn tơdrong pơtho pơhrăm. Mă ƀar ‘nŏh athei lăng kiơ̆ tơdrong rơgei, hŏk jrŭ, kơsô̆ bơngai pơtho kiơ̆ rim môn. Đei trong tơgŭm chă iŏk bơngai pơtho tơ̆ dôm hnam trưng ‘nŏh jĭ thây kô kơtă tơ̆ tơring, đei hnam oei jê̆ hnam trưng, oei mơlôh vă gơ̆h tơgŭm băl vei lăng hŏk tro tơ̆ ‘ngoăih jơ hŏk, ‘năr dơ̆ng păng tơ̆ kơmăng."

Ƀok Phạm Văn Nam, Kơdră vei lăng pơtho pơhrăm dêh char Gia Lai ăn tơbăt, hrei ‘nâu, Anih jang oei jang hơdoi hăm Anih vei lăng kon pơlei 7 xăh sơlam, hơmet pơkĕh hla ar pơjing Hnam trưng ăn anih jang kơpal kĭ ăn. Atŭm hăm ‘nŏh, anih pơtho pơhrăm oei hơlen năng kơsô̆ hŏk tro, jô̆ hơlen kơsô̆ ƀiên chê̆, jang hơdoi hăm Anih jang Nội vụ dêh char roi tơƀôh, iŏk hơmet mă tôm khul kăn ƀô̆ vei lăng, thây kô kiơ̆ tơdrong hơgăt: "Hăm kơsô̆ thây kô hrei ‘nâu, nhôn vă jô̆ hơlen, jang hơdoi hăm Anih jang Nô̆i vŭ kơ dêh char tơlĕch nơ̆r apinh hăm Anih vei lăng kon pơlei dêh char iŏk dơ̆ng thây kô vă đei tôm ƀiên chê̆ kiơ̆ tơdrong hơgăt, pơm lăp hăm tơdrong pơtho pơhrăm. Găh bơngai jang vei rong, nhôn kŭm jang hơdoi hăm Hnam trưng Cao đẳng Gia Lai, dang ei oei pơih lăm hŏk sơ cấp pai xa vă gơ̆h đei khul bơngai rong ‘me pơvih pơvăn, vei lăng đe kon mon tơ̆ hơnăp kơnh."

Dôm năr pơyan he, kŭm hăm tơdrong jang 90 măng năr hơtŏk hrĕnh tơdrong jang man 7 hnam trưng teh đak rong tơ̆ dôm xăh sơlam găh Pơmât dêh char Gia Lai, tơdrong rơih hŏk tro mât hŏk, rơih bơngai jang păng hơmet ‘lơ̆ng rim tơdrong vă tơmât yoa kŭm tŏk bŏk đei bơ̆ jang tôch pơneh. Dôm hnam trưng teh đak rong tơ̆ tơring sơlam hơnhăk ba lơ tơdrong hơmĕng vă gơ̆h gơ̆t jơ̆ng đe ŏh hŏk tro tơ̆ hnam hŏk, pơm tơjur ƀiơ̆ tơdrong ưh hơtŏ băl găh pơtho pơhrăm kơplăh tơring hiôk hian păng tơring pơmat tat. Đơ̆ng âu, lơ oh ‘lơ ‘lơ̆p bơngai kon kông gô đei dơ̆ng tơdrong ‘lơ̆ng vă gơ̆h đei hŏk pơhrăm roi ‘lơ̆ng, rong đei tơdrong hơpơi ‘mĕh păng pơih đei trong tơplih ‘nao tơ̆ ning mônh kơnh kiơ̆ đơ̆ng hŏk pơhrăm.