VOV4.Bahnar  - Đơ\ng ro\ng kơ lơ xơnăm tơre\k axong jang, tơ iung pơjing, dang ei dôm jăl trong nơnăm tơ\ pơlei pơla kơ apu\ng Tri Tôn, dêh char An Giang hlôi đei rei kxu truh rim pơlei pơla – tơring đei kdra#m bngai Khmer erih jang xa. Dang ei, pă đei oei trong teh [ruih [enh bơih mă kon pơlei xđơ\ng jơhngơ\m pơm jang, tơre\k ăn kon hơ ioh ho\k pơhrăm tơnăp hloh. Hnam trưng ho\k, hnam pơgang kjăp ‘lơ\ng đei axong truh rim xăh, pơlei vă kon pơlei ho\k pơhrăm, khăm hơmet j^ mă ưh kơ đei năm tơ\ ataih. Mă kăl, đơ\ng ro\ng kơ 3 xơnăm jang kiơ\ pơkăp pơjing tơring pơxe\l ‘nao, apu\ng Tri Tôn hlôi axong hơmet hloh 131 km trong nơnăm tơ\ tơring pơxe\l; hơmet 94 jăl trong hăm kxo# ataih 210 km. 

Ưh kơ adro# tơ\ apu\ng Tri Tôn mă dang ei kon pơlei Khmer tơ\ tơring Tây Nam bộ to\k bo\k oei đei yua hloh 10 tơdrong axong jang đơ\ng jơnu\m pơgơ\r t/đ păng rim tơring. ‘Nho\ng Chau Sa Đôm, bngai khmer oei tơ\ xăh An Tức, apu\ng Tri Tôn, dêh char An Giang akhan: Đơ\ng lơ xơnăm kơ âu, Đảng păng teh đak tơre\k truh tơdrong erih kon pơlei Khmer. Teh đak ako\m man pơnơ\ đak, trong nơnăm păng pơtho găh kih thuơ\t rong kon tơrong. Adrol âu ki, nhôn yua hdre\ch [a hmă vă rei pơtăm, dang ei yua tơtă hdre\ch [a ‘lơ\ng lơ plei jang 2-3 pơyan lơ\m 1 xơnăm. Yuơ noh mă tơ\ tơring Ninh Hòa nhôn dang ei ato\k tơ iung hloh.

Atu\m hăm tơdrong axong choh jang xa noh tơdrong pơtho pơhrăm ăn kon hơ ioh bngai kon kông adoi đei tơre\k kăp g^t. Truh dang ei, tôm dêh char đei bngai Khmer erih jang xa adoi đei hnam trưng phôh tho\ng dân tộc nội trú. Trong xkơ\t rơih bngai năm ho\k cử tuyển hlôi tơgu\m ăn kơ rơbâu ‘nu ho\k tro bngai Khmer tơ\ dôm tơring nhen Trà Vinh, Sóc Trăng, Hậu Giang, An Giang ‘nâu nai.. gơh chă hơto\k ho\k pơhrăm hơto\k hlôh vao tơdrong jang po, ho\k găh tơdrong rơgei khoa ho\k kih thuơ\t. {ok Nguyễn Phong Quang, Pho\ kdră anih pơgơ\r jang Tây Nam bộ ăn tơbăt:Nhôn duh adrin atu\m hăm dôm hnam trưng đăi ho\k, Anih tơm pơtho pơhrăm, pơtho bngai jang ăn kon pơlei. Mưh pơtêng hăm tơdrong kăl hơto\k hlôh vao ăn tơring ataih yaih, tơring bngai kon kông ba duh athei hơlen mă tro\ [lep. Jang lơ xơnăm kơ âu hlôi đei jơnei tih tên. Pơm ăn tơpôl kon pơlei kon kông tơ\ tơring chơt hơ iă dêh.

Kiơ\ tơdrong hơlen đơ\ng jơnu\m pơgơ\r jang Tây Nam bộ ăn [ôh, đơ\ng xơnăm 2009 truh dang ei, dôm anih jang tơm, rim anih jang, rim tơring hlôi ako\m tơgu\m teh choh jang păng teh bơ\ hnam ăn je# 18.000 unh hnam kon pơlei; tơgu\m hnam oei ăn vă je# 110 rơbâu unh hnam... tơgop tơjur kxo# unh hnam bngai kon kông hin dơnuh truh je# đ^ xơnăm xơ\ oei pă 21% pơtêng hăm kxo# unh hnam kon kông. Atu\m hăm noh, dôm lêh ako\m et xa, khôi kră xơ\ ‘lơ\gn ro\ kơ bngai kon kông adoi đei che\p vei nhen Tết kră xơ\ Chôl Chnăm Thmây, Sen Đôl ta, Ok Om Bok... {ok Vương Bình Thạnh, Kdră anih jang vei lăng kon pơlei dêh char An Giang ră hơdăh: Bơ\na thei pơih xă dôm tơdrogn erih găh đon bơnôh. Pơtih nhen dang ei noh lêh ako\m et xa kơ bngai kon kông noh dêh char An Giang gô pơtoi hơnơ\ng vă kon pơlei tơre\k hăm dôm joh ayo\ kơ pơlei pơla kon kông po.

        {ơ\t jơ bơ\ jang ‘nao âu hăm minh [ar tơring đei lơ bngai kon kông erih jang xa nhen Trà Vinh, Sóc Trăng duh nhen Jơnu\m pơgơ\r jang Tây Nam Bộ găh tơdrong jang kiơ\ trong tơgu\m ăn bngai kon kông, [ok KSor Phước, Kdră anih jang găh bngai kon kông kơ Kuôk ho#i ră hơdăh, tơje# hăm dôm tơdrong kăp g^t noh kăl đei tơdrong tơre\k lơ hloh dơ\ng hăm bngai kon kông tơ\ tơring âu: Athei tơre\k găh tơdrong jang pơtho pơhrăm, hơto\k tơdrong hlôh vao ăn kon pơlei păng pơtho bngai jang ăn bngai Khmer duh nhen bngai hdrung Chăm, Hoa. Tơje# hăm noh, ato\k đảng lơ\m tơpôl bngai kon kông. ‘Ngoaih kơ noh, chă rơih kang [o# jang kơtă lơ\m tơdrong jang, lơ\m tơdrong pơgơ\r tơle\ch dôm xơnong jang ch^nh tr^ kơ Đảng. Kiơ\ đơ\ng noh vă xkơ\t, rơih kang [o# pơm jang.

            Pơtêng hăm tơdrong pơkăp atu\m noh tơring bngai kon kông adoi oei lơ tơnap tap găh anih jang, tơdrong io\k yua păng tơdrong erih. Mă lei hăm dôm tơdrong đei jơnei mă blu\ng tơ\ tơring bngai Khmer noh âu jing trong blu\ng vă jơnu\m pơgơ\r tơring păng kon pơlei pơtoi đei dôm trong jang tơnăp hloh dơ\ng ăn tơdrong jang tơjur hin dơnuh kjăp xđơ\ng.      (Lan tơblơ\ nơ\r Bahnar)