VOV4.Bahnar - Lơ\m 20 sơ năm âu ki, hlôi đei hlo\h 43 triệu ‘nu kon pơ lei Việt Nam klăih đơ\ng rơ drong dơ nu\h hin pơ ngot rơ ve\t. Kơ so# u\nh hnam dơ nu\h hin hlôi tơ jur đơ\ng loi 50% đơ\ng sơ năm 1990 jur oei pă 6% lơ\m sơ năm 2014. Mă lei, dang ei ku\m oei đei lơ kon pơ lei, mă loi ‘no\h j^ kon pơ lei tơ ring kon kông to\k bo\k pu\ tơ drong dơ nu\h hin mơ mat tat. Trong hơ yơ vă kơ Việt Nam bơ\ jang kiơ\ tơ drong tơm tơ jur dơ nu\h hin kơ jăp lơ\m tơ drong mu\k drăm te\h đak to\k bo\k tơ [ơ\p mơ mat tat?

 M^nh tơ drong tơ che\ng gơ\h đei lơ bơ ngai lăp đon [ơ\t hơ met pơ ‘lơ\ng tơ drong vă jang tơ jur dơ nu\h hin tơ\ tơ ring kon pơ lei kon kông te\h đak bơ\n dang ei ‘no\h j^ gơ\h hơ met dơ nu\h hin kiơ\ lơ trong; pơ tru\t hre\nh hlo\h dơ\ng tơ drong pơ jao tơ drong pơm tơm ăn kơ kon pơ lei. Păng ‘nâu gô jing 1 tơ drong tơm Việt Nam lăng tru\h vă bơ\ jang kiơ\ rim trong jang tơ gu\m tơ jur dơ nu\h hin jăl jang tru\h âu kơnh. Pho\ kơ dră An^h tơm vei lăng găh tơ drong jang, l^nh j^ rơ ka păng Tơ pôl Nguyễn Trọng Đàm păng [ok Ngô Trường Thi, Kơ dră an^h jang, Chánh Văn phòng tơ jur dơ nu\h hin kơ te\h đak (An^h tơm vei lăng găh tơ drong jang, l^nh j^ rơ ka păng Tơ pôl )  hlôi tơl nơ\r ap^nh đơ\ng bơ ngai ch^h hla ar kơ tơ\ng ang ăn An^h rađiô nơ\r pơ ma Việt Nam găh tơ drong ‘nâu.

- {ok Đàm: Truh xơnăm 2016-2020, xơnong jang kơ bơ\n noh athei vei xđơ\ng tơdrong đei jơnei găh pơyua ăn tơpôl păng tơjur hin dơnuh lơ\m jăl jang adrol ki păng athei pơtru\t tenh hloh dơ\ng, kjăp hloh lơ\m jăl jang âu kơnh, vă pơm kơđeh [iơ\ tơdrong ưh kơ hơto\ đơ\ng dôm tơring, pơm kơđeh tơdrong ưh kơ hơto\ lơ\m tơdrong erih kơ kon pơlei tơ\ rim tơring phara băl. Mă kăl noh, bơ\n athei ako\m lơ\m tơring groi kông, tơring kon pơlei kon kông erih jang xa păng tơring tơ\ jih đak dơx^, achon teh. Noh jing dôm tơdrong pơyua ăn tơpôl kăp g^t hloh mă Đảng bơ\n xkơ\t ako\m tơre\k tơgu\m kon pơlei lơ\m 5 xơnăm truh păng dôm xơnăm đơ\ng ro\ng kơ noh, adrin truh xơnăm 2030 bơ\n hơyak adrol kơ dôm tơdrong tơchơ\t jang kơ anglo\ xơnăm pơtêng hăm apu\ng plenh teh.

          Apinh: Thoi noh trong jang yơ gô đei ako\m io\k jang vă đei jơnei dôm tơdrong tơchơ\t mă ih ‘nao roi tơ\ kpal?

- {ok Đàm:  Vă đei jơnei dôm tơdrong tơchơ\t tơle\ch, bơ\n hlôi đei trong pơkăp jang vă tơjur hin dơnuh tôm tong, bơ\n pơkăp tơjur hin dơnuh jing tơdrong Tơchơ\t jang kơ teh đak lơ\m jăl jang truh. Lơ\m kplăh dôm tơdrong pơkăp jang nai kơ teh đak tơplih jing tơdrong pơkăp jang kơ Jơnu\m pơgơ\r teh đak găh pơjing tơring pơxe\l ‘nao, vă ako\m tơdrong pơgơ\r, ako\m jơhngơ\m pran, ako\m tơdrong vanhg jang đơ\ng tơpôl kon pơlei vă bơ\n adrin pơm thoi yơ truh ăh xơnăm 2020 vei xđơ\ng tơdrong pơyua ăn kon pơlei, đang kơ noh đei jơnei păh lăp găh dôm tơdrong pơyua lơ\m tơpôl ăn rim kon pơlei. Noh jing Tơchơ\t đơ\ng Đảng hlôi pơkăp. Thoi noh, xơnong jang tih oei tơle\ch dang ei noh xkơ\t hin dơnuh kiơ\ lơ trong tro\ [lep hăm tơdrong ke\ đei kơ teh đak, hăm tơchơ\t mă bơ\n ‘meh đei jơnei hloh.

Kiơ\ kơ [ok Ngô Trường Thi, Kdră Anih jang găh tơjur hin dơnuh kơ teh đak (Anih tơm Lao đo\ng Thơng [^nh Xăh ho#i), minh lơ\m dôm tơdrong pơkăp tơjur hin dơnuh đei jơnei hloh lơ\m khei năr âu ki noh pơkăp jên mong hăm kon pơlei hin dơnuh. Mă lei kiơ\ kơ [ok Thi noh:

{ok Thi: Đei [ôh minh tơdrong lơ\m khei năr âu ki noh xkơ\t hin dơnuh mă bơ\n tơle\ch noh kơđeh. Dôm unh hnam đei lăng klaih đơ\ng hin dơnuh pơtơm klăih đơ\ng hin dơnuh đe\ch păng jên đei xa đơ\ng pơm jang kơ unh hnam pơtơm klaih đơ\ng hin dơnuh, unh hnam je# hin dơnuh păng hin dơnuh ưh kơ đei tơklăh hơdăh. Yuơ noh, pơm đei tơdrong ưh kơ hơto\ hơnơ\ng lơ\m tơdrong jang kiơ\ pơkăp. Kơyuơ noh, lơ\m tơdrong io\k jang, hăm xơnong jang kơ minh anih juăt jang găh Tơchơ\t tơjur hin dơnuh, Anih tơm Lao đo\ng Thơng [^ch Xăh ho#i hlôi drơ\ng nơ\r hăm dôm Anih jang tơm pơtruh nơ\r hăm Thủ tướng teh đak hơlen pơih xă trong axong to\k io\k jên hăm unh hnam je# hin dơnuh păng unh hnam ‘nao klaih đơ\ng hin dơnuh.

Apinh:   Apinh ih tơroi hơdăh hloh dơ\ng găh trong pơkăp jang hăm unh hnam je# hin dơnuh păng unh hnam ‘nao klaih đơ\ng hin dơnuh?

- {ok Thi: Unh hnam je# hin dơnuh hlôi đei Tơchơ\t đơ\ng Jơnu\m pơgơ\r teh đak đunh kơ âu je# 2 xơnăm păng đei xkơ\t jing trong jang axong jên to\k io\k hăm unh hnam je# hin dơnuh noh tơplih hloi. Noh jing kxo# unh hnam je# hin dơnuh to\k io\k jên ato\k păng kxo# hre adoi ato\k mơ\n. Ăn unh hnam hin dơnuh to\k io\k jên tơjur păng ăn unh hnam je# hin dơnuh to\k io\k jên adoi ato\k. Noh jing trong tơplih jang tơnăp, jên cheh to\k io\k hăm unh hnam je# hin dơnuh noh 120% pơtêng hăm unh hnam hin dơnuh.  

Yơ\ng âu ki, Thủ tướng teh đak k^ Tơchơ\t kxo# 28, tơbang pơkăp ăn to\k io\k hăm unh hnam ‘nao klaih đơ\ng hin dơnuh. Nhôn akhan âu jing trong jang tro\ [lep vă hơyak tơjur hin dơnuh kjăp xđơ\ng, tro\ [lep hăm tơdrong ‘meh vă đơ\ng kon pơlei, bngai hin dơnuh păng duh tơjur [iơ\ tơdrong hrat ăn to\k io\k hăm unh hnam hin dơnuh. Kơlih kiơ\ tơroi đơ\ng tơring noh [ôh, unh hnam ‘nao klaih đơ\ng hin dơnuh tơpă klaih kiơ\ xkơ\t hin dơnuh, oei găh jên jang đei yua pơtêng hăm xkơ\t hin dơnuh noh duh ưh kơ đei hơto\k dôm yơ ôh. Lơ\m tơdrong erih, ăh đe to\k io\k jên jang, đ^ khei năr pơkăp păng klă hre đang păng klaih đơ\ng hin dơnuh mă lei mưh bơ\n ưh kơ đei pơtoi tơgu\m dôm trong jang nai, lơ\m noh đei trong jang găh axong to\k io\k jên jang noh mu\k drăm unh hnam jing tơnap tap păng đe ye\t hin dơnuh hơlơ\k dơ\ng lai yơ ưh kơ băt.  

Ơ mih ma duch nă....! Lơ\m hop ako\m Bộ trưởng ASEAN găh ato\k tơring pơxe\l ‘nao păng xut le# hin dơnuh ‘măng mă 9 đei pơgơ\r ‘nao âu tơ\ anih tơm Viêng chăn (Lào), Việt Nam hlôi kăp g^t tơroi tơdrong hlôh vao po găh pơkăp păng jang kiơ\ tơdrong pơjing tơring pơxe\l ‘nao, lơ\m noh đei minh tơdrong kăp g^t hloh noh tơdrong jang tơjur hin dơnuh.

{ok Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh ăn tơbăt: lơ\m 10 xơnăm kơ âu, kxo# kon pơlei hin dơnuh tơ\ ASEAN hlôi tơjur [ôh hơdăh. Hơdăh noh adrol âu ki lơ\m 2 ‘nu noh đei minh ‘nu jang đei io\k yua rim năr tơ\ hơla 1 đôlar Mih, dang ei kxo# mă âu tơjur oei pă 8 ‘nu noh đei minh pơm jang xa jên thoi âu. Tơdrong đei jơnei âu noh gơnơm ASEAN đei trong jang ato\k tơ iung kjăp, lơ\m noh lăng pơg^t tơbôl đơ\ng tôm bngai lơ\m tơpôl. Yuơ noh hơto\k jang atu\m đơ\ng tơpôl păng tơ ‘ngla kon pơlei lơ\m ato\k tơring pơxe\l păng xut le# pơngot tơjur hin dơnuh jing tơdrong tơm kơ hơyak ASEAN đơ\ng ro\ng xơnăm 2025 vă keh đang tơchơ\t pơm kơđeh ưh kơ hơto\ hơnơ\ng đơ\ng dôm teh đak vang jang. {ok Lê Lương Minh xkơ\t: (Tơdrong tơm hơyak xkơ\t truh xơnăm 2025 mă jơnu\m pơgơ\r ASEAN  gô hơlen lơ\m ‘măng Hop ako\m kpal mă 27 noh jang kiơ\ ato\k tơ iung kjăp xđơ\ng, gơnơm lơ\m tơdrong pơtoi jang kiơ\ dôm trong jang pơm kơđeh ưh kơ hơto\ đơ\ng dôm teh đak ASEAN ‘nao păng dôm teh đak ASEAN xo kiơ\ đon kơche\ng pơjing minh tơpôl ASEAN tơpă jing tơpôl jang yuơ kon pơlei, kơyuơ kon pơlei, lơ\m noh, tơchơ\t tơgu\m đ^ đăng bngai lơ\m tơpôl găh dôm trong jang kiơ\ pơkăp, mă hăt noh dôm trong jang găh ato\k tơ iung kjăp)

            Lơ\m hop ako\m kpal ASEAN 27 pơgơ\r tơ\ Kuala Lumpur teh đak Malaysia đơ\ng năr 18-22/11/2015 âu kơnh, khul kdră kpal kơ ASEAN gô hơlen tơdrong pơkăp jang đơ\ng xơnăm 2016-2020 hlôi đei hơlen lơ\m Hop ako\m Bộ trưởng ASEAN găh ato\k tơring pơxe\l păng xut le# hin dơnuh ‘măng mă 9 hăm 6 tơdrong jang kăl, lơ\m noh đei tơdrong ato\k mu\k drăm tơring pơxe\l; jang atu\m kơ teh đak păng tơ ‘ngla kon pơlei, vă ato\k tơring pơxe\l păng xut le# pơngot tơjur hin dơnuh. Kiơ\ đơ\ng noh, keh đang minh lơ\m dôm tơdrong tơchơ\t  kơ tơpôl joh ayo\ ASEAN noh hơto\k pơ ‘lơ\ng tơdrong erih kon pơlei.  

Mă hlôi đei jơnei kăp g^t lơ\m tơdrong jang xut le# pơngot tơjur hin dơnuh, đei bôl boăl apu\ng plenh teh hmach bơnê, mă lei vă hơyak minh ASEAN ato\k tơ iung kjăp xđơ\ng, hloh kơ lai yơ, xơnong jang tơjur hin dơnuh kơ Việt Nam bơ\n duh athei hơyak truh dôm trong jang tơjur hin dơnuh kăp g^t hloh, kjăp xđơ\ng hloh.

Lan chih păng rapor