Cr’ay a duuc nắc pr’luh choom trơơi boọ đăh c’lâng pr’hơơm, buôn lưm đhị p’niên k’tứi. Bhiệc đoọng năl c’leh lâng năl cơnh pa dưah nắc zooi cha mêệt lêy đhr’năng cr’ay liêm buôn lâh mơ, p’niên đâh dưah ca ay.

Liên cầu a’ọc đhị ma nuyh năc cr’ay boọ khuẩn cấp tính tu vi khuânt Streptococcus suis (S.suis) bhrợ vaih, trơơi tơợ a đhăh dzăm ooy coon ma nuyh, pa  bhlầng năc trơơi tơợ a’ọc boọ cr’ay. Cr’ay nâu ơy bhrợ bấc ngai chêệt bil tu sốc nhiễm khuẩn, ca ay đhur zập c’nặt loom luônh a chắc a rang… Cơnh đêêc vi khuẩn liên cầu coh a ham năc n’hâu?

P’răng pứih đenh đươnh bhrợ cắh liêm crêê tước zâp đắh pr’ắt tr’mung âng đhanuôr. Lấh mơ, nhiệt độ cắh liêm ma mơ âng t’ngay lâng hi dưm nắc bhrợ váih bấc cr’ay crêê tước c’lâng pr’hơơm.

Coh cr’chăl đhêy lễ, pa bhlâng năc coh cr’chăl đhêy hân noo ch’noọng, bấc pr’loọng đong buôn đoọng k’coon, ta đhi đây lướt đhêy ắt, họm biển.

Hân đhơ t’mêê tước ooy hân noo ch’noọng, k’tiếc k’ruung hêê ơy vêy 10 r’bhâu cha năc manuyh crêê pr’luh cr’ăy bhih têy dzung boóp, 15 r’bhâu cha năc manuyh crêê k’hiir ploh aham, k’ha riêng cha năc manuyh crêê pr’luh cr’ăy a’duúc, k’ooh....

Bêl prá xay ooy bh’rợ pa dưr c’rơ zâl cha groong pr’luh cr’ăy, bấc ngai năc cha bấc p’lêê, p’coo lâng r’veh vêy bấc pr’họm tu vêy bấc chất zâl oxy hoá. Hân đhơ cơnh đêêc công vêy muy bơr râu đha năh pr’họm bhoóc vêy bấc chất dinh dưỡng zooi pa dưr c’rơ.

Ca dzăn năc muy râu cr’ăy buôn u vaih lâng vêy ta moon năc lướt pr’noong m’bứi lâh mơ pêê chu coh muy tuần. Ha dang pr’zớc lướt pr’noong m’bứi lâh mơ muy chu coh muy tuần, đhr’năng n’nâu năc ta moon crêê cr’ăy ca dzăn ngân.

Cr’ay k’ooh đanh năc muy cr’ay trơơi boọ cấp tính vêy đhr’năng trơơi boọ đơơh bhlâng đhị c’lâng pr’hơơm, cr’ay năc buôn lum coh zâp ruuh c’moo n’đhang buôn lum bhlâng lâng cr’pân bhlâng năc p’niên pr’ang.

Trà nghệ vêy bâc râu liêm choom ha c’rơ, n’đhang pr’đươi âng đoo cơnh lâng p’lêê hoọng năc hăt ngai năl tươc. Apêê pr’đươi coh nghệ zooi cha groong g’đach đhr’năng bhih pa crêê tươc ma nưih ca ay p’lêê hoọng công cơnh vêy choom pa liêm p’lêê hoọng liêm choom.

Tổ chức bha lang k’tiêc y tế bha lang k’tiêc (WHO) ta đang moon pazêng k’tiêc k’ruung coh bha lang k’tiêc t’bhlâng k’đhơợng xay, k’rong bhrợ, đh’rưah xơợng đươi ta nih bhlâng pazêng râu ta đang moon t’mêê bhlâng tơợ WHO đoọng zâl t’bil lơi pr’luh cr’ăy n’nâu.