Đang dliê knŭk kna mkuôm Côn Đảo, ti krĭng Côn Đảo, ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, leh 13 thŭn dưi tŭ yap jing krĭng Ramsar, kluôm ênhă dliê, êa ksĭ lehanăn lăn êngăp êa tinei dưi kriê pioh msĕ hđăp đưm. Nguyễn Khắc Pho, Khua đang dliê knŭk kna mkuôm Côn Đảo brei thâo, hlăm wưng đĭ kyar ară anei dôk čiăng kơ dŭm alŭ wăl rơ̆ng hdră mđĭ kyar bi knar, jăk hŏng wăl hdĭp mda. Hlăm anăn, čuăl mkă ba yua lăn brei mđing truh kơ hdră hơĭt kjăp, bi hrŏ mnuih ƀuôn sang ksĭng mmiă lăn dliê ngă pưk sang, anôk mnia mblei…

Čiăng msir mghaih klei kpĭ mơ̆ng ênoh mnuih đĭ pral lehanăn klei ksĭng miă lăn dliê, Đang dliê knŭk kna mkuôm Côn Đảo pral pŏk ngă Hdră brei mưn wăl anôk dliê čiăng mđĭ kyar hdră hiu čhưn lăn êa mguôp hŏng bruă răng mgang lăn dliê. Mâo leh 20 anôk dưi čuăl mkă, hlăm anăn mâo 3 krĭng mâo phung duh bi liê kuôl kă mưn lăn dliê hŏng ênoh prăk bi liê hlăm brô 615 êklai prăk. Nguyễn Khắc Pho brei thâo, alŭ wăl dôk hluê ngă hdră dliê kmrơ̆ng, phăn jao răng mgang 5,123 ha dliê kñăm mjing hdră duh ƀơ̆ng hơĭt kjăp kơ mnuih ƀuôn sang alŭ wăl:

 “Mbĭt hŏng klei jăk găl snăn ară anei dŭm krĭng ramsar ăt mâo dŭm klei lông dlăng, boh nik jing bruă mkŏ mjing hluê ngă, kriê dlăng hdră čuăl mkă ba yua lăn ala, dliê, lăn êngăp êa hlăm dŭm krĭng ramsar čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra. Si srăng ngă čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra ƀiădah brei rơ̆ng klei bi knar, djŏ guôp lehanăn hluê ngă djŏ mta kñăm hdră êlan phŭn mơ̆ng Đảng jing mđĭ kyar bruă duh mkra – ala ƀuôn ƀiădah brei rơ̆ng klei đĭ kyar hơĭt kjăp hlăm ênuk gưl mrâo”.

Đang dliê knŭk kna mkuôm Cát Tiên, ƀuôn prŏng Đồng Nai, jing sa hlăm dŭm krĭng kriê pioh kjăp wăl anôk êwa angĭn lăn dliê tar rŏng lăn ti Việt Nam, ară anei jing “boh sang” mơ̆ng 300 mta čĭm, giăm 50% ênoh čĭm lehanăn 450 mta tăng tĭt truh êbeh 50% mta mơ̆ng Việt Nam. Tinei lŏ mâo anôk răng mgang mjêč Đảo Tiên mbĭt hŏng lu mta hlô mnơ̆ng yuôm hin mkăn.

Phạm Ngọc Dương, Đang dliê knŭk kna mkuôm Cát Tiên brei thâo, hlăm Đang dliê mâo krĭng Ramsar Bàu Sấu jing sa hlăm dŭm krĭng lăn êngăp êa yuôm bhăn mâo hnơ̆ng tar rŏng lăn.

Hmei mtrŭt mđĭ dŭm hdră ksiêm dlăng klei lu jơr mnơ̆ng dhơ̆ng, kñăm tĭng dlăng dŭm wăl anôk hlô mnơ̆ng hlăm dliê lehanăn hmăi truh mơ̆ng wăl anôk lăn dliê čiăng ba mdah dŭm hdră mtrŭn kriê pioh, mđĭ kyar krĭng Ramsar Cát Tiên).

Ramsar jing dŭm krĭng dưi tŭ yap jing krĭng lăn êngăp êa mâo hnơ̆ng yuôm bhăn tar rŏng lăn. Ară anei, ti Việt Nam mâo êbeh 10 êklăk ha lăn êngăp êa, hlăm anăn mâo hlăm brô 300 krĭng lăn êngăp êa mâo hnơ̆ng yuôm bhăn hlăm hdră mđĭ kyar bruă duh mkra – ala ƀuôn.

Nguyễn Xuân Dũng, Knơ̆ng bruă răng mgang lăn dliê lehanăn klei lu jơr mnơ̆ng dhơ̆ng, Phŭn bruă Lŏ hma – wăl hdĭp mda brei thâo, hŏng 9 krĭng Ramsar dưi tŭ yap, ară anei Việt Nam mâo leh dŭm klei ƀuăn rơ̆ng kjăp hlăm bruă kriê pioh, ba yua hơĭt kjăp dŭm krĭng lăn êngăp êa. Khă snăn, boh sĭt kriê dlăng dŭm krĭng anei adôk tuôm lu klei gun kpăk msĕ s: Kƀah mnuih mă bruă thâo kơ bruă, kdrăp mrô lehanăn klei bhiăn ksiêm dlăng ka bi knar. Năng mđing hĭn, klei pui ƀơ̆ng dliê dôk mâo dleh dưi ksiêm dlăng, klei kpĭ mơ̆ng bruă hiu čhưn ênguê… ngă toh hroh lăn dliê, čhŏ djhan wăl hĭp mda…

Dũng lač, brei tŭ yap thiăm dŭm krĭng Ramsar ti dŭm krĭng êngăp êa adôk čiăng kriê pioh lehanăn mđĭ kyar hơĭt kjăp hĭn.

Hlăm wưng tu anăp, srăng lŏ mâo thiăm dŭm krĭng Ramsar dưi tŭ yap. Leh anăn bruă tŭ yap dŭm krĭng Ramsar srăng đru kơ bruă kriê pioh, ba yua hơĭt kjăp, boh nik jing mđĭ kyar, đru mguôp kơ hdră mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn jăk hĭn hlăm êdei anăp.

Hdră kriê pioh wăl anôk êwa angĭn lăn dliê êa kba mơ̆ng Êpul bruă tar rŏng lăn kriê pioh lăn dliê WWF dôk đru krŭ wĭt wăl anôk jăk siam mơ̆ng dŭm krĭng lehanăn čih mkra klei hâo hưn mrô kơ klei lu jơr mnơ̆ng dhơ̆ng ti dŭm krĭng Ramsar ti Việt Nam hluê hnơ̆ng čuăn tar rŏng lăn. Klă klơ̆ng, WWF pŏk ngă leh ti 3 krĭng Ramsar mâo Láng Sen, U Minh Thượng lehanăn Mũi Cà Mau, mđing truh kơ bruă kah mbha klei hâo hưn mrô anei kơ dŭm krĭng adôk čiăng mâo hdruôm hưn mthâo kluôm.

Hoàng Việt, Khua hdră kriê pioh klei lu jơr êwa angĭn lăn dliê êa kba mơ̆ng WWF - Việt Nam brei thâo, WWF răng mđĭ hdră bi hriăm mnuih mă bruă kơ Đang dliê knŭk kna mkuôm ala čar, krĭng răng mgang lăn dliê, boh nik krĭng Ramsar, ksiêm dlăng klei lu jơr, krŭ wĭt krĭng lăn êngăp êa, răng mgang, kriê dlăng phŭn mkăp mnơ̆ng ƀơ̆ng kơ dŭm mta čĭm, mnơ̆ng hlăm êa… djŏ guôp kñăm mjing anôk mkăp mnơ̆ng ƀơ̆ng tŭ jăk, đru krŭ wĭt klei jăk siam kơ grăp krĭng.

Hŏng klei bi hgŭm anei, hmei čang hmăng čiăng mkŏ mjing sa wăl anôk mâo ênŭm krĭng lăn êngăp êa ti Việt Nam, mâo dŭm krĭng Ramsar lehanăn dŭm krĭng lăn mkăn dôk hlăm wưng čih mkra klei bhiăn răng mgang, kriê pioh, mjing sa wăl anôk prŏng. Tơdah mâo sa wăl anôk bi mguôp kjăp plah wah dŭm krĭng Ramsar lehanăn dŭm krĭng lăn êngăp êa, snăn srăng dưi mđĭ kơhưm, klei yuôm mơ̆ng Việt Nam ti hră kak lăn răng mgang tar rŏng lăn”.

Hluê si phung mă bruă kreh knhâo, duh bi liê răng mgang dŭm krĭng lăn êngăp êa jing hdră duh bi liê kơ êdei anăp, mjing hla gang kjăp răng mgang sa Việt Nam mtah anăp klei lông dlăng mơ̆ng ênuk gưl mrâo. Bruă kriê pioh tŭ jing, amâo dưi kƀah ôh klei hrăm mbĭt mơ̆ng bruă knŭk kna alŭ wăl lehanăn êpul êya mnuih ƀuôn sang dôk. Mnuih ƀuôn sang hdĭp hlăm lehanăn djiêu gah dŭm krĭng lăn êngăp êa amâo djŏ knŏng jing mnuih ba yua ngăn dŏ čŏng mâo, ƀiădah lŏ jing pô kriê pioh, răng mgang, pô dưn dŭm hdră duh ƀơ̆ng hơĭt kjăp lehanăn sui thŭn./.