Ti anăp klei čiăng ƀrư̆ kjăp mơ̆ng anôk ba čhĭ, Êpul hgŭm bruă lŏ hma mtah Krông Pač, čar Dak Lak hrô kơ knŏng kƀĭn kriê dlăng čiăng mđĭ hnơ̆ng, bi liê leh hlăm hdră ksiêm dlăng hnơ̆ng jăk. Trần Văn Thắng, Khua Êpul hgŭm bruă brei thâo, anôk bruă grăp gưl mkŏ mjing mă mta lăn, êa nao ksiêm dlăng čiăng dưi ktuê dlăng hnơ̆ng êbeh mta msei leh anăn dŭm hnơ̆ng čuăn doh êƀăt mnơ̆ng ƀơ̆ng kơ 200 ha durian pĕ boh. Dŭm kdrăp cảm biến dưi mkŏ dăp čiăng ktuê dlăng hnơ̆ng PH, mnơ̆ng tŭ jăk hlăm lăn leh anăn dŭm mta hmăi kơ hnơ̆ng boh. Khădah snăn, dŭm hdră msir anei lu jing mơ̆ng klei thâo mprăp mơ̆ng anôk bruă, ka mâo ôh sa hdră ngă bruă sa anăn čiăng jing klei găl brei ngă hlăm hdră “mtah”. Trần Văn Thắng brei thâo:

 “Tơdah hlăm wưng kơ anăp hră mơar amâodah hdră kčah ktrâo lač ƀhĭ klĭ mơ̆ng Phŭn bruă lŏ mdê hŏng ya klei hmei ngă snăn luč liê hruê mmông, ai tiê mang. Tal dua jing mnơ̆ng dhơ̆ng hmei amâo dưi mŭt hlăm mta mnơ̆ng doh ôh hlăk êjai mnuih ƀuôn sang dôk gĭr snăk.”

Dŭm klei rŭng răng anei lač kơ boh sĭt lu anôk bruă duh mkra leh anăn êpul hgŭm bruă srăng bi mlih ƀiădah ăt adôk kƀah sa hdră mbĭt čiăng ngă hrăm mbĭt leh anăn djŏ hdră. Kyua mdê hŏng klei ba čhĭ kơ ala tač êngao mơ̆ng đưm, hdră mtah amâo djŏ knŏng jing bruă mâo thiăm sa mrô QR hlăm boh durian ôh, ƀiădah brei mkŏ mjing sa hdră mrô klă mngač mơ̆ng mphŭn truh kơ knhal tuč. Grăp kdrêč bruă mơ̆ng kriê dlăng, yua kdrăp mnơ̆ng lŏ hma, mă mta ksiêm dlăng, hrui mƀĭt, dŭ mdiăng, đŭng hruh, brei dưi čih yap, kriê pioh leh anăn bi mklă phŭn agha hlăm grăp mnĭt mmông. Mai Đình Thọ,  Khua Êpul gơ̆ng kriê dlăng Êpul hgŭm hdră bruă lŏ hma doh Krông Pač, čar Dak Lak brei thâo:

 “Mơ̆ng anôk bruă knŭk kna, brei đru kơ digơ̆ čiăng hgŭm hlăm hdră anei. Msĕ si mtô lač kơ diñu si ngă, si diñu bi hgŭm čiăng knhal tuč diñu dưi mŭt hlăm hdră ngă mtah.”

Mơ̆ng anôk ba čhĭ, brei bi mklă phŭn agha mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma dôk mkŏ mjing hlăm kluôm ala. Hŏng bruă durian Việt Nam, hlăm lu thŭn êgao, klei tŭ jing bruă mnơ̆ng dhơ̆ng anei lu jing dưi mkă hŏng ênhă, hnơ̆ng, ênoh ba čhĭ kơ ala tač êngao. Ƀiădah leh mŭt hlăm klei ba čhĭ kơ ala tač êngao djŏ êlan hŏng klei čuăn ƀrư̆ lu, klei găl kkơ hnơ̆ng lu jing ka djăp ôh. Klei anôk ba čhĭ čiăng amâo djŏ jing boh durian jăk ôh, ƀiădah jing klei dưi bi mklă boh durian anăn dưi pla mjing ti anôk, hŏng ya hdră, doh mơ̆ amâodah hơăi leh anăn hlei pô đua klam kơ hnơ̆ng. Lê Anh Trung, Khua Êpul hgŭm Durian čar Dak Lak bi mklă, bruă China mđĭ ksiêm dlăng hnơ̆ng jăk, bi mklă phŭn agha amâo djŏ jing klei gun kpăk ôh ƀiădah jing kliăng mđĭ lar leh anăn pŏk mlar klei ba čhĭ tơdah ƀĭng lŏ hma leh anăn anôk bruă duh mkra ngă jăk hdră mơ̆ng bruă mkra mjing truh kơ čhĭ.

 “Anei amâo djŏ jing klei yăl dliê mđĭ ai ôh, ƀiădah jing klei čuăn msĕ sii mgô̆ brei hlue ngă. Tơdah drei dưi hlue ngă, wưng dưi ba čhĭ kơ ala tač êngao srăng lŏ hrŏ, ênoh bi liê logistic djăp mta srăng hrŏ leh anăn klei găl hnơ̆ng jăk mnơ̆ng dhơ̆ng srăng đĭ. Kyua amâo mâo ôh ya mta klei êngao kơ bruă brei ngă klă mngač klei hâo hưn hŏng phung ba yua ti ala čar blei. Anăn jing êlan nao kjăp leh anăn mâo klei dưi bi ktưn mnơ̆ng dhơ̆ng hŏng dŭm ala čar ba čhĭ kơ ala tač êngao hlăm klei găl wưng kơ anăp.”

Hlue si Vũ Văn Hưng, K’iăng Khua Phŭn bruă lŏ hma leh anăn Wăl hdĭp mda, hdră mtah ka jing sa hdră msir kơ hră mơar amâodah kdrăp mrâo ôh ƀiădah jing knhuang yuôm bhăn hlăm klei kriê dlăng hnơ̆ng jăk mnơ̆ng dhơ̆ng hlue si hdră. Čiăng đru kơ anôk bruă duh mkra leh anăn alŭ wăl ngă djŏ klei čuăn mrâo mơ̆ng anôk blei, mơ̆ng akŏ mlan 6/2026, Phŭn bruă lŏ hma leh anăn wăl hdĭp mda ba yua leh Kdrăp bi klă phŭn agha mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma ala čar.

 “Hmei ƀuăn rơ̆ng hrăm mbĭt nanao hŏng bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, dŭm knơ̆ng, dhar bruă leh anăn êpul êya anôk bruă duh mkra čiăng mprăp bi jăk, pral hĭn leh anăn mbruă hĭn hlăm klei ngă djŏ klei kčah mrâo. Klei kñăm jing mđĭ boh tŭ ba čhĭ kơ ala tač êngao, mđĭ ba čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma kơ mnuih ƀuôn sang, mơ̆ng anăn đru kơ mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma Việt Nam ti anôk ba čhĭ China ăt msĕ mơh dŭm anôk mkăn lŏ dơ̆ng mlih mrâo, ngă djŏ klei čang hmăng mrâo hlăm wưng kơ anăp.”

Lăn Dap Kngư ară anei jing anôk pla mjing durian phŭn kluôm ala hŏng êbeh 90 êbâo ha, hnơ̆ng mâo thŭn 2025 êbeh 700 êbâo ton. Hlăm boh klei yan hrui pĕ giăm truh, bruă mkŏ mjing hdră bi mklă phŭn agha hrăm mbĭt hŏng klei bhiăn ksiêm dlăng hnơ̆ng jăk kjăp jing leh klei čiăng mjêč čiăng mđĭ lar anôk ba čhĭ kơ ala tač êngao. Klei mnuih ƀuôn sang leh anăn anôk bruă duh mkra čang hmăng hlăk anei jing dŭm anôk bruă djŏ tuôm hnưm mâo hdră ktrâo lač klă klơ̆ng čiăng hgŭm hlăm klei bhiăn “hdră mtah”, mbĭt anăn bi leh hdră kriê dlăng mrô kñăm bi mklă jih jang hdră mkra mjing. Knŏng tơdah dưi rơ̆ng klei dưi bi mklă phŭn agha leh anăn ksiêm dlăng hnơ̆ng jăk kơh, hdră mtah srăng klă sĭt mđĭ lar boh tŭ, pŏk mlar klei găl kơ durian Lăn Dap Kngư leh anăn durian Việt Nam truh ti anôk ba čhĭ ala tač êngao./.