Ƀuôn Tuyết Diêm, să Xuân Cảnh, mčhĭt muăt hlăm hruê mơak ngă yang yan hla luh leh anăn bi hdơr kơ phung aduôn aê mkra mjing hra. Mnuih ƀuôn sang bi kƀĭn ti sang yang ƀuôn čiăng ngă bruă mprăp, ngă yang… Phung êkei ngă mnơ̆ng myơr, čê, boh kroh; phung mniê ngă mnơ̆ng ngă yang čiăng myơr kơ aê aduôn atâo atiêt. Tơdah djăp mta bruă dưi ngă leh jing mmông ngă yang dưi mkŏ mjing kdrưh kơăm hluê si klei bhiăn đưm.
Tui hluê thŭn snăn phung khua mduôn hlăm ƀuôn ruah wưng ngă yang djŏ guôp, ƀiădah khăng mkŏ mjing hlăm wưng 10 hruê krah mlan 8 hluê mlan ƀlĕ. Anei jing wưng čiăng kơ anak čô bi êdah klei mpŭ kơ phung aê aduôn pô mâo bruă klam mkŏ mjing ƀuôn sang, mphŭn mkŏ mjing bruă mkra hra. Diệp Thế Sơn, Anôk kriê dlăng sang yang Tuyết Diêm, brei thâo, klei bhiăn mâo dŭm ênuk gưl hlăm ƀuôn lŏ čuê kriê pioh:
"Klei bhiăn klă sĭt jing mnuih ƀuôn sang čŏng pô bi mguôp mprăp mnơ̆ng ngă yang, brui mngưi, kpiê čeh čiăng ba myơr kơ yang Thành hoàng Bổn xứ - mnuih mâo bruă tŭ dưn pŏk mlar, kriê dlăng, răng mgang kơ mnuih ƀuôn sang."
Čiăng mâo hruê ngă yang yan hla luh leh anăn bi hdơr kơ aduôn aê ngă bruă hra, Anôk kriê dlăng ƀuôn prŏng ngă bruă ngă yang. Mnuih ƀuôn sang čŏng bi mguôp ai, bi mguôp ngăn drăp. Hruê anei, grăp čô mprăp bruă nao ti sang yang čiăng čuh brui mngưi ti knưl kkuh mpŭ kơ phung aduôn aê atâo atiêt mâo leh lu klei đru mguôp hŏng jih ai tiê mpŭ. Knăm ngă yang yan hla luh leh anăn bi hdơr kơ aduôn aê atâo atiêt ngă bruă mkra hra mkŏ mjing hlăm wưng adiê mphŭn hjan, yan mkra hra giăm leh. Kyua anăn, mnuih ƀuôn sang bi kƀĭn ti sang yang lu êdi leh anăn dlăng msĕ si hruê knăm yuôm bhăn mơ̆ng ƀuôn mkra hra. Sa čô mnuih ƀuôn sang ƀuôn Tuyết Diêm yăl dliê:
"Aduôn aê pô lač 'ƀơ̆ng boh hdơr kơ pô pla kyâo'. Phung mkra mjing leh kdrăn hra, mkŏ mjing leh anăn lŏ čuê kơ pô mâo bruă duah ƀơ̆ng."
Hlăm klei hdĭp mnuih ƀuôn sang Tuyết Diêm, bruă mkra hra amâo djŏ knŏng jing hdră duh ƀơ̆ng ƀiădah lŏ mjing klei hdơr, klei bhiăn leh anăn klei bi mguôp êpul êya. Hluê si hră mơar hƀuê ênuk, ƀuôn mkra hra mkŏ mjing thŭn 1832. Mơ̆ng phŭn êa msĭn ênao êa Cù Mông, mnuih ƀuôn sang mkŏ mjing bruă mkra hra, lŏ čuê hdră mkra hŏng kngan mơ̆ng lu ênuk gưl.
Giăm dua êtuh thŭn êgao, bruă mkra hra mbĭt hŏng dŭm klei yăl dliê kơ krĭng Cù Mông ăt dưi kriê pioh, hlăm anăn mâo klei blŭ "Hra Cù Mông tlâo pluh prăk sa asăr". Dŭm gưl hƀuê ênuk anăn mjing boh tŭ yuôm mdê hjăn mơ̆ng ƀuôn bruă, pŏk hdră mđĭ kyar mơ̆ng sa mta mnơ̆ng lŏ hma jing mnơ̆ng dhơ̆ng dhar kreh, hiu čhưn ênguê. Hluê anăn, phung tuê hiu čhưn ênguê amâo djŏ knŏng lông ngă hdră mkra hra ƀiădah lŏ tui ksiêm kơ hƀuê ênuk ƀuôn bruă, sang yang ƀuôn leh anăn Knăm ngă yang yan hla luh - bi hdơr kơ phŭn bruă mkra hra. Anei ăt jing hdră tă mâo Hdră mđĭ kyar lu mta mnơ̆ng dhơ̆ng hra Tuyết Diêm, mâo Anôk bruă mđĭ kyar lu ala čar UNDP Việt Nam đru, ksiêm dlăng pŏk ngă.
Trần Thị Lan, pô thơ̆ng kơ bruă mơ̆ng êpul UNDP Việt Nam brei thâo:
"Ară anei, hmei dôk bi hgŭm hŏng bruă sang čư̆ êa să čiăng rang mdah lehanăn hưn mthâo mnơ̆ng dhơ̆ng kơ mnuih ƀuôn sang. Hmei srăng gĭr ba mdah hlăm brô 15 mta mnơ̆ng mơ̆ng bruă mkra mjing. Dŭm mta mnơ̆ng siă suôr hŏng aduôn aê pô mkra mjing, hmei srăng ba rang mdah. Êngao anăn, hmei srăng rang mdah dŭm tour, êlan, mnơ̆ng dhơ̆ng hiu čhưn ênguê amâodah dŭm anôk nao êlâo hĭn kơ phung tuê ti krĭng anei. Hmei srăng mkŏ mjing sa anôk bruă hưn mthâo kơ hiu čhưn ênguê tal êlâo mơ̆ng ƀuôn. Tơdah tue hriê, hmei srăng hưn ti anei mâo dŭm tour êlan siam, ti nao, ti nao, ti anôk huă ƀơ̆ng leh anăn ti dôk jưh."
Mơ̆ng sa bruă mkra mjing mơ̆ng đưm, Tuyết Diêm dôk mâo klei găl yăl dliê kơ lăn, êa, mđiă, asăr hra leh anăn phung ƀuôn sang siă suôr hŏng bruă mkra hra găn giăm dua êtuh thŭn. Tơdah mnơ̆ng kriê pioh bruă mkra hra dưi ba hlăm dŭm tour hiu čhưn ênguê, mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ brei thâo săng răng kriê wăl anôk ƀuôn bruă, klei bi hdơr êpul êya leh anăn dŭm klei bhiăn dhar kreh dưi bi lar.
Knăm ngă yang yan hla luh leh anăn bi hdơr kơ phŭn agha bruă mkra hra kyua anăn amâo djŏ knŏng jing wưng čiăng bi hdơr kơ phung aduôn aê đưm, ƀiădah lŏ đru kơ êpul êya thâo kơ dŭm boh tŭ dưn dôk mâo čiăng kriê pioh leh anăn lŏ čuê kơ ênuk gưl êdei. Tơdah phung mkra hra jing pô yăl dliê kơ klei pô, mnơ̆ng kriê pioh mrâo dưi kriê pioh, lŏ jing boh kdrŭt kơ hdră duh ƀơ̆ng hruê anei.
Viết bình luận