Dŭm hruê anei, phung mă bruă hlăm Êpul hgŭm bruă Mdiê Ana Phan Lâm, ƀuôn hgŭm Phan Sơn, čar Lâm Đồng dôk bi msiam, mkra mrâo wăl anôk rang mdah mnơ̆ng dhơ̆ng mơ̆ng Êpul bruă. Amai Nguyễn Thị Hoa, pô mă bruă hlăm êpul brei thâo.

“Kâo hơ̆k mơak êdi leh anăn ƀuh lu klei yuôm bhăn hlăm ai tiê. Tal êlâo jing ana mdiê, ñu jing phŭn agha klei hdĭp, ñu yơh jing "boh tâo mngač” mơ̆ng adiê, hlăk êjai anăn hmei leh anăn phung dưi dưn ñu ăt ka mâo mơh pô thâo săng klă kơ phŭn gha ñu, tăp năng wăt hŏng mnuih pla mjing ăt kăn lŏ thâo săng mơh ênoh yuôm phŭn agha mơ̆ng đưm. Kâo hmăng hmưi êdei anăp lu mnuih thâo hĭn kơ ênoh yuôm mơ̆ng ana mdiê Ana ăt msĕ mơh dŭm mta mnơ̆ng găl čŏng mâo, čiăng mơ̆ng anăn grăp čô dưi thâo săng hĭn knhuah dhar kreh leh anăn klei pô dôk mâo".

Ti anăp klei hŭi mdiê Ana luič ram, thŭn 2024, gŏ sang Nguyễn Văn Chung, ară anei jing khua kiă kriê Êpul hgŭm bruă Mdiê Ana Phan Lâm ngă bruă pla mdiê Ana hluê hdră pla mjing doh ti gŭ klei đru kčĕ mơ̆ng Knơ̆ng bruă kreh knhâo hdră mnêč bruă lŏ hma kwar Dhŭng. Tal êlâo, ñu pla mjing hlăm ênhă 2ha leh anăn mâo boh tŭ dưn jăk. Thŭn 2025, ñu pŏk mlar ênhă truh giăm 5ha ti krĭng ƀuôn Phan Lâm hđăp (Danao Ghe).

Hŏng dŭm boh tŭ dưi mâo, ară anei Chung mtrŭt mjhar leh mnuih ƀuôn sang pŏk mlar ênhă pla mdiê Ana truh giăm 10ha, mnơ̆ng dhơ̆ng mâo srăng mâo Êpul hgŭm bruă Mdiê Ana Phan Lâm leh anăn Anôk bruă duh mkra mnia mblei Bách Mộc Global (Anôk bruă Bách Mộc) hrui blei.

Hŏng mnuih ƀuôn sang Raglai leh anăn K’ho ti să Phan Sơn, čar Lâm Đồng, asăr mdiê Ana jing yuôm msĕ si "boh tâo mngač", hŏng lu mta klei mdê mdê, truh kơ ară anei knŏng ƀiă đuic̆ gŏ êsei mnuih djuê ƀiă lŏ rah pla mdiê Ana hlăm ênhă điêt. Khua mduôn Mang Ngọc Văn, djuê ana Raglai, brei thâo, êgao lu thŭn, gŏ sang ñu ăt pla mdiê lŏ msĕ si kriê pioh knhuah gru.

“Êpul hgŭm bruă ngă anôk rang mdah lehanăn hrui blei mnơ̆ng dhơ̆ng doh mơ̆ng alŭ wăl jing jăk êdi, boh nik mdiê Ana. Kyua mjeh mdiê Ana hlăk luič ram, ênhă pla mjing điêt, ară anei dưi lŏ mkra mđĭ lehanăn brei mnuih ƀuôn sang lŏ pla mrâo, hruê Têt akŏ mdiê djuê ana thŭn anei klă sĭt srăng mâo lu klei mơak hĭn, lu mdiê braih hĭn".

Bi ala kơ Knơ̆ng bruă Bách Mộc, Lục Hoà brei thâo, knơ̆ng brư hrui blei mdiê Ana hluê 3 hnơ̆ng čuăn phŭn: Ngă lŏ hma găl djŏ hŏng yan adiê; Rơ̆ng mâo djăp mnơ̆ng ƀơ̆ng huă leh anăn klei hdĭp mda ala ƀuôn ti anôk anăn mtam; Mbĭt hŏng alŭ wăl kriê dlăng mđĭ kyar klei hdĭp mda mơ̆ng mnuih ƀuôn sang djuê ana ƀiă. Leh anăn tơdah mjeh mdiê Ana đĭ kyar jăk snăn Anôk bruă Bách Mộc mâo hdră mtrŭn srăng duh bi liê thiăm dŭm mta mjeh mkăn.

“Gru hmô pla mjing snăn Bách Mộc srăng duh bi liê mjeh, prăk bi liê leh anăn mnơ̆ng yua bruă lŏ hma leh anăn srăng đru hlăm bruă kriê dlăng pla mjing hluê djŏ hdră čuăn doh. Leh dưi ngă djŏ msĕ snăn, knơ̆ng bruă đru kơ bruă hrui blei leh anăn ba čhĭ brei. Hŏng gru hmô pla mjing mơ̆ng Bách Mộc ară anei dôk ba wĭt boh tŭ yuôm klă sĭt kơ mnuih ngă lŏ hma. Tal êlâo diñu amâo mâo djŏ tuôm hŏng hbâo êa drao ôh, tal dua diñu kăn mđing rei si srăng ngă čiăng bi jih hnơ̆ng boh mnga mâo, diñu knŏng ngă djŏ hŏng hdră kčah đuič. Leh anăn tal tlâo klei hdĭp diñu srăng dưi rơ̆ng tơdah diñu ngă djŏ hŏng hdră, diñu brei ngă sĭt.”

Mai Hồng Đăng, Khua anôk bruă sang čư̆ êa să Phan Sơn, čar Lâm Đồng brei thâo, mdiê Ana amâo djŏ knŏng jing mnơ̆ng jăk êdi mơ̆ng alŭ wăl ƀiădah lŏ ba dŭm boh tŭ yuôm djuê ana mâo mơ̆ng đưm siă suôr hŏng klei hdĭp ai tiê klei mĭn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang tinei.

“Ară anei hmei mkŏ mjing leh Êpul hgŭm bruă Phan Lâm amâo djŏ knŏng thơ̆ng kơ mdiê Ana ôh ƀiădah lŏ thơ̆ng hŏng dŭm mta mnơ̆ng dhơ̆ng doh mkăn. Msĕ si mâo gru hmô pla mmao, leh anăn alŭ wăl ăt mâo dŭm gru hmô msĕ si pla ana va ni, cà ri... lăm wưng kơ anăp alŭ wăl ăt srăng uêñ mĭn dŭm klei găl mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma".)

Hlăm wưng êgao, mbĭt hŏng bruă kriê pioh dhar kreh, čar Lâm Đồng ăt mđing mđĭ kyar bruă hiu čhưn ênguê êpul êya mguôp hŏng klei hdĭp dhar kreh tinei mtam. Ară anei lu gru hmô bruă hiu chưn ênguê yang ƀuôn êdah kdlưn dưi mkŏ mjing msĕ si: gru hmô hiu čhưn ênguê êpul êya alŭ Đưng K’Si (să Lạc Dương), ƀuôn dhar kreh djuê ana Dao (să Dak Wil), Ƀuôn dhar kreh mnuih djuê ana Mông (să Tà Đùng), gru hmô Hiu čhưn ênguê dhar kreh Chăm (să Bắc Bình)... Mâo lu phung tuê hiu čhưn ênguê hlăm ala čar pô leh anăn mơ̆ng ala tač êngao. Lu knăm mơak knhuah gru mơ̆ng djuê ana K’ho, Raglai, M’nông, Chu Ru, Mạ, Chăm... jing leh mnơ̆ng dhơ̆ng bruă hiu dlăng jăk êdi, đru mjing anôk mñă kơ bruă hiu čhư̆n ênguê dhar kreh alŭ wăl.

Mdiê Ana mơ̆ng đưm êlâo dưi dlăng jing "boh mdiê mngač" mơ̆ng adiê, siă suôr hŏng klei hdĭp, ai tiê klei mĭn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang K’ho, Raglai krĭng dlông să Phan Sơn, čar Lâm Đồng. Leh anăn tinei, boh mdiê Ana -boh mtâo mngač" ti să čư̆ čhiăng Phan Sơn lŏ hluê jơ̆ng phung tuê nao ti djăp krĭng kwar Lăn čar./.