Ti ƀuôn Kon Sơ Lăng, să Ia Khươl, čar Gia Lai, sang krum mrâo ti krah ƀuôn msĕ si sa klei bi knăl kơ ai ktang êpul êya. Čiăng dưi mâo čuôr sang anăn, mnuih Bahnar tinei hrăm mbĭt găn leh sa klei truh amâo dưi wơr bĭt. Mlan 8 thŭn 2024, sang krum mơ̆ng ƀuôn Kon Băh (ară anei jing ƀuôn Kon Sơ Lăng), mâo pui ƀơ̆ng rai jih. Čuôr sang tuôm jing anôk bi kƀĭn mơ̆ng êpul êya knŏng adôk čuah. Ƀiădah leh klei luč liê anăn, mnuih ƀuôn sang amâo êdu ai. Mơ̆ng akŏ thŭn 2025, khua mduôn mkŏ mjing klei bi kƀĭn, mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang khăt hla hlang, koh đrao, kram, mprăp mnơ̆ng rŭ mdơ̆ng sang krum. Mao - Khua ƀuôn Kon Sơ Lăng brei thâo, anei jing bruă mbĭt mơ̆ng jih ƀuôn.

“Grăp 1 čô êkei mơ̆ng 18 truh kơ 60 thŭn brei mprăp djăp ênŭm 5 čăp hlang, thiăm 1 čăp leh anăn 300.000 prăk. Grăp mlan 3 mphŭn rŭ mdơ̆ng, truh kơ mlan 6 jih leh. Dŭm hruê tal êlâo, hlăm hruê kăm jih ƀuôn sang bi kƀĭn ngă hlăm 2 hruê hlăm knăm năm leh anăn knăm kjuh”.

Leh pă mlan, sang rông knhuah gru mơ̆ng mnuih Bahnar ti ƀuôn Kon Sơ Lăng bi leh. Sang dlông truh 20 met, dlông 23 met, prŏng êbeh 12 met leh anăn dưi dưm hlăm brô 600 čô mnuih. Hlăm sang rông, mnuih ƀuôn sang pioh anôk kdrưh kơăm čiăng yuôl rup khua gĭt gai Hồ Chí Minh, Hră mơĭt mơ̆ng Awa Hồ mơĭt kơ Klei bi kƀĭn dŭm djuê ana mnuih djuê ƀiă kwar Dhŭng ti Pleiku thŭn 1946 čiăng mñă kơ mnuih ƀuôn sang kơ ai tiê bi mguôp. Ayŏng Brưng, mnuih ƀuôn sang ƀuôn Kon Sơ Lăng, brei thâo sang rong amâo djŏ knŏng jing anôk mkŏ mjing dŭm klei bi kƀĭn, ƀiădah jing wăl hdĭp dhar kreh, mtô bi hriăm čing čhar, hrĭ mñam, pơ̆k mñam, kñăm kriê pioh klei bhiăn, klei mưng mơ̆ng djuê ana pô. Ƀuôn mâo dua êpul tông čing; êpul tông čing phung mduôn leh anăn êpul tông čing phung êdam êra pŏk nanao dŭm adŭ mtô bi hriăm.

“Păt čiăng jih phung êkei hriăm tông čing. Dŭm čô tông thâo, pô ăt tông mơh. Pô khăng hriê tinei jing čiăng mbĭt hŏng 4 čô dôk gak răng sang rong. Êngao anăn, hmei ăt hiu gak răng djiêu gah ƀuôn čiăng răng mgang klei amâo mâo jăk truh”.

Ayŏng Wat, mnuih ƀuôn sang ƀuôn Kon Sơ Lăng ăt hơ̆k mơak kyua đru mguôp mkra wĭt sang roong knhuah gru mơ̆ng ƀuôn. Hluê si ayŏng, čuôr sang anăn jing anôk siă suôr hŏng grăp bruă ngă mbĭt, grăp klei hdĭp mơ̆ng êpul êya. Lehanăn yuôm bhăn hĭn, dŭm boh tŭ yuôm dhar kreh knhuah gru mơ̆ng mnuih Bahnar ăt dôk dưi lŏ čuê.

“Dŭm boh ƀuôn mnuih Bahnar tinei mâo sơăi sang rong. Sang rong amâo mâo djŏ knŏng jing mâo anôk pioh bi kƀĭn, bi trông kơ bruă ƀuôn sang ôh ƀiădah jing pioh kriê pioh lehanăn mđĭ bi lar knhuah gru dhar kreh aê aduôn pô đưm, pô ktưn hưn êdi. Ƀuôn mnuih Bahnar brei mâo sang rong”.

Mơ̆ng klei hriăm mơ̆ng klei pui ƀơ̆ng thŭn 2024, ƀuôn Kon Sơ Lăng mkŏ mjing leh hrue kčah mbha dŭm êpul bi mlih kriê dlăng sang roong. Anei jing hdră mnuih ƀuôn sang čŏng pô răng mgang ngăn drăp lehanăn wăl anôk dhar kreh mơ̆ng êpul êya. Ai tiê čŏng kriê dlăng anăn lŏ mâo dŭm ƀuôn Bahnar hlăm krĭng ba yua lehanăn mkra mlih djŏ guôp hŏng klei găl mâo. Khyut ti ƀuôn Kon Sơ Lăl, brei thâo ƀuôn mâo masin đeh kwă mbĭt, snăn êpul gak răng mơ̆ng ƀuôn đru kriê dlăng sang roong, lŏ ngă dŭm bruă mkăn.

“Mbĭt hŏng bruă klam phŭn jing kriê dlăng sang roong, êpul hmei lŏ bi mlih tuôr gak măi tăp mdiê mơ̆ng êpul êya ƀuôn čiăng mkăp kơ mnuih ƀuôn sang hlăm ƀuôn.Dŭm ƀuôn mkăn hriê tăp mdiê, mbĭt anăn mkŏ mjing klei hiu suang dlăng djăp ktuê êlan hlăm ƀuôn čiăng hmao ƀuh, răng mgang klei êđăp ênang".

Mơ̆ng sa klei pui ƀơ̆ng, mnuih Bahnar ti Kon Sơ Lăng, să Ia Khươl, čar Gia Lai lŏ mdơ̆ng sa boh sang krum mrâo. Ƀiădah klei dưi lŏ mdơ̆ng amâo djŏ knŏng sa hdră rŭ mdơ̆ng. Anăn jing wăl anôk êpul êya. Jing anôk mnuih ƀuôn sang bi tuôm, bi trông kơ bruă yang ƀuôn, hrăm mbĭt răng mgang klei hdĭp mda mbĭt. Jing anôk phung thâo mbruă lŏ čuê kơ phung mda asei hdră tông čing, hdră mkra dŭm kdrăp djuê ana leh anăn klei khăp hŏng dhar kreh djuê ana pô.