Kŭm păn trah mă kan mơ̆ng Trần Quang Vịnh, dôk ti ƀuôn hgŭm Hoài Nhơn Đông, čar Gia Lai, mrâo truh kơ kdrŭn ksĭ Quy Nhơn leh gưl hiu trah mă kan sui hruê. Kan ngừ bŏ hlăm hip kŭm păn ŭ ba kơ hang. Ti krah ênai masin kŭm păn, ênai iêu bi đru mă bruă, Vịnh amâo ruăt mdei ôh. Bruă tal êlâo jing ksiêm dlăng hră mơar, kdrăp ksiêm dlăng êlan nao leh anăn bi leh dŭm hră mơar hluê si klei kčah mtrŭn. Anăn jing hdră mnuih nao trah mă kan msĕ si Vịnh răng mgang kơ gưl hiu trah mă kan pô leh anăn đru mguôp mbĭt hŏng kluôm ala mdrơ̆ng hŏng klei trah mă IUU.

“ Kdrăp ktuê dlăng pŏk 24/24, klei hưn amâo mâo ktuê dlăng hmei srăng mă rup lŏ hưn mdah, hră mơar brei trah mă hluê si Hdră mtrŭn mơ̆ng Knŭk kna, amâo dưi soh hŏng hdră bhiăn. Nao hlăm êa ksĭ hră mơar djăp ênŭm, tơdah mŭt kbiă hlăm kdrŭn. Trah mă mnơ̆ng hlăm êa brei hluê ngă kjăp hdră bhiăn mnơ̆ng hlăm êa ba mdah. Hmei thâo săng tơdah soh hŏng hdră bhiăn Knŭk kna snăn srăng đŭ bi kmhal.”

Amâo djŏ knŏng hluê ngă dŭm klei kčah mtrŭn kơ hră mơar, kdrăp mnơ̆ng leh anăn klei êđăp ênang, klei thâo săng amâo ngă soh hŏng krĭng êa ksĭ ala tač êngao ăt mâo mnuih hiu trah mă kan čar Gia Lai bi mklă hĭn. Khua kŭm păn Nguyễn Văn Minh ti ƀuôn hgŭm Hoài Nhơn Đông lač, dŭm klei kčah mtrŭn ƀrư̆ hruê ƀrư̆ kjăp jing leh sa kdrêč bruă mơ̆ng mnuih hiu trah mă kan.

"Hdră bhiăn knŭk kna snăn mnuih ƀuôn sang hluê ngă, hră mơar tơdah kbiă mơ̆ng kdrŭn ksĭ djăp ênŭm, ao mlut đru dŏng, giêt truih mdjiê pui djăp ênŭm. Ngă soh krĭng êa ksĭ ala tač êngao snăn ară anei mnuih ƀuôn sang amâo jhŏng ôh".

Mơ̆ng akŏ thŭn 2025 truh kơ ară anei, čar Gia Lai amâo mâo ƀuh ôh kŭm păn ngă soh hŏng hdră bhiăn IUU. Đại úy Lê Văn Hòa, Khua anôk bruă ksiêm dlăng knông lăn Mũi Tấn, Knơ̆ng gĭt gai lĭng kahan knông lăn čar Gia Lai brei thâo, boh tŭ dưn anei mâo klei đru mguôp mơ̆ng bruă mđĭ ktang ksiêm dlăng, ktuê dlăng leh anăn hưn brei răng hnưm klei ngă soh. Ti krĭng kdrŭn kan, êpul kahan ksiêm knông lăn ksiêm dlăng kŭm păn, mtô mblang, ktrâo lač kơ mnuih ƀuôn sang.

“Anôk bruă mkŏ mjing klei hâo hưn mđing kơ mnuih hiu trah mă kan leh grăp gưl nao hlăm êa ksĭ leh wĭt mđing ti krĭng kdrŭn ksĭ, mbĭt anăn mâo mrô kđăm QR kơ dŭm bruă ngă amâo mâo dưi ngă mơ̆ng IUU. Hŏng dŭm klei ngă soh hŏng dŭm klei bhiăn snăn anôk bruă srăng ƀuah mkra ktang phĭt čiăng rơ̆ng kơ bruă lăm lui hră kñĭ mơ̆ng Việt Nam.”

Mbĭt hŏng ksiêm dlăng klă anăp, kdrăp mrâo mrang dôk mjing sa êpul ksiêm dlăng hlăm bruă hiu trah mă. Ti tlâo kdrŭn ksĭ Quy Nhơn, Đề Gi leh anăn Tam Quan, čar Gia Lai, kdrăp eCDT dưi ba yua čiăng kriê dlăng kŭm păn mŭt kbiă hlăm kdrŭn ksĭ, hnơ̆ng kan hdang mâo leh anăn tui duah phŭn agha kan hdang. Jih jang 5.609 kŭm păn mâo anăn ti alŭ wăl dưi mkŏ dưm eCDT. Êbeh 3.400 kŭm păn mâo boh dlông mơ̆ng 15 met kơ dlông dưi mkŏ dưm hră čih pioh klei hiu trah mă kan điện tử. Nguyễn Anh Dũng, K'iăng khua kiă kriê kdrŭn ksĭ Gia Lai, brei thâo hră čih pioh điện tử đru bi hrŏ klei ngă hră mơar kơ mnuih hiu trah mă kan, mbĭt anăn mđĭ klei dưi ksiêm dlăng, bi mklă klei čih pioh.

“Hluê si hră mtrŭn mrâo dŭm kŭm păn êdeh prŏng êbeh 15 met brei ba yua hla pŏk điện tử mâo leh mnuih ƀuôn sang tŭ ư kyua jăk găl êdi, mnuih ƀuôn sang hiu trah mă kan knŏng pŏk kdrăp hưn mdah hlăm app, wĭt kơ hang bi mlih jing leh amâo guôn čih hŏng kngan, amâo huĭ luh ôh, kdrŭn ksĭ srăng thâo anôk kŭm păn hiu trah mă kan leh anăn anôk kŭm păn nao. Tơdah ba hlăm kdrăp msĕ snei msĕ si Knơ̆ng bruă leh anăn dŭm anôk bruă mkăn ƀuh sơăi kŭm păn nao djŏ amâo dah nao soh dưi hưn mdah snăn hnơ̆ng klă mngač mơ̆ng mnơ̆ng dhơ̆ng hiu trah mă mơ̆ng mnuih ƀuôn sang ară anei jăk êdi.”

Gang mkhư̆ klei trah mă IUU amâo djŏ knŏng mdei ti ksiêm dlăng leh anăn đŭ bi kmhal. Čar Gia Lai hlăk ƀrư̆ ƀrư̆ bi hrŏ ênoh hô̆ mran amâo lŏ djŏ guôp hŏng klei čiăng trah mă, mbĭt anăn đru kơ mnuih trah mă kan mlih bruă. Hluê si hdră đru msir, mlih bruă, alŭ wăl mâo 999 pô kŭm păn čih anăn msir mlih hŏng klei čiăng prăk bi liê hlăm brô 329 êklai prăk; mbĭt anăn jing 941 čô mnuih mă bruă čih anăn đru mlih bruă. Truh hruê 15/9/2026, čar Gia Lai ksiêm bi mklă leh 367 kŭm păn, bi mklă đru 275 kŭm păn, hŏng ênoh prăk giăm 51 êklai prăk.

Trần Quốc Khánh, kiăng khua knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn wăl hdĭp mda Gia Lai, brei thâo alŭ wăl hlăk lŏ dơ̆ng pŏk ngă hdră anei hluê hdră mguôp bi hrŏ êpul hô̆ mran hŏng mjing hdră duh ƀơ̆ng mrâo kơ mnuih ƀuôn sang hiu trah mă kan.

“Hmei tĭng bruă bi hrŏ kŭm păn trah mă kan truh 2030 srăng hrŏ 1943 boh kŭm păn hŏng ênoh prăk 756 êklai čiăng ba wĭt kơ dŭm să mkŏ mjing êpul hgŭm ksiêm dlăng leh anăn ba prăk wĭt čiăng kơ să tla prăk, hmei ktrâo lač kơ hdră ngă bruă, klei čuăn hdră mnêč, ară anei dŭm să dôk hlue ngă tui si hdră tla prăk bi hrŏ kŭm păn. Hŏng phung trah mă kan bi mlih bruă snăn mưn êpul bruă đru kčĕ truh kơ grăp gŏ sang, grăp alŭ čiăng ba mdah hdră mtrŭn bi mlih bruă.”

Mơ̆ng grăp gưl nao hlăm êa ksĭ, grăp blư̆ mŭt kbiă hlăm kdrŭn truh kơ bruă čih hră hruê, krơ̆ng kjăp klei hâo hưn ksiêm dlăng leh anăn tui duah phŭn agha mnơ̆ng dhơ̆ng, gang mkhư̆ klei trah mă IUU ƀrư̆ ƀrư̆ jing sa kdrêč hlăm bruă trah mă kan mơ̆ng mnuih ƀuôn sang Gia Lai. Klei kjăp mơ̆ng hdră bhiăn, mbĭt hŏng klei thâo săng ƀrư̆ hruê ƀrư̆ klă hĭn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang trah mă kan, dôk mjing tur knơ̆ng čiăng kơ Gia Lai lŏ dơ̆ng hrăm mbĭt hŏng kluôm ala hluê ngă dŭm hdră êlan ruh mgaih "hră kñĭ" IUU, mđing truh kơ sa bruă trah mă kan djŏ hdră bhiăn, klă mngač leh anăn hơĭt kjăp.