Mơ̆ng mlan 7 truh kơ mlan 10 grăp thŭn, hnơ̆ng boh durian ti Lăn Dap Kngư mŭt hlăm wưng hrui pĕ prŏng, mjing boh kdrŭt yuôm bhăn kơ bruă ba čhĭ djam mtam boh kroh. Hluê si Nguyễn Văn Mười, Khua anôk bruă klam nah Dhŭng, Êpul hgŭm bruă ngă lŏ hma Việt Nam, 7 mlan akŏ thŭn 2026, ba čhĭ djam mtam boh kroh đĭ hlăm brô 43% mkă hŏng wưng anei thŭn dih. Knŏng boh durian mlan 7 mâo ba wĭt êbeh 1 êklai USD.

Khă snăn, ti tluôn dŭm ênoh mrô đĭ kyar jing sa klei lông dlăng prŏng hĭn: si srăng ngă čiăng rơ̆ng anôk mnia mblei êjai dŭm ala čar blei ƀrư̆ hruê ƀrư̆ mđĭ klei čiăng, leh anăn klei bi ktưn ăt ƀrư̆ hruê ƀrư̆ ktang. Hŏng boh durian, China ară anei mâo êbeh 90% anôk mnia mblei ba čhĭ kơ ala tač êngao. Êjai anăn, êngao kơ Thái Lan, mâo thiăm Philippines, Campuchia, Malaysia leh anăn Lào ăt ba čhĭ boh durian hlăm anôk mnia mblei anei. Čiăng dưi rơ̆ng bruă pla mjing, rơ̆ng anôk ba čhĭ hơĭt kjăp, hluê si Nguyễn Văn Mười, brei mđing lu hĭn kơ hnơ̆ng tŭ jăk hĭn amâo mâo lŏ mđĭ ôh ênhă pla:

Êjai yan hrui pĕ kƀĭn hlăm sa wưng, snăn klei c̆hĭ mnia srăng tuôm hŏng lu klei dleh dlan. Klei c̆iăng mghaih msir jing si srăng ngă c̆iăng dưi mghaih msir ênhă, hnơ̆ng mâo boh mnga ară anei, leh anăn rơ̆ng hnơ̆ng hrui wĭt kơ mnuih ƀuôn sang ngă lŏ hma. C̆iăng dưi ngă klei anăn snăn brei mâo wăt hdră mđĭ boh tŭ yuôm bruă pla mjing. Anôk bruă duh mkra ngă jăk anôk ba c̆hĭ, mkra mjing leh anăn kriê pioh, bi mnuih ƀuôn sang ngă lŏ hma brei mđing ngă jăk kơ hnơ̆ng tŭ jăk. Mâo msĕ snăn kơh dưi bi ktưn hŏng dŭm ala c̆ar mâo mbĭt bruă pla mjing".

Mơ̆ng klei hâo hưn kơ boh durian, sa klei čiăng mkăn ăt dưi ba mdah: amâo mâo tui tiŏ hnơ̆ng boh mnga ƀiădah brei pla mjing hluê si klei čiăng mơ̆ng wăl anôk mnia mblei. Việt Nam ară anei mâo lu mta djam mtam boh kroh mâo klei găl ba čhĭ kơ ala tač êngao msĕ si mtei, boh soai, boh vải, boh kneh, boh kruĕ dŭng… Sa ênoh mnơ̆ng dhơ̆ng amâo mâo djăp hnơ̆ng čuăn hdră mnêč dưi hmăi truh kơ k'hưm mơ̆ng kluôm krĭng pla mjing, tăp năng hmăi truh kơ klei dưi krơ̆ng wăl anôk mnia mblei.

Nguyễn Đình Tùng, Khua knơ̆ng bruă Vina T&T Group - Kiăng khua êpul hgŭm bruă boh mnga Việt Nam lač snei: anôk bruă duh mkra leh anăn mnuih pla mjing brei bi klă klei čiăng mơ̆ng grăp anôk mnia mblei mơ̆ng akŏ mtam.

“Grăp anôk mnia mblei mâo sa klei čiăng mdê mdê. Sitôhmô, Mi čoh čuăn amâo mâo dưi ba yua ôh 7 mta êa drao diñu kăm, bi EU mâo truh 36 mta kăm. Bi Trung Quốc lŏ mđing kơ klei cadimi... Kyuanăn, čiăng mŭt hlăm anôk mnia mblei, êlâo hĭn brei drei ngă djŏ dŭm klei čuăn mơ̆ng anôk mnia mblei anăn. Kdrêč tal dua jing leh mŭt hlăm anôk mnia mblei, brei rơ̆ng hnơ̆ng tŭ jăk mnơ̆ng dhơ̆ng. Leh anăn kdrêč tal tlâo jing mkŏ mjing anăn knăl čiăng ba čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng jăk hĭn. Mâo djăp ênŭm tlâo mta anei kơh ba čhĭ djam mtam boh kroh dưi mâo klei tŭ dưn leh anăn đĭ kyar kjăp”.