Ngai 1 nhai 7 nam 1993, Jơnau đơs dà kòn cau Rơđê bơh Anih jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên dê ngan ngồn geh pờ tơlik. Tơnơ̆ hơ̆ dơ̆ dùl dơ̆ ală jơnau đơs dà kòn cau Jrai, Bahnar, Sơdàng, K’Ho mờ M’nông neh geh, gơ gơs cau bơyô rềp mềr bơh làng bol ală jơi bơtiàn tàm tiah do dê.

Nàng geh ală phuk pờ tơlik mờng kwèng hơ̆ là gùng lòt kơ̆ wền jòi ală akhar, sền gàr dà đơs jơi bơtiàn dê. Ală ngai sơn rờp lơh jơnau đơs dà kòn cau Jrai, cau sền sơwì jơnau cih ồng Nay Jet bal mờ cau lơh broă bal gơ tìp ờ dồ ết kal ke. Uă jơnau bè jak chài, bơto bơtê, lơh sơnơm, adat boh lam halà ală broă gơlik geh pah ngai tàm tơngai pa ờ hềt geh tàm rài kis ƀòn lơgar. Ờ mìng ală jơnau pa krơi is tàm dùl gah broă lơm, mờ jơh bal ală akhar sơñio bè dà lĭp rơlir halà ală jơnau mờng kwèng tàm rài kis kung kờñ pal geh jòi sền, bơtơl mờ lơh sir.

“Gùng lòt rlau 30 nam rềp mềr mờ dà đơs mè deh kòn cau Jrai dê pờ tơlik tàm Anih Jơnau đơs Việt Nam, bơh sơn rờp bol añ kung tìp uă ngan kal ke. Tài bơh ală akhar pah ngai tơm bơh bơr tàm mpồl bơtiàn den ờ tơl nàng lơh geh jơnau kờñ ai bol añ in cih, mblàng nàng mblàng wơl ai cau iăt Rơzio in mờ dà kòn cau Jrai, is ồn là ală akhar geh gơrềng tus jak chài, măi mok. Bol añ pal lòt lùp cau kra ƀòn, lùp cau geh bơta gĭt wă uă, lùp ală cau gĭt dà kòn cau Jrai. Geh akhar lơi niam den cih wơl tàm pơ àr. Gơ lơh bè bol añ pal lơh bơh sơn rờp tơn”.

Dilah dà đơs là hwềng bơh niam chài dê den akhar cih ngan là tiah prap lời wơl kir sơnrai bơh tơl jơi bơtiàn dê. Tàm tŭ tam gơl tus tàm tiah mblàng sồ, ală cau lơh broă pờ tơlik dà đơs jơi bơtiàn tàm Tây Nguyên dê pơn jat tai kong mờ uă bơta lòng pa. Uă kir sơnrai krơi is tàm akhar cih ală jơi bơtiàn Tây Nguyên dê ờ geh tàm bàn phím măi tíñ bè ờs dê. Bơta hơ̆ lơh kal ke ai broă sền sơwì jơnau, ơn prap mờ pơnđàng ală jơnau đơs tàm internet. Nàng bơsong bơta do, ală cau sền sơwì jơnau mờ cau chài drơng măi mok neh kơlôi sơnơng lơh ƀộ gõ TaynguyenKey. Bơh hơ̆, broă cih ală ală jơnau is ồn tàm ƀàn phím măi tíñ gơ gơs ƀuơn rlau.

“Kung tàm Anih lơh broă sùm tàm tiah Tây Nguyên bơh Anih jơnau đơs Việt Nam geh tơngume jak chài sơn rờp, añ mờ Kỹ sư ồng Võ Ngọc Hiệp lơh tơngume  TaynguyenKey nàng bơsong broă kal ke tŭ kờñ mblàng cih wơl mờ dà jơi bơtiàn Tây Nguyên dê tàm ƀàn phím măi tíñ; mờ tơnơ̆ do bol he neh geh cồng nha tàm broă ai jơnau cih pơnđàng tàm website. Hơ̆ là broă ƀuơn ngan tàm broă cih akhar ală jơi bơtiàn Tây Nguyên dê tàm măi tíñ”.

Bơh ală jơnau kờñ broă lơh ngan ngồn ngan, uă broă lơh geh bơta kwơ neh gơlik geh bè bộ gõ akhar cih  Tây Nguyên, sră mblàng dà đơs Jarai -Yoan, Yoan - Jarai bal mờ gĭt nđờ jơ̆t rơbô akhar geh lơh ngan ngồn. Ală broă lơh ngềt ngơ̆t hơ̆ neh pơgồp bơnah ai dà đơs, akhar cih bơh ală jơi bơtiàn Tây Nguyên dê geh mat tàm internet, lơh geh ală bơta nàng rơnàng kơnòm să in gĭt mờ ngui dà đơs mè deh dê tàm rài kis pa tŭ do dê.

Bal mờ broă prap gàr dà đơs mè deh, ală jơnau đơs pờ tơlik dà jơi bơtiàn gam pơgồp bơnah prap gàr ală niam chài ờ di phan bơna bơh Tây Nguyên dê. Tàm tơl jơnau đơs, săp ntas cing mồng, săp đờng T’rưng, Klông Pút, ală gùng đơs pơnđick halà ală jơnau yal bơh yau kung gam geh sền gàr mờ yal tơngĭt tus mờ cau iăt. Cau sền sơwì jơnau cih Nhat Lisa – Phó Lam bồ Cơldŭ lơh broă Dà đơs Jơi bơtiàn- mơkung là Lam bồ Jơnau đơs dà đơs kòn cau Sơdàng pà gĭt: Lơh broă lơh pờ tơlik jơnau đơs jơi bơtiàn dồ ết nă cau ờ mìng mblàng jơnau yal tơngĭt pah ngai lơm mờ gam là gàr tĕ dà đơs mè deh, gàr tĕ tàm pơn jat rài kis pah ngai, gàr tĕ nùs hwềng nùs niam chài ƀòn lơgar dê tàm gah pờ tơlik jơnau đơs bơh Anih lơh broă dê. Nàng kŭp geh ală săp ntas hơ̆, uă cau lơh ƀăo, cau sền sơwì jơnau cih neh sơr lèt gan gĭt nđờ jơ̆t kơi sồ gùng brê, jòi tus tơn tàm ală ƀòn lơgar ngài ngan nàng tìp mờ cau chài bơh yau dê.

“Ală gùng đơs pơnđick, săp ntas cing mồng là ală bơnah hwềng jrô ngan, is rơmis ngan, ờ geh bơta lơi ala geh ờ. Săp ntas hơ̆ sùm geh mat bè dùl bơnah mhàm poăc bơh ƀòn lơgar dê. Den tàng bè hơ̆, pờ tơlik dà jơi bơtiàn, ờ mìng lơh niam broă lơh lơm mờ gam là rbàng nàng ai jơnau đơs kòn cau mut tàm nùs nhơm cau dê. Bol añ neh lòt uă tiah, tìp mat uă cau chài nàng kŭp săp wơl ală jơnau đơs pơnđick, jơnau cing yau dê. Geh tŭ tus tàm tiah hơ̆ den cau chài neh lòt lơh broă tàm mìr rao, oh mi den wơl lòt jòi tai. Geh ală săp kŭp wơl kal ke ngan hơ̆ sồng geh lơh mơya bol añ sùm pơnđơl pràn lơh ngan prap gàr niam ngan”.

Ală jơnau đơs pơnđick, ală jơnau yal yau mblàng lời wơl mờ bơr halà săp ntas đờng gòng ờs mờng bơh yau geh prap gàr wơl ờ mìng nàng drơng broă pờ tơlik jơnau đơs lơm mờ gam pơgồp bơnah prap gàr kir sơnrai niam chài ai ală rơnàng tơnơ̆ do in.

Tàm rài kis pa tŭ do, broă prap gàr dà đơs jơi bơtiàn gam ơm tềng đăp uă bơta lòng. Tŭ điện thoại at tê ngăc ngar, internet mờ ală măi mok mblàng yal bơtàu tơnguh pràn kơl dang, dà yoan ngai sơlơ geh ngui uă. Tàm uă ƀòn lơgar Tây Nguyên, ờ dồ ết ơruh pơnu, kơnòm pa tàu kung gam wă dà đơs mè deh dê mơya ết ngan ngui tàm tŭ tơm bơh bơr pah ngai. Bơta hơ̆ lơh uă cau jơh nùs jơh tồr mờ niam chài jơi bơtiàn sùm kơlôi sơnơng jòi broă lơh ai dà đơs mè deh dê rê wơl rềp rlau mờ rơnàng kơnòm să. Cau sền sơwì jơnau cih- Cau sền jơnau đơs H'Zawut, lơh broă tàm Jơnau đơs dà kòn cau Rơđê, Anih jơnau đơs Việt Nam, là dùl tàm ală cau gam lơh bơta hơ̆. Bơdìh mờ broă mblàng dà kòn cau Rơđê, bi gam tus bal cih sră 2 dà, pờ ơdŭ bơto mpồl bơtiàn mờ ală broă lơh lời ai ơruh pơnu kơnòm pa tàu mờ kơnòm dềt in tàm kàl rơlô bơkang:

“Añ kơlôi là, dùl nă cau lơh broă mblàng yal mờ sền jơnau dà jơi bơtiàn tŭ do dê ờ mìng pơgồp bơnah sền gàr dà đơs lơm mờ gam pal lơh ai dà đơs in niam rlau tai. Ală broă lơh pờ tơlik jơnau đơs dong bol añ in tàm tơrbŏ bal mờ mpồl bơtiàn, mơya bè hơ̆ kung ờ hềt tơl sơl. Geh uă bơyô kơnòm să wă dà kòn cau Rơđê mơya ờ gơdan đơs. Geh bơyô gĭt đơs mơya ờ pin dờn. Den tàng añ neh cih sră 2 dà, pờ ơdŭ bơto ai kơnòm dềt in tàm kàl rơlô bơkang tàm mpồl bơtiàn bơh añ dê. Să tờm añ kờñ ngui broă lơh he dê nàng lơh geh tŭ tơngai niam ai tơl nă cau in tus rềp rlau tai mờ dà kòn cau Rơđê”.

Ală jơnau còp să mờng kwèng mờ dà kòn cau Rơđê, Jrai, Bahnar, Sơdàng, K’Ho halà M’nông kung ndrờm mpông sùm pah ngai tàm gah pờ tơlik jơnau đơs dà kòn cau bơh Anih jơnau đơs Việt Nam dê. Hơ̆ ờ mìng là ală broă lơh ƀăo drơng làng bol kòn cau in lơm mờ gam là rbàng tàm tơrbŏ bal ală rơnàng, pơgồp bơnah prap gàr bơhiàn niam chài is bơh ală jơi bơtiàn Tây Nguyên dê.