Mò Nguyễn Thị Sắn tàm thôn Tịnh Mỹ, sàh Hồng Thái, càr Lâm Đồng (kơnhoàl ù tiah kơnhoàl Bắc Bình, càr Bình Thuận yau) pà gĭt, tàm jơh ală bơta ƀañ ờs mờng bơh yau bơh cau Prum dê, den ƀañ ca geh lơh roh uă ngan dà kơlhề mờ roh uă ngan tŭ jiơ rlau jơh. Nàng lơh geh bơta ƀañ sền bơnĕ măt, cau lơh ƀañ pal sơrlèt uă broă lơh krơi is.

“Nàng lơh ƀañ ca kờñ pal geh ală phan nàng lơh, geh: tăp, ƀòk mbar, sơdàng. Ai bơta ƀô thồm den pal geh ca, geh va ni ƀañ gơ hơ̆ sồng geh bơta ƀô bơkah. Sa tềp bơhiàn yau là ờ gơtùi ờ geh bơta ƀañ ca do, lơh bè lơi den lơh mơya pal geh ƀañ ca nàng duh khuai mò pàng, pàng yau in”.

Tàm dà kòn cau Prum dê, ƀañ ca geh hòi là “ginrong laya”. Mờ “ginrong laya” gơtha ƀươn wă là ƀañ ca geh rùp să nggùl bè “ngkèng tàm- ginrong”, nggùl gơlơh bè “kơnuh ca- laya”. Do là bơta ƀañ đềt mềr sùm mờ cau Prum mờ là dang che tàm tơrbŏ jòng niam chài Prum bơh gĭt nđờ nam nhai.

Tơnơ̆ tŭ lơh sir jơh ală broă lơh, ală bơta ƀañ ca geh lơh gơlik bơh ală phan lơh ƀươn soh ngan mơya geh wơl bơta ƀô thồm bơkah, pơlhik, rơbă lơngồt bơh ƀòk mbar mờ tăp dê. Gơ wèt mờ cau Prum, ƀañ ca ờ mìng ƀươn soh là phan ơn pơdơng lơh yàng nàng duh khuai yàng, ồng mò pàng yau lơm, mờ gam là jơnau gĭt wă niam chài, dồ bơnah lơh gơs bơhiàn niam chài krơi is mùl gŏ bơh jơi bơtiàn dê. Bulah bè hơ̆, mờ tàm pơn jăt rài kis gơ jă gơ jal ngai do, uă hìu bơnhă cau Prum ờ gam tơl tŭ jiơ nàng lơh ală ƀañ ờs mờng bơh yau den tàng pal lòt sồr cau kwèng lơh he in tàm dơ̆ lơh yàng, sa tềp ờs mờng bơh yau jơi bơtiàn dê.

Gơlik geh bơh mùl màl ƀòn lơgar dê, ală nam rềp ndo mò Đàng Thị Mãi, ơm tàm thôn Tịnh Mỹ, sàh Hồng Thái, càr Lâm Đồng neh tơrgùm ală cau ùr geh yô mpàng tê kèr chài bal mờ gơ̆p dờp lơh ală sră dan blơi phan (ƀañ ca). Bơh chờm, mìng dồ nă bàr nă cau tàm ƀòn lơm dan blơi, rơhời tus tơnơ̆ do (jơnau niam pơneh ngài” ƀañ ca Tịnh Mỹ dờp geh uă sră dan blơi phan bơh tàm dơlam kung bè bơdìh càr dê.

Mò Đàng Thị Mãi pà gĭt tai, ờ mìng cau Prum dan blơi phan lơm mờ gam geh cau Yoan sơl, ngan là tàm dơ̆ Sa tềp. Mò lơh ƀañ mìng tài bơh bơta kờñ ngan gàr broă lơh ờs mờng bơh yau:

“Dồ kĭ ƀòk lơh gơlik geh 40 nơm ƀañ, he ai 600 rbô đong, tàm hơ̆, priă tơngai cau lơh ƀañ jơh 200 rbô đong dồ nă, cau coh (ceh) ƀañ den he pà jơnhoa rlau dồ êt. Pa do geh sră dan blơi 10 kĭ, den jơh 2 tơlak priă tơngai lơh, kờp jơh ală bơnah tă ndai, he gam jơngkah di 1 tơlak. Mìng là kờñ gàr wơl broă lơh ờs mờng bơh yau mờ lơh geh priă lơh geh tai ai oh mi cau ùr dờng sơnam in”.

Bơh bàr nơm mpàng tê kàr chài ngan bơh ală cau ùr kòn cau Prum dê, tơl nơm ƀañ ca lơh gơlik là dồ dơ̆ niam chài Prum dê geh bơrlai guh, geh bơto yal wơl, ờ bơh sră pơ àr mờ bơh bơta ƀô bơkah, bơta bơkah lơngồt mờ geh bal jơnau yal kềng bơnhă ồs dê. Nàng sền gàr broă lơh ƀañ ca ờs mờng bơh yau, dong oh mi cau ùr kòn cau Prum tàm thôn Tịnh Mỹ geh tai priă lơh geh, tàm poh gùl nhai 6 pa do, Mpồl Tam klăc cau ùr sàh Hồng Thái, càr Lâm Đồng neh tơlik măt broă lơh “Cau ùr sơnđờm mŭt lơh broă – sền gàr broă lơh ƀañ ca ờs mờng bơh yau”.

Mò Mạch Thị Xuân Thùy, Chủ tịch Mpồl Tam klăc cau ùr sàh Hồng Thái pà gĭt, tus bal broă lơh tŭ do geh 10 nă cau. Broă lơh do ờ mìng ƀươn soh là dong kờl broă lơh broă sa lơm mờ gam là gùng dà broă rơndăp lơh lơh loh làng srơh tàm pơrlòng chài hòi jà làng bol, srơh cau ùr tàm dong kờl gơ̆p bơtàu tơngguh lơh sa, bơ̆t bơtàu hìu bơnhă gơboh gơbài mờ lơh jăt geh cồng nha ală jơnau neh lơh nền dong kờl cau ùr sơnđờm mŭt lơh tơngai bơh nam 2026- 2035.

“Bơh broă lơh do Mpồl Tam klăc cau ùr sàh Hồng Thái rơ̆p pơn jăt tai lòt bal mờ oh mi cau ùr tàm broă, bè: bơsram tàp bơta chài; dong kờl phan lơh ƀañ bơh chờm mờ bơceh lơh kơldung, sră măt phan; tàm tơrbŏ tăc blơi phan bơna kung bè là pơlam ngui tam gơl sồ tàm yal uă mờ tăc phan; rơhời lơh măt kă bro ƀañ ca ờs mờng bơh yau thôn Tịnh Mỹ, sàh Hồng Thái”.

Niam chài phan sa cau Prum dê gơ jăt bal mờ duh khuai. Bơdìh mờ ƀañ ca, cau Prum gam lơh ƀañ mbar klơm kơnâm jòng, ƀañ lă, ƀañ sakaya…nàng ơn pơdơng duh khuai ồng mò, pàng yau tàm dơ̆ lơh yàng sa tềp; drơng tàm pơrjum pin dờn jăt yàng. Ƀañ ca làng bol kòn cau Prum dê tàm càr Lâm Đồng cèng uă rùp să krơi is. Phan bơna ƀañ ca thôn Tịnh Mỹ gam geh bơ̆t bơtàu là phan bơna OCOP bơh sơnrờp sàh Hồng Thái dê tơnơ̆ tơmŭt bal mpồl lơh broă sră pơ àr gơnoar ătbồ.