Bâc c’moo đăn đâu, đhr’niêng bh’rợ chăp hơnh ma nưih pa xưng âi dưr vaih bâc lâh đhị bh’rợ xay xơ âng ma nưih Dao Lô Gang coh chr’val Hợp Tiến, chr’hoong Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Nâu đoo năc la lua râu bhui har bêl đha đhâm c’mâr ma nưih Dao âi ma năl zư đơc đợ chr’năp văn hóa ty đanh âng acoon coh đay.

Moot bêl Ok om bok – tr’thi bhuông Ngo zâp c’moo, ha dang cơnh bâc tỉnh, thành phố vêy bâc đha nuôr Khmer ma mông cơnh Sóc Trăng, Bạc Liêu, Kiên Giang… ta luôn r’rộ r lâng bh’rợ tr’thi bhuông Ngo năc coh Trà Vinh năc bhưưng ang, liêm pr’hay lâng đhr’niêng bhuôih crâng. Bhiêc bhan Ok om bok đhị Trà Vinh c’moo đâu ta bhrợ lâng bâc bh’rợ văn nghệ, thể thao, du lịch liêm pr’hay đơơng c’leh văn hóa Khmer.

Zâp c’moo moot tr’cuôl c’xêê 10 âm lịch ( đha nuôr Khmer moon năc c’xêê K’đâc) đha nuôr prang đhị chô ooy zr’lụ c’kir văn hóa, lịch sử Ao Bà Om thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh ting pâh bhiêc bhan Ok Om Bok. Nâu đoo năc muy coh pêê bhiêc bhan ga măc âng đha nuôr Khmer Nam bộ pa zêng, Tết Chôl Ch’năm Thmây, bhiêc bhan bhuôih cai a bhô dang Sên Đôn ta lâng đhr’niêng bhôih bh’rương Ok om bok. Pa bhlâng năc bhiêc bhan Ok om bok n’đhơ bhrợ têng t’ngay muy t’ngay ga măc lâh n’đhang công liêm ghit văn hóa Khmer.

Chr’năp văn hoá âng bấc k’bhuh acoon coh xọoc ặt đhị đhr’năng bil tic, pa bhlầng nắc 16 k’bhuh acoon coh vêy đợ ma nuyh dứp 10 r’bhầu cha nắc. Xọoc đâu, bấc chr’năp văn hoá ty đanh âng k’bhuh acoon coh nâu ơy bơơn apêê ngành, apêê cấp lâng vel đong k’rang zư lêy.

Chr’hoong Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn cắh mưy bơơn bấc ngai năl lâng đợ c’cir lịch sử nắc dzợ bơơn năl tước lâng bh’rợ bhrợ chr’tốp ngói âm dương. Lướt zi lấh bấc c’moo c’xêê, bh’rợ bhrợ ngói k’noọ lêy lấh bil tu râu glúh váih bấc râu ngói t’mêê lâng chr’tốp pro xi măng, chr’tốp tôn. Hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu đhị zr’lụ k’tiếc Bắc Sơn k’ha riêng c’moo đâu cung dzợ zư đợc mưy vel đông bơơn bấc ngai năl lâng bh’rợ bhrợ ngói âm dương âng đhanuôr Tày, Nùng.

Ha dang ma nưih Kinh moon Tr’cuôl c’xêê 7 năc t’ngay bhiêc bhan Vu Lan chăp hơnh c’rơ g’lêêh apêê băn par, năc cơnh lâng manưih Tày – Nùng, t’ngay Tr’cuôl c’xêê 7 âm lịch bơơn moon năc Tết “ Pây Tái” căh cậ “ Kin chất”, năc t’ngay chăp hơnh c’rơ g’lêêh băn par âng acoon a chau cơnh lâng ca conh ca căn, apêê ngai âi n’niên t’vaih lâng băn par a đay. Nâu đoo năc c’leh văn hóa ty đanh liêm pr’hay, đơơng âng c’leh la lay âng đha nuôr apêê acoon coh Tày – Nùng.

Xoọc đâu, acoon cóh Dao cóh chr’hoong Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh vêy 2 pa lêếh, Dao Than h Y lâng Dao Thanh Phán, vêy râu lalay cơnh đắh xa nập xập, p’rá xa nay. Cr’chăl nâu, j’niêng cr’bưn zâp râu c’léh bh’rợ văn hoá bh’lêê bh’la, kiến trúc đông ặt… âng zâp nhánh Dao cung vêy râu lalay. Hân đhơ cơnh đêếc, zâp pa lêếh Dao nắc zêng vêy mưy râu zr’nưm nắc j’niêng cr’bưn bhuốih Bàn Cương.

T’cooh Dương Văn Tho coh chr’val Cư Drăm, chrhoông Krông Bông, tỉnh Đăk Lăk pa bhlâng chăp kiêng xa nul chiing, pr’múa âng ma nưih Êđê. T’cooh âi pay zên k’đươi nghệ nhân chô pa choom đoọng ha muy bơr đha dhâm c’mâr, học sinh coh chr’val Cư Drăm pa choom n’toong chiing lâng muy bơr pr’múa âng ma nưih Êđê đhị đong đay, cơnh lâng rơơm kiêng bơơn zư đơc đợ c’leh văn hóa ty đanh âng đha nuôr Tây Nguyên.

Cơnh bấc acoon cóh lơơng, bhiệc bhan xay xơ âng đhanuôr Raglai cóh tỉnh Ninh Thuận cung bhrợ têng bấc j’niêng cr’bưn zazap cơnh, pa tơợ ta moóh tước xay xơ… lâng đhanuôr Raglai, quyền quyết định bêl bhiệc bhan xay xơ nắc zêng đắh n’đil. Nâu đoo nắc râu chr’nắp liêm ooy đắh bhiêc bhan xay xơ âng đhanuôr Raglai cóh tỉnh Ninh Thuận.

J’niêng cr’bưn âng manứih Thái Sơn La bêl ahay, pân jứih bơơn k’điêl nắc lêy chô ặt ooy đông k’điêl mơ 2 tước 7 c’moo, nắc vêy choom đơơng chô k’điêl. Xoọc đâu hân đhơ cắh dzợ vêy j’niêng cr’bưn nâu, nắc ooy bhiệc xay xơ, đhanuôr cung dzợ zư đợc j’niêng cr’bưn “khắp xống khươi, tỏn pạư (nắc âng đơơng xa xao, hơnh déh ma mai). Nâu đoo ta lêy râu pr’hay chr’nắp ooy pr’ắt tr’mung văn hoá ty chr’nắp âng đhanuôr acoon cóh Thái cóh tỉnh Sơn La.