K’đhơợng bhrợ, pa dưr bh’rợ t’taanh âng đha nuôr Hre cóh vel Teng, chr’val Ba Thành chr’hoong Ba Tơ cắh muy đoọng zư đớc c’léh liêm tơợ a hay nắc dzợ bhrợ tváih bh’rợ tr’nêng, pa dzoóc râu pa chô ha dha nuôr. N’đhơ cơnh đêếc, tơợ a hay bh;nơơn bhrợ t’váih nắc muy đoọng đươi dua cóh pr’loọng đong lâng xoọc vêy đhr;năng bil pật. Bhrợ pa dưr bh’rợ, bhrợ t’váih bh’nơơn t’mêê p’têệt lâng lâng pa dưr du lịch nắc c’lâng lướt t’mêê âng chr’hoong Ba Tơ.

Tết tước ha pruốt chô, cung cơnh zâp acoon cóh lơơng, đhanuôr Thái nắc vêy đợ râu văn hoá liêm chr’nắp, ooy đâu nắc lêy choom xay moon tước bhiệc pra a’cọ t’ngay Tết.

Tr’kiêng tr’hay vêy bấc cơnh bhrợ p’cắh lalay cơnh lâng nắc lêy buôn p’têết pazưm lâng đợ c’léh bh’rợ buôn ta lêy năl. Tu cơnh đêếc, lêy ooy mưy hình da dưl, ooy pô hồng, nhẫn cưới... nắc apêê ơy k’noọ tước loom luônh liêm chr’nắp nâu. Hân đhơ cơnh đêếc, cung vêy đợ c’léh bh’rợ âng râu tr’kiêng tr’hay pa bhlâng pr’hay lâng nắc bhrợ bấc ngai c’jựch lêy. Mưy ooy đợ bhiệc âng zi kiêng xay moon tước đhanuôr lâng pr’zợc nâu cưy nắc Óih-pr’đươi cr’van chr’nắp ooy tr’kiêng âng đợ apêê pân đil Gỉe Triêng.

Tợơ bấc lang a hay, tợơ c’xêê x’rịa hân noo ha ọt tước c’xêê tợơp ha pruốt, ta luôn nắc hân noo bếch cha a năm âng đhanuôr Tây Nguyên. Nâu đoo nắc hân noo bhiệc bhan, âng rau bhui har, âng pazêng p’rơơm rau liêm choom. Muy cóh pazêng bhiệc bhan bơơn ta bhrợ têng cóh hân noo nâu nắc bhiệc bhan bhuốih crâng âng ma nuýh Jarai đhị chr’val Ia Pếch, chr’hoong k’noong k’tiếc Ia Grai, tỉnh Gia Lai, zước dang crâng đoọng pa zêng rau liêm choom bhlầng, rơơm đoọng crâng t’viêng liêm đọong pr’ặt tr’mông đanh mâng.

Acoon cóh Sán Dìu cóh Việt Nam vêy bấc râu liêm chr’nắp ooy zâp đắh j’niêng cr’bưn cơnh j’niêng cr’bưn bhuốih a’vị t’mêê, bhuốih a’bhô dang crâng k’coong... tước đâu nắc dzợ ta zư đợc liêm cơnh ahay. Lấh mơ, ooy đâu j’niêng cr’bưn xay xơ, ta moóh tr’pay âng acoon cóh Sán Dìu cắh nặc mưy râu văn hoá tinh thần, nắc dzợ bhrợ p’cắh pr’ắt tr’mung, p’rá xa’nay liêm crêê âng manứih lâng manứih, âng acoon manứih lâng cruung k’tiếc.

N’dza nắc pr’ộm cắh choom cắh vêy cóh bấc bêl Tết toc, bấc g’lúh băn t’mooi chr’nắp âng apêê acoon cóh Tây Nguyên. Đoọng vêy đợ tơơm n’dza đha hum yêm ha pr’loọng đong, pr’zớc chr’ớh, ma nứih đong moọt bêl Tết Nguyên đán Kỷ Hợi, bấc t’ngay n’nâu, bấc pr’loọng đong ma nứih Ê đê đhị vel Ea Tiêu, chr’val Ea Tiêu, chr’hoong Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk âi tơợp bhrợ n’dza.

N’jưl tính-dzợ ta moon nắc Tính tẩu, nắc mưy râu tr’coọ xa’nưl liêm chr’nắp âng đhanuôr acoon cóh Tày, Nùng, Thái moon zr’nưm. N’jưl bơơn ta đươi dua ooy pr’ắt tr’mung ma bhưy chr’nắp, ooy t’ngay bhiệc bhan, hát múa, ba boóch, ắt đh’rứah lâng pr’zợc. Hân đhơ cơnh đêếc, zâp acoon cóh đhị zâp vel đông nắc zư đợc bhiệc bhrợ têng n’jưl lalay cơnh.

Việt Nam vêy bấc c’bhúh ma nứih Dao ặt ma mông lâng muy ​c’bhúh vêy muy c’bhúh đhr’niêng bh’rợ la lay cơnh. Ma nứih Dao cóh chr’val Hồ Thầu, chr’hoong Tam Đường, tỉnh Lai Châu cắh vêy đhr’niêng bh’rợ cấp sắc cơnh ma nứih Dao bhrông, n’đhang vêy đhr’niêng bh’rợ Tủ Cải. Đhr’niêng bh’rợ Tủ Cải âng ma nứih Dao cóh Hồ Thầu nắc cắh choom cắh vêy cóh lang acoon ma nứih pân jứih. Ma nứih Dao cóh đâu moon ngai kiêng choom bơơn moon nắc acoon cha chau âng Bản Vương nắc cắh choom z’lấh đhr’niêng bh’rợ Tủ Cải, đoọng bêl cắh dzợ ma mông nắc r’vai âng đay bơơn rạch chô lâng k’tiếc căn.

Cao Lan nắc muy cóh bơr c’bhúh acoon cóh Sán Chay ( Cao Lan – Sán Chỉ). Đhị Bắc Giang, ma nứih Cao Lan k’rong bấc cóh 4 chr’hoong Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam lâng Yên Thế. Tr’piing lâng acoon cóh Cao Lan cóh apêê vel đong n’lơơng cơnh Tuyên Quang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, văn hóa đha nuôr Cao Lan cóh Bắc Giang vêy muy bơr râu la lay. Cóh đêếc, vêy xa nập âng ma nưih pân đil. Xa nập âng ma nứih Cao Lan cóh Bắc Giang pa bhlâng liêm pr’hay, nắc muy năl ghít ooy xa nập âng ma nứih pân đil Cao Lan nắc choom ặ năl ghít ma nứih ngai.

Acoon cóh Dao cóh Điện Biên vêy lấh 6.000 cha nắc, k’rong ặt bấc cóh apêê chr’hoong Mường Nhé, Nậm Pồ, Tủa Chùa cơnh lâng apêê c’bhúh cơnh: Dao Bhrông, Dao Quần Chẹt, Dao Khâu… Cóh lang ma nứih Dao, vêy bấc đhr’niêng bh’rợ, n’đhang muy cóh bấc đhr’niêng bh’rợ đơơng âng c’léh văn hóa la lay nắc đoo Đhr’niêng bh’rợ ch’ploọng óih. Ma nứih Dao bhrông cóh vel Huổi Sâu, Ch’val Pa Tần, chr’hoong Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên xoọc đâu công dzợ bơơn zư đớc đhr’niêng bh’rợ n’nâu.