VOV.K'Ho- Tềng đăp mờ jơnau yal virus Nipah gơtìp tàm lơgar Ấn Độ, gah lơh sơnơm càr Khánh Hoà neh rơcang lơh ală bơta gơlik geh nàng rơcang lài kơrian kòp gơtờp jăt tơl khà gơlik geh. Bơh mpồng nhàr lơgar ală lơgar tus mpồl bơtiàn bal mờ hìu sơnơm, ală gùng dà broă lơh geh lơh ndrờm bal mờ nùs nhơm bañ sền ờ sơ̆p mơya kung ờ ngòt rơngơ̆t, tŭ lơi kung rơcang lài kơrian nàng sền gàr bơta pràn kơl dang să jan làng bol bal mờ cau năc in.

VOV.K'Ho- Glôcôm là kòp bè măt gơbàn ngềt ngơ̆t ngan, tơngai sơnrờp ờ gŏ geh bơta lơi loh làng, mơya di lah jroă den lơh gơtìp jơngo măt tơn. Den tàng, geh ală cau tŭ gơtìp kòp Glôcôm neh tàm bơta jroă ngan, ha là neh geh ală bơta tơngŏ bè jê măt uă, pal reh, bơta loh măt neh gơrềng ờ niam.

VOV.K'Ho- Lơh sơnơm ƀòn lơgar, lơh sơnơm mpồl bơtiàn tàm ală sàh tiah ngài, tiah làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau càr Gia Lai neh mờ gam lơh niam gơnoar là “anih sơnrờp” tàm trăng gàr, sền gàr pràn kơl dang să jan làng bol in. Tơl hìu sơnơm sàh, tơl cau lơh broă bal lơh sơnơm thôn ƀòn là “dang tê tơrbŏ jòng” bơh gah lơh sơnơm dê, dong kờl broă sền gàr bơta pràn kơl dang să jan tus rềp rơlao mờ mpồl bơtiàn, dong kờl làng bol geh tìp mờ ală broă lơh drơng ala lơh sơnơm ƀuơn rơlao, tơrmù kal ke ai ală hìu sơnơm dờng in.

VOV.K'Ho- Quốk hội pa ring bal Jơnau lơh nền tàm pơrjum bè Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar sền gàr bơta pràn kơl dang să jan, khà kờp làng bol mờ bơtàu tơnguh tơngai bơh nam 2026 tus 2035, mờ priă tă mờr 89 rơbô tơmàn đong, ai jơnau kờñ gàr niam bơta pràn kơl dang să jan lài ngan, rơcang kơrian mờ kòp bơh gờñ, tơnguh uă bơta niam khà kờp làng bol, pơgồp bal tàm broă bơ̆t bơtàu lơgar Việt Nam pràn kơl dang, bơtàu tơnguh kơl jăp.

VOV.K'Ho- Pơlam mờ kham pràn kơldang să jan lài mờ tŭ bau là dùl tàm ală bơta pal geh, là broă kuơ màng ngan dong cau klau, cau ùr mờr bau geh tai jơnau git wă bè sền gàr pràn kơldang să jan; geh kham sền, sền sơ wì tơl làm pràn kơldang să jan he dê, bơh hơ̆ rơcang ală bơta pal geh ai rài kis ùr bơklau niam ờdo ờdă, gơboh gơbài in, kuơmàng rlau là broă deh ală kòn pràn kơldang.

VOV.K'Ho- Dơ̆ mìu dà tih dà lìu jŏ jòng pa do neh lơh uă sàh, sơnah ƀòn tàm càr Dăk Lăk, ngan là ală sàh, sơnah ƀòn tiah đah mat tơngai lik càr kong hoàc huơr kơn jơ̆ kơn jut ngan mờ git nđờ rhiang thôn, git nđờ jơt rbô nơm hìu làng bol gơtìp gơ bam tàm dà. Tus tŭ do, bơdìh mờ broă bơsong hoàc huơr bè phan bơna den broă lơh sền gàr pràn kơldang să jan, rơcang lài kơryan kòp bơtờp kung geh tơrgùm lam lơh uă. Kơnòl broă do geh Gah lơh sơnơm jal mhar lam lơh mơ tơnơ̆ dŭ dà gơ hòi soat, gàr niam pràn kơldang să jan mờ tiah ơm kis ai làng bol in.

VOV.K'Ho- Ală ngai dà gơhoài soăt, dơ̆ lĕ bal mờ broă pơs wàs hìu đam, làng bol tàm tiah gơtìp dà tih dà lìu hờ đah măt tơngai lik càr Dăk Lăk (càr Phú Yên lài do) sùm geh dong kờl kham, pà sơnơm mờ pơlam sền gàr pràn kơl dang să jan bơh ală mpồl y ƀák sìh tàm càr mờ bơh càr ndai tus. Broă lơh geh lơh jal mhar tàm ală tiah kham kòp ntrờn, dong kờl làng bol di tŭ kơrian ală kòp tơnơ̆ mờ dà tih dà lìu mờ kơl jăp wơl rài kis.

VOV.K'Ho- Kòp sơnrang là dùl tàm ală kòp bơtờp sơbơng roh ngan, tài bơh virus sơnrang lơh gơbàn, kòp bơtờp bơh phan kis tus kòn bơnus, uă ngan bơh tềl kap halà tềl kuah bơh phan gơbàn kòp dê, mờng gơbàn ngan rlau jơh là so, mèo. Tŭ neh gơbàn kòp sơnrang den ndrờm bè jơh ală cau kòp chơt să lơm. Bè hơ̆ den tàng, broă rơcang lài kơryan kòp mờ sơnơm vaccine tŭ gơtìp so, mèo kap, kuah geh kuơ dờng ngan, geh sền là “nha kơryan” ƀă tàm ngan rlau jơh nàng sền gàr pràn kơldang să jan, màng kis cau kòp dê.

VOV.K'Ho- Tŭ do, tàm jơnau yal bè gơtìp kòp tê jê să, ală kòp ờ gơtờp gam sơlơ ngai sơlơ gơguh. Tàm hơ̆ geh ală kòp bè tuyến giáp, mờ khà cau gơtìp kòp tuyến giáp ngai sơlơ gơguh, tàm hơ̆ uă ngan là ală cau ờ pràn tuyến giáp. Kòp do bŭ lah ngềt ngơ̆t mơya di gơlan lơh gơrềng uă ngan tus mờ bơta pràn kơl dang să jan bal mờ bơta niam rài kis.

VOV.K'Ho- Tus bal ală broă tàp pràn să jan di pal là dùl tàm ală broă lơh nàng dong kờl cau dờng sơnam gơguh pràn să jan, tơnguh uă rài kis nùs nhơm. Tàm càr Dăk Lăk, ngai sơlơ geh uă cau dờng sơnam rơwah broă ơwañ să pah ngai, jòi bơta chờ mờ pràn kơldang bơh ală môn tàp pràn să jan di pal mờ bơta pràn bal mờ rơnàng sơnam dê.