VOV.K'Ho- Tơngai lồi sơnam, ală ƀòn lơgar tàm kơnhoàl ù tiah Tây Nguyên mờ rềp kềng dà lềng Tiah đah jum tàm gùl lơgar gam bơyai lơh uă broă lơh nàng kờñ gơhòi gơ jà năc lòt nhơl, pơgồp bơnah bơtàu tơngguh lơh sa- mpồl bơtiàn tàm ƀòn lơgar.

VOV.K'Ho- Geh lơh sùm bơh nam 2005 tus tŭ do, broă lơh “Ƀòn chờ hờp nhơl – ƀòn đơs crih” tàm càr Dăk Lăk là broă lơh tơrlòng lài broă lơh niam chài niam bơnĕ ngan, gơhòi gơ jà gal ngan ală jơi bơtiàn tus bal. Ală dơ̆ pơrlòng dròng cing, đơs tàm sơrbŏ; piah kòi, tàñ sơ̆, mờ trŭ gơm ală phan sa ờs mờng bơh yau neh geh lơh wơl, sền gàr, gơgơs phan bơna lòt nhơl lơh gơkờñ ngan năc lòt nhơl. Bal mờ ală jơi bơtiàn ndai, cau Sơdàng mờ bơta niam chài niam bơnĕ ngan, neh pơgồp bơnah bal mờ broă lơh “Ƀòn chờ hờp nhơl – ƀòn đơs crih” gơgơs rơ̆ ru mờ lơh gơkờñ ngan.

VOV.K'Ho - Gơ wèt mờ ală jơi bơtiàn dồ êt nă cau tiah Tây Nguyên, jơnau yal yau gơ cèng jơh dùl bơta niam chài, dùl tŭ tơngai kah yau jŏ jòng, kung bè ală mờng chài tàm rài kis geh tơrgùm bơh jŏ rài. Tơl jơnau yal yau ndrờm cèng huềng nùs niam chài dê, bè sap ntas dờng ngan bơh rài kis mpồl bơtiàn kòn cau tiah kơh bơnơm dê, mpong ntas rê wơl bơh git nđờ rbô nam kah yau. Ală nam rềp ndo, tŭ ală broă bơyai lơh geh lơh wơl, sap mpong ntas brê bơnơm dờng ơning ơnàng gam geh mat tàm uă ƀòn kung bè ală anih lòt nhơl, hơ hòi gơ jà gal ngan nac lòt nhơl mờ jơh bal ală cau kơnòm să kờñ niam chài bơh yau.

VOV.K’Ho- Tòm 20 nam bơh tŭ Bơta niam chài Cing mồng Tây Nguyên geh UNESCO pơn jờng là phan lời wơl niam chài ờ di pal bơna ala măt kòn bơnus dê, tàm càr Gia Lai, săp dròng cing kung gam là nùs nhơm pơnyờ să bal mờ kwơ màng ngan bơh ală jơi bơtiàn ờ gal cau dê. Broă prăp gàr phan lời wơl kwơ màng do neh geh ală cau chài, mpồl bơtiàn bal mờ gơnoar atbồ lơh bal, gơs bơta tờm nùs nhơm, bơta pràn tàm broă bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa tiah làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau dê. Bơta niam chài cing mồng pơn jăt tai lơh geh uă tàm ală ƀòn ƀòn lơgar pa, gơs phan lòt nhơl niam chài niam bơnĕ ngan gơwèt mờ cau năc dê.

VOV.K'Ho- Cau Rơđê- dùl tàm ală jơi bơtiàn bềng bơhiàn niam chài tàm tiah Tây Nguyên brê bơnơm dờng ơning ơnàng, geh rơ̆ ru ngan bơta chài tam ya niam bơnĕ is ngan. Ală jơnau tam ya khi dê ờ mìng tơnggŏ bơta hàng să bồ, bơta tàm ñjăt mờ bơta chài ngan tàm bơta chài lơh mờ gam yal wơl jrô ơnàng rài kis đah hwềng, pin dờn đềt mềr mờ brê bơnơm geh is.

VOV.K'Ho- Lâm Đồng là bă ù bơtòm tơrgùm bơta niam bơh brê bơnơm geh is mờ niam chài dê, bơh dơng bơnơm Dà Làc niam bơnĕ ngan tus brê gam wơl bè ờs Tào Dùng dờng jơnhoa ngan, bơh dà lềng Mũi Né gơcrà àng tơngai sòl tus ală ƀòn bềng bơhiàn niam chài krơi is. Bulah geh uă bơta pràn li la mờ krơi is, mơya ală bơta ờ hềt pràn bè gùng lòt mờ tàm tơrbŏ tiah gam là bơta ờ pràn lơh lòt nhơl Lâm Đồng ờ hềt tam gơl pràn ndrờm pal. Càr gam lơh ală broă lơh rơndăp tăp sèng ngan jơh nùs ai gah lòt nhơl bơtàu tơngguh pràn kơldang.

VOV.K'Ho - Tus mờ Tây Nguyên, nac lòt nhơl ờ mìng geh triăng sền ù tiah brê bơnơm dờng ơning ơnàng, sa ală bơta phan sa tiơng pơn rơ krơi is mờ gam geh iat sền gùng đơs crih bơh yau krơi is ngan, tàm hơ̆ geh đờng Klông Pút bơh cau Sơdàng dê. Bol he bal mờ gơp iat tĕ ală cau bơceh jơnau đơs crih, cau chài, cau kơlôi sơnơng gùng đơs crih bơh yau tàm Tây Nguyên yal bè jơnau sơn đờm geh, tam pà bal ală jơnau yal niam ngan bơh bơta đờng goòng do dê, kung bè broă lơh sền gàr, ngui niam bơta kuơ niam chài is ồn ngan bơh đờng Klông Pút dê, pơgồp bơnah lơh gơguh uă lòt sền git niam chài mờ lòt nhơl niam is ồn Tây Nguyên dê.

VOV.K'Ho- Hìu bơnhă cau chài Byơh ơm tàm ƀòn Ƀok Ayơl, sàh H’ra, càr Gia Lai geh uă rơnàng cau kờñ ngan phan ngui đơs crih jơi bơtiàn dê. Bơh rài ồng, ală kòn, mờ ală sau ndrờm là ală cau nhơl chài ngan uă bơta phan ngui đơs crih bè: đờng T’rưng, tĭng ning, klông pŭt, cing mồng, đơs pơnđik…Ờ mìng bè hơ̆ lơm, ală cau tàm hìu bơnhă ồng Byơh dê gam rơgơi ngan lơh ală bơta phan ngui đơs crih nàng ngui mờ drơng năc lòt nhơl in bè dùl phan pà lời kir uă bơta kwơ.

VOV.K’Ho- Gơwèt mờ ală jơi bơtiàn dồ ết nă cau tàm Tây Nguyên, cing là phan ngui cèng bơta kwơ màng, geh Yàng ơm crŭ. Cing sùm gơ jat bal mờ ală dơ̆ lơh Yàng, dơ̆ lơh chờ mpồl bơtiàn dê. Mờ kòn cau K’Ho tàm càr Lâm Đồng gam geh dùl bơhiàn is nàng ưn ngài Yàng cing, hơ̆ là Dơ̆ lơh Yàng duh khoai cing. Tơnơ̆ do, jà làng bol mờ ală bơyô tus bal mờ càr Lâm Đồng, gơkờñ tàm ù tiah niam chài cing mồng Tây Nguyên- dùl bơta phan lời wơl niam chài bơto pơlam mờ bơr ờ di phan bơna bơh kòn bơnus dê.

VOV.K'Ho- Tàm Jơnau rơcang cih jơnau yal Cíñ trị yal Pơrjum dờng cau ala măt gùt lơgar dơ̆ XIV Đảng dê, bơta niam chài geh ai là bơta tờm nùs nhơm mpồl bơtiàn, là bơta pràn tàm dơlam mờ gah tam pà bơtàu tơnguh kơl jăp dà lơgar. Ală gùng dà broă lơh dờng bè bơ̆t bơtàu gah bơta kwơ dà lơgar, niam chài, hìu nhă mờ bơta di pal kòn bơnus Việt Nam, ha là bơtàu tơnguh broă lơh niam chài, tam gơl sồ, bơ̆t bơtàu tiah niam chài niam bơnĕ ndrờm geh ai jơnau kờñ mùl màl tŭ sền tàm mùl màl bơh tơl tiah dê. Mờ càr Dăk Lăk, do là càr tiah tòm Tây Nguyên dê mờ uă jơi bơtiàn, broă lơh jăt mùl màl nùs nhơm hơ̆ gam geh bơyai lơh niam pah ngai mờ bơh tŭ hơ̆, kung gŏ uă ngan bơta pal sền wơl nàng gàr niam nùs nhơm ndrờm bal.