VOV4.M’nông - Mbơh uănh nđôi săk soan brut ndrăng nuĭh druh ndăm rchong Việt Nam bah Viện Xã hội học an saơ: Săk soan brŭt ndrăng tâm druh ndăm geh âk trong hao, tâm nĕ 1/5 druh ndăm (20%) geh nău săk soan brŭt ndrăng n’hanh knŭng 8,4% druh ndăm rchong lĕ gĭt ăp nău rhŏ ntop kơl mô lah mbơh ntĭm an ăp nău gĭt wât n’hanh nău ƀư. R’ah r’ăm nti nsơm n’hanh nău uănh nđôi mô lah mô geh nău uănh tât bah me bơ̆ ƀư kon se rvê, prêng đit, geh nău nkhah êng n’hanh gŭ êng. An m’hâm ƀư gay uănh tât âk lơn tât săk soan brŭt ndrăng ta druh ndăm rchong.

VOV4.M’nông - HIV lah nău ji tâm ntưp ƀư khuch tât săk soan n’hanh nău rêh bah nuĭh ntưp. Yơn lah, ăp năm dăch aơ, HIV mô hôm lah nău ji jong năm klach kơt âk nuĭh mĭn yor lĕ geh dak si njrăng n’gang kaman HIV (ARV) kơl uănh nđôi kaman HIV/AIDS du trong tam. Nuĭh ntưp HIV knơm nĕ dơi đăp mpăn uĕh nău rêh kơt ăp nuĭh ngăn. Gay dơi geh nău nĕ, nău khlay lah ăp nuĭh geh âk an njrăng uănh năl HIV ơm.

VOV4.M’nông - Ntoh ta nklăp 60 oh bê tŏng khay n’hanh 80% oh bê deh mô tŏng khay. Pal êr ntô oh bê geh 2 rnoh n’gơch (pal êr ntô sinh lý) n’hanh mbăn (pal êr ntô nău ji). Ta nuĭh mbăn, lah mô saơ n’hanh săm ngăch, kop ji geh nău n’glơi rgâl nău ji, oh bê khĭt mô lah geh nău rgâl ji rngok lôch săk. Yor nê, nău gĭt năl ntoh kop ji n’hanh săm lah dŭt n’hâm khlay gay mât njrăng săk soan oh bê.

VOV4.M’nông - Chrach njŭng, way kuăl lah tiểu đường lah nău ji jêr bah, geh rnoh ntưp, rgâl nău ji n’hanh khĭt âk. Bôl klach yơn ji lŏ geh jêr saơ, dŭt âk nuĭh ji knŭng saơ rnôk ji lĕ ta lvang mbăn, âk nău rgâl. Yor nê gĭt saơ ơm nău ntoh bah ji n’hanh săm ngăch lah nău ƀư dŭt n’hâm khlay gay đăp mpăn săk soan.

VOV4.M'nông - Mbơh ƀư bah năm 2023, Bôk nău kan “Ŭch rŏng uĕh lăng” ta ntŭk kan IVFMD Buôn Ma Thuột, ta Ngih dak si Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột lĕ kơl âk kôp ur sai mbrơi geh kon kon geh nău rêh jêr jŏt ta Tây Nguyên aƀaơ ƀư tĭng nău ŭch rŏng đah du rnăk wâl lôch uĕh. Rgop tay nuih n’hâm n’hanh nău nsing nơm tâm rnôk joi kon bah ăp kôp ur sai mbrơi deh kon.

VOV4.M'NÔNG- Tĭng nău mbơh bah Ntŭk rgum mât kân kop ji n’gor Dak Lak, ta n’gor mhe năl geh du hê nuĭh khĭt mĭn tă bah ji so ndrăng kăp. Aơ lah nuĭh tâl 7 khĭt mĭn tă bah ji so ndrăng kăp ta Dak Lak tâm năm  aơ.

VOV4.M'nông - Tâm mhe aơ, rnoh âk nuĭh ji chôt ndal lăp nhih dak si ta Dak Lak hao âk. Nău ji chôt ndal tât bah âk nkô̆ ƀư jêng, tâm nê trôk nar rgâl, bri rgâl nđik ndal dơi uănh lah tơm ntoh jêng nău ji chôt ndal. Nău ji dơh khĭt lah mô dơi kơl săm ngăch.

VOV4.Mnông: Ôi lơ 12/11, kruanh n’gâng kan dak si Đào Hồng Lan ơh tay nău ôp đại biểu Quốc hội. Ăp đại biểu đă rgum ƀư tĭng an tâm ban ăp nău kan, trong kan gay ma n’hao nău dơi pah kan mât chăm, mât săk soan an ƀon lan.

VOV4.M'nông - Đah nau dơi bah n’gor yôk prêh geh rlau 46% lah rnoi mpôl đê̆. Nau bu ur deh êng kon tâm ngih kŏ geh rnoh prêh rđil đah nau geh dơi nsum bah lam dak. Ăp n’gor bah Tây Nguyên dôl nsôih ƀư nau kan mrô 8 mpeh “Ƀư nau tâm ban bu ur bu klô ndrel rklaih ăp nau kan ndal đah bu ur ndrel kon se” rơh bôk năp: 2011-2025. Gia Lai lah 1 tâm 10 n’gor geh kơl an ƀư 4 nau kơl bu ur rnoi mpôl đê̆ deh kon đăp mpăn ndrel mât chăm n’hâm soan ân me, kon se.

VOV4.M’nông - Pă nting bôk tơm blu lah nau pă ntơm bah ntŭk jê̆ ân tât ntŭk tât tâm bôk mpeh ba lơ nding tơm blu tâm êp ma nting kuang. Nau aơ vay mâp tâm bu ranh, rnôk ma nting mô hôm nâp, yơn lah hôm geh kon se đŏng kon se lah prah tâm tom chôt ndeh. Nting tơm blu mra ƀư tât âk nau khuch jêr, nkri tât n’hâm soan lah mô geh năl ndrel săm năn.